Note 5 — DE DOGMATIESE VERDUBBELING VAN DE GEWAARWORDINGSINHOUD.

Wat een kleur-gewaarwording is, rood, wit, groen, weet gij allen precies en volkomen uit onmiddellike ervaring … tenzij gij ongelukkigerwijs „kleurzin” mist … en dan is geen nòg zo diep denken, geen nòg zo scherpe definitie, geen nòg zo duidelike, beeldende beschrijving, laat staan een aethertrilling-formule, in staat, u ook maar een zweem van een voorstelling te geven van wat met „kleur” bedoeld wordt.—Rood enz. is inhoud van een zgn. „gewaarwording”, iets wat ervaren wordt,—iets „psychies”, iets „bewusts”. Met een gewaarwording bedoelen wij eo ipso iemands („mijn” of „uw” of eens anders) gewaarwording. Hij die gewaar wordt, die de gewaarwording „krijgt” of „heeft”, heet het Subject der gewaarwording. Dus: geen gewaarwording zonder Subject. Dat is wat wij bedoelen met het „psychiese”, dat het de belevenissen van een „Subject” zijn: gedachten, gemoedsaandoeningen, waarnemingen,—ze zijn absoluut zinledig zonder denkend, lijdend of zichverheugend, waarnemend Subject.5 Met Subject vrijwel synoniem in deze zin is: geest, zelf, ziel, bewustzijn, ik6, maar daar deze alle in velerlei afwijkende zin worden gebruikt, houd ik mij aan ’t woord Subject, daar dit uitsluitend en afdoende de biezondere betrekking aanduidt van het bewuste, geestelike, psychiese tot eigen „inhoud”. Dit subject nu heeft belevenissen, ervaringen,7 en deze zijn „psychies”, individueel en worden als zodanig door niemand anders of ervaren of gekend, en door het Subject onmiddellik zó gekend, zó ervaren als ze zijn, daar ze ex hypothesi, per definitionem, niets zijn dàn deze z’n ervaringen.8