Note 24 — 1190–1313.

Indien Manfred in deze omstandigheden het gewaagd had Rome te overvallen en den Franschen avonturier gevangen te nemen, zou de geschiedenis van Italië geheel anders zijn dan zij nu is. Maar hij kon zijn edelen niet vertrouwen, en terwijl hij aarzelde, baande het landleger van Karel, waarbij zich vierhonderd Florentijnsche ballingen hadden aangesloten, zich een weg naar Rome. Manfred stelde zich bij Benevento op en daar viel Karel hem aan. De slag, waarvan de afloop lang twijfelachtig scheen, werd beslist, toen Manfred’s edelen hem in den steek lieten; daarop wierp hij zich midden in de vijanden en werd gedood. Onder de duizenden van de gevallenen werd eindelijk zijn lijk gevonden en de soldaten richtten daar een steenhoop als gedenkteeken op om hun dapperen vijand te eeren; maar de Aartsbisschop van Cosenza liet het op bevel van Paus Clemens weghalen en “met uitgedoofde kaarsen”24 buiten de grenzen van het koninkrijk brengen, naar de “oevers van de Verde” (waarmede misschien de Liris wordt bedoeld), waar het lijk werd neergeworpen ten prooi van den winden, den regen, de roofvogels en andere dieren25. Karel koelde zijn woede ook aan de jonge vrouw en vier van de kinderen van Manfred, die allen de rest van hun leven, sommige langer dan dertig jaar, in gevangenschap moesten doorbrengen. Een ontsnapte en werd later Koningin van Sicilië; aan haar, zijn bella figlia, la buona Costanza, zendt Manfred van den Louteringsberg zijn groeten door tusschenkomst van Dante.