Note 1 — DE DOGMATIESE VERDUBBELING VAN DE GEWAARWORDINGSINHOUD.

Ik ga dus nu het „naief” object-realisme van ongeveer ieder van mijn lezers weerleggen, door te bewijzen, dat het onbewust dogmaties is.1 En ik zeg hem erbij, als mij deze weerlegging niet lukt, ligt dat alléén aan mij, niet aan de zaak zelve.2—Ook reken ik er op, dat ge realisties en wetenschappelik genoeg gevoelt om een instinktieve afkeer van, een hekel aan, deze Kantse leer te hebben, die u het tastbaarste, het zekerste, uw eigen ervaring en die der hele natuurkunde, schijnt te willen wegredeneren, om er iets geheel onervaarbaars, „buitenissigs”, voor in de plaats te stellen.3 Want het is waar, wij willen aantonen, bewijzen, dat er zonder subject … evenmin vorm of grootte of beweging, stof of kracht met heel de ruimte daarbij, bestaat, als kleur of klank! Heel de natuur, en heel haar ruimte, heel de ruimtelike, zinnelike wereld, dus het onmetelik heelal der astronomie … in de letterlikste zin slechts een produkt van subjectiviteit, van waarnemen en denken!—Is er iets absurders denkbaar? We zullen zien. Gij zijt, hoop ik, genoeg natuurwetenschappelik „gevormd” om te weten, „dat er geen kleuren of klanken bestaan”,… dat kleuren „eigenlik” aethertrillingen „zijn” van bepaalde, precies berekende snelheid en lengte,… en klanken niets dan luchttrillingen.4