Note 24 — DE DOGMATIESE VERDUBBELING VAN DE GEWAARWORDINGSINHOUD.

De subjectiviteit der kleuren wil dus noch voor de natuurwetenschap (voor wie het An-sich, de „oorzaak” in het niet-ik, aethertrillingen zijn, die ze onafhankelik van waarnemende Subjecten acht, evenals de niet-natuurkundigen ’t doen met de kleuren!) noch voor Kant zeggen, dat het van ons willen en believen of alleen van onze geest zou afhangen, b.v. rood of blauw, donker of licht te zien, of dat er geen verschil zou bestaan tussen kleur-, klank-, bewegings- enz. hallucinatie en -waarneming.24 Deze tegenwerping ligt toch zo voor de hand: voor de naieve opvatting is de waarneming reproductie,—de hallucinatie productie, en zo is ’t een aardige naief-gedachte formulering, als Taine, tot het inzicht gekomen dat de waarneming nooit reproduceert, haar een „ware hallucinatie” noemt!