Note 9 — De Donkere eeuwen.

Daar het aantal kerken over de geheele Christelijke wereld toenam, werd de vraag naar lijken en gebeenten steeds grooter en de instelling van bedevaarten9 had ten gevolge, dat de voorraad voortdurend moest aangevuld worden, want elke roméo (pelgrim, die naar Rome trok, Roomvaarder), verlangde vurig reliquieën machtig te worden, zooals de tegenwoordige toerist curiositeiten verzamelt; en dus moesten de reliquieën, evenals de moderne antiquiteiten, “aangemaakt” worden. Catacomben en graven werden des nachts geplunderd, en de graftomben in de kerken moesten door gewapende mannen worden bewaakt. Rome, zegt Gregorovius, geleek op een vermolmde begraafplaats, waar de hyena’s huilden en vochten, terwijl zij begeerig naar lijken groeven. En deze lijken en geraamten werden voorzien van etiquetten met de namen van bekende heiligen en bij stukken en brokken aan de pelgrims verkocht. Soms ook gelukte het een dapperen vreemdeling een kostbare reliquie uit een kerk te stelen10. In 827 ontvoerden Frankische bedevaartgangers de gebeenten van den H. Petrus en den H. Marcellinus naar Soissons, en een presbyter van Reims had het geluk in 849 het vermeende lijk van St. Helena, Constantijn’s moeder, machtig te worden. Soms ook vereerde de Paus, als een zeer bijzondere gunst, een of andere buitenlandsche kerk of vorst met een kostbaar lijk. “Deze doode lichamen”, zegt Gregorovius, “werden op rijk versierde voertuigen overgebracht en een eind weegs door de bevolking van Rome in plechtige processie, met brandende toortsen en onder vroom gezang, uitgeleide gedaan; en uit elke stad stroomden, bij de nadering van den wagen, de burgers den optocht te gemoet, terwijl zij smeekend hun hoop op miraculeuze genezingen te kennen gaven. Wanneer het heilige lichaam op de plaats van zijn bestemming, een stad of klooster in Duitschland, Frankrijk of Engeland, aankwam, werd het verwelkomd met triomfliederen en werden er gedurende vele dagen feesten gevierd”. Oorlogen zelfs werden er ondernomen voor een vurig begeerde reliquie. Zoo dwongen bijvoorbeeld de Hertogen van Benevento, nadat zij Napels en Amalfi onderworpen hadden, hun verschrikte slachtoffers de mummies van St. Januarius en St. Triphomena, als prijs voor den vrede, uit te leveren. Het was een van deze Hertogen, Sicard, die er in slaagde het lijk van St. Bartholomeus machtig te worden; over de wonderbare reis van dat lichaam hebben wij reeds vroeger gesproken (p. 305 n.). “Deze hertog”, vertelt Gregorovius, “zond zijn agenten uit om overal langs de kusten en eilanden van Italië beenderen en schedels en andere reliquieën te gaan zoeken en veranderde de kathedraal van Benevento in een knekelhuis”.