Note 31 — van de AVONTURELIJKE REYSE van WILLEM YSBRANTSZ. BONTEKOE van HOORN.

Nae dat wy een langhe tijdt geseylt hadden sint wy van een scheyden, hebbende de hooghte van 23 graden besuyen de Linie Aequinoctiael, kreghen alle dagen veel siecken, uyt welcke oorsaeck de officiers (uyt last van ’t ghemeene volck) inde kejuyt quamen, versoeckende dat wy nae het Eylandt Madagascar souden loopen om te ververschen: waren bevreest dat al ’t volck noch sieck soude worden, want daer lagender ontrent 40 inde koy en veel andere van ’t volck klaeghden van niet wel te pas te zijn. Besloten daerom, met de gansche scheeps-raet, dragent te houden31 nae het Eylandt Madagascar toe, nae een Bay genaemt Sancte Losie. By ’t landt komende konden geen plaetse bekennen om ’t schip te berghen; setten onse boot uyt en ick ben met de boot wel gemant na ’t landt gevaren; het schip hielt af en aen by ’t landt. Met de boot by ’t landt komende storte de zee soo tegen ’t landt, datter geen kans was aen te komen, saghen ettelijcke persoonen op strant komen, en een van onse maets sprongh overboort en quam by ’t volck op ’t landt, maer hy kond’ haer niet verstaen; sy wesen met de handen neerwaert aen, als of sy seggen wilden dat daer wel plaets was om aen te komen. Sylieden en hadden geen vervarschinge by haer, dat wy sien konden; mosten derhalven vruchteloos wederom nae boort toe. Als wy nu sonder vervarschinghe aen boort quamen (hoewel het ons altesamen heel moeyelijck was) soo waren de siecken daer in boven maten bedroeft. Resolveerden weder zee te kiezen en liepen om de Suyd’ tot de hooghte van 29 graden, en wendent doe weder over en liepen Oost ten Suyen aen, tot dat wy ons vonden op 17 graden suyder breete van de Aequinoctiael. Doe versocht het volck wederom om het landt aen te doen, om te sien of wy geen ververschingh konden becomen, ’t welck wy goedt vonden, want wy saghen, datter alle dagen noch meer in vielen van ons volck, en eenige storven. Resolveerden daerom het Eylandt Mouritius of het Eylandt de Maskarinas aen te doen en stelden de koers tusschen beyden in, want dese eylanden legghen niet verd van malcander32. Quamen alsoo op ’t Oost-eynde van ’t Eylandt de Maskarinas te land, liepen dicht by de hoeck om, by de wal langhs, vonden 40 vadem diepte dicht aen ’t landt; lietent ancker vallen, doch was een onbequame plaets om ’t schip te legghen, door dien het soo dicht aen ’t landt was. Daer leggende quamen de siecken uyt haer koyen kruypen en wouden gaern aen landt wesen; maer alsoo de zee vry wat aenliep33, waren wy schroomachtigh met de siecken aen landt te varen; stuerden de boot nae landt toe, om te sien hoe of daer ghestelt was; quamen aen landt en vonden hoop-werck van landt-schiltpadden, quamen wederom scheep en de siecken stonden al aen, datmen haer aen landt soude brengen, want sy de lucht in de neus hadden, seggende: „Waren wy aen landt wy waren half ghesondt”. Maer de koopman, Heyn Rol, wilde het in geenderleye manieren consenteren; gaf voor reden dat het daer schor was34, dat wy licht mochten van ’t landt afdrijven en van al ons volk versteecken worden. Doch het volck hielt al aen en baden my bynae met gevouwen handen, of ick haer aen landt wilde brengen, soo dat sy my eyndelijck vermurruwden dat ick het consenteerde. Gingh by de koopman Heyn Rol en vraeghde of hy het wilde toestaen. Gaf voor antwoordt: „neen, in geender manieren”. Doe seyde ick teghen hem: „soo neem ick het dan over my, ick salse aen landt brenghen”. Liep boven by ’t volck en seyde: „kom, t’sa mannen, helpt malcander inde boot, ick sal u aen landt brengen”. Doen holpen de maets de siecken inde boot; ick liet haer een seyl geven om een tent af te maken, oock oly en asijn, potten om in te koocken, nevens andere eetbare waren; oock kox, die de siecken souden waernemen en bekoocken35, en voer datelijck met haer nae landt.