Note 22 — DE DOGMATIESE VERDUBBELING VAN DE GEWAARWORDINGSINHOUD.

2°. Deze gelijkheid, die dus volgens de eerste overweging enkel „dogmaties”, geheel willekeurig, zonder enige redelike grond, kan worden aangenomen, en een wonderlike, onbegrijpelike harmonia praestabilita benevens een geheel onnodige verdubbeling zou vergen,—is bovendien nog onmogelik, ondenkbaar, een zinledigheid. Want wat ons enkel bekend is als een psychiese waarde, als een aandoening, belevenis, modificatie van een Subjekt, als Bewustzijnsbiezonderheid (zie p. 27), hoe zou datzelfde „rood” b.v. denkbaar zijn … zonder Subjekt, zonder Bewustzijn! Men begrijpt dus zonder moeite, dat in deze zin het Bewustzijn het prius is (natuurlik dus niet in tijdelike zin van iets dat „voorafgaat”, maar in de logiese zin van iets dat voorondersteld, noodwendig inbegrepen is, als mogelikheidsvoorwaarde)22 niet alleen van alle gewaarwordingen als zodanig, maar ook van alle gewaarwordings- of zinnelike eigenschappen, dus … van heel de materie, daar deze, als zodanig, geen andere dan zinnelike, i.e. op de zinnen, de waarneming betrokken, eigenschappen heeft.