Note 13 — De Donkere eeuwen.

Volgens het verhaal was “Pausin Johanna” de dochter van een Angelsakser; maar zij was geboren in het Rijnland, te Ingelheim, waar Karel de Groote een kasteel had, gelegen tusschen Mainz en Bingen. Zij was te Mainz wegens haar geleerdheid zeer gezien en kwam, als man verkleed, in het beroemde klooster van Fulda (tusschen Frankfort en Bebra), dat ongeveer tachtig jaar vroeger gesticht was door den Engelschen zendeling in Duitschland, St. Bonifacius, den Aartsbisschop van Mainz. Later studeerde zij, naar men vertelt, in Engeland en ook te Athene, en kreeg daarna de betrekking van leeraar aan de Schola Graecorum te Rome, waar van oudsher diakenen hun opleiding genoten; en daar verwierf zij zoo grooten invloed, dat zij na den dood van Leo IV tot Paus werd gekozen (omstreeks 855). Na een pontificaat van twee jaren, éen maand en vier dagen, zooals de kroniekschrijvers nauwkeurig hebben berekend, werd haar geslacht ontdekt, daar zij, tijdens een plechtige processie, plotseling het leven schonk aan een kind en na die bevalling stierf. De ontstelde geestelijken begroeven haar op de plaats, waar zij overleden was, tusschen het Colosseum en S. Clemente, en op deze plek, die later door de Pausen angstig vermeden werd, richtte men een standbeeld voor haar op, met het kind in de armen en den pauselijken mijter op het hoofd13. Hoe men zulk een prachtig samenhangend verhaal heeft kunnen verzinnen, is niet gemakkelijk te raden, maar, ofschoon de geschiedenis van haar avontuurlijk leven wellicht eenigen grond van waarheid bezit, de bewering, dat zij tot Paus is gekozen, schijnt beslist te worden weerlegd door een munt van Paus Benedictus III, waarop de naam van den Keizer Lotharius voorkomt. Nu staat het vrijwel vast, dat Leo IV den 17en Juli 855 gestorven is, en Lotharius stierf den 28en September van hetzelfde jaar in een Benedictijner klooster; hieruit blijkt, dat Benedictus Leo moet opgevolgd hebben, en dit wordt ook bevestigd door den Liber Pontificalis, waarin ons wordt medegedeeld, dat zijn wijding den dag na Leo’s dood plaats vond.