INDISCHE MENSCHEN IN HOLLAND. (continued 5)

Van Leeuwendaal, die intusschen van het pak slaag, door hem opgeloopen, geheel bekomen was, amuseerde den dokter door zijn dwaas gebabbel.

Het was wel vervelend, dat deze sinjeur altijd om geld kwam, maar aan den anderen kant was hij een gezellig tijdverdrijf. Het geld, dat deze verloopen telg van een voorname familie kwam afbedelen, was voor een zeer bemiddeld man maar een kleinigheid. Niettemin begon dokter Van der Linden steeds met zich schrap te zetten tegen elken aanval op zijn beurs en dan smaakte hij het dubbel genoegen der toepassing van het boléh tawar en van de vermakelijke argumenten, die Van Leeuwendaal aanvoerde in zijn betoog, dat hij het „parole d’honneur” voor niet minder doen kon.

De wraakzuchtige plannen van dezen panier percé tegenover de familie Riquelle traden bij die zonderlinge verhouding ook op den achtergrond; zij sluimerden in, zonder uit te sterven. Hij kreeg genoeg om het leven van een „fatsoenlijken” vagebond voort te zetten, maar de pogingen nu en dan door dokter Van der Linden aangewend om hem op te heffen uit den modderpoel van zijn bestaan, mislukten. Werd er beproefd hem beter te kleeden, dan verdwaalde na weinige dagen het nieuwe pak in den lommerd, wat meer dan eens leidde tot verwoede scènes, die den ouden heer geen kwaad deden, in zoover hij dan zijn gemoed kon koelen over allerlei kleinigheden, die hem hinderden in zijn eigen bestaan. Daarbij dacht ook hij geen oogenblik meer aan de mogelijkheid, die eerst zoo zwaar bij hem gewogen had, dat Van Leeuwendaal iets zou ondernemen tegen de familie; dit deed hem te ver gaan.

In een vlaag van buitengewone mildheid had hij Van Leeuwendaal een zilveren horloge geschonken en bij de eerste aanvraag om middelen kwam hij tot de ontdekking, dat het den weg der nieuwe pakken was opgegaan. Het trof dien dag al heel ongelukkig; des dokters maag was van streek en bovendien had de onderwijzer van zijn lieveling hem geschreven, dat hij ernstige klachten had over vlijt en het gedrag van dit veel belovend knaapje. Hij voer geweldig uit tegen Van Leeuwendaal. Het was een dier heftige attaques van boosheid, die hem in zijn jeugd vaak hadden overvallen; doch waarvan hij zich op lateren leeftijd had gecorrigeerd door er een goede dosis cynisme voor in de plaats te stellen. En Van Leeuwendaal, die ondanks zijn verregaand verval, toch niet alles kon verdragen, was onder dien vloed van smaadredenen weggeloopen. Snel stapte hij voort, zooals zijn gewoonte was met de handen in de zakken van zijn veel getinte overjas en het scherpe, magere gezicht ver vooruitgestoken. Hij was woedend en al zijn half begraven plannen van wraak herleefden. Als men hem zóó behandelde, dan zou men toch eens zien, met wien men te doen had. Te verliezen had hij niets, zoodat hij er veel op wagen kon. Deze gedachte kalmeerde hem; hij ging niet naar een of andere kroeg, zooals zijn gewoonte was, hetzij hij geld had of niet, maar trok zich terug op zijn ellendig kamertje en zat er uren na te denken over het leed, dat hij die verwenschte familie Van der Linden kon aandoen met de mogelijkheid dat er nog wat geldelijk voordeel voor hem viel te behalen, want sneed het mes niet van die twee kanten, dan zou het toch maar half werk zijn.

Het kostte hem veel inspanning; nu eens bedacht hij dit, dan weer iets anders en meestal verwierp hij het uit gebrek aan moed. Doch toen hij dacht aan den kleinzoon, helderde zijn gezicht op. Dat was het teere punt, voor hem ook het zwakke, en daarin zou hij hen allen treffen.

Het denkbeeld stond hem met dat al maar vaagjes voor den geest. Doch daarover bekommerde hij zich het minst.

Het kon wel een paar dagen lijden, dacht hij, vertrouwend op zijn „krediet”. Maar daarin vergiste hij zich. Het feit, dat hij in den laatsten tijd betaalde en soms zelfs groot geld „op zak” had, werkte juist in den tegenovergestelden zin; het had zijn op medelijden gegrond krediet van vroeger totaal ondermijnd. Dat viel hem tegen! Hij moest toch leven! Hij had behoefte aan eten, rooken en drinken; aan drinken vooral. Zijn wraakzuchtige plannen streden tegen het meer en meer opkomend idee naar dokter Van der Linden te gaan en vergiffenis te vragen. Het laatste vonkje van betrekkelijke eerlijkheid, dat door dien strijd zelf nog werd bewezen, zou er bij ondergaan. Hij stond stil en glimlachte. Hoe dwèès! Er behoefde in ’t geheel geen strijd te wezen. Het een stond het ander volstrekt niet in den weg. Hij zou heel leuk naar den ouden heer gaan om pèrdon te vragen en te zien wat geld machtig te worden. Vervolgens zou hij zijn grooten coup slaan.

Maar de oude heer had zijn goed humeur nog niet terug.

„Onbeschaamde ploert!” viel hij uit, waar de dienstbode bij was, driftig de vestibule instormend, waar Van Leeuwendaal op de mat stond. „Hoe durf je hier in huis komen!”

„Pèrdon!”

„Ik verbied je een voet meer over mijn drempel te zetten.”

„Pèrdon, dokter. Ik kom mijn excusen aanbieden.”

„Ik heb met jou excusen niets te maken. Je bent ’n laag sujet; ’n door en door gedemoraliseerd individu.”

„Het is zoo, dokter; het spijt me; ik kan het niet helpen.”

„Wat ’n kerel!” riep de oude heer hoonend, met het hoofd in den nek Van Leeuwendaal beschouwend door zijn bril. „Hij kan het niet helpen!”

„Parole d’honneur, dokter; het is mijn schuld niet.”

„De mijne zeker!”

„Pèrdon; het is een fout in mijn gestel; een onjuistheid in mijn appreciatie-vermogen. Ik kan den tijd niet waardeeren; daarom heb ik nooit ’n horloge kunnen hebben. Als schooljongen heb ik ook altijd mijn horloge naar den lommerd gebracht. Het is een zwak.”

De oude heer keerde zich om en keek naar de groote klok aan den wand als moest dit getuigen dat het hem niet ontbrak aan het vermogen den tijd te waardeeren; metterdaad schoot hij bijna in een lach. Wie had ooit zulk een dwaas gehoord. Hij had veel komieks in zijn leven gehoord, maar de zucht tot het verpanden van horloges te hooren verklaren uit een soort van psychologischen drang, uit een soort van onweerstaanbaren lust tot het feit zelf, was hem te machtig.

„Je begrijpt wel, dat ik van zulke kinderachtige praatjes niets wil hooren,” zei hij, zich goedhoudend.

„Dokter!” riep Van Leeuwendaal op kluchtigen toon, pathos parodiëerend, „wees niet langer boos. Ik beloof beterschap, parole d’honneur! Mag ik meteen zoo vrij zijn u nog eens aan te pompen! Hm! Tien pop!”

Een oogenblik keek dokter Van der Linden verbaasd en verbluft over zulk een verregaande brutaliteit, sprakeloos in het smal en mager vogelengezicht van Van Leeuwendaal met de hoogopgetrokken wenkbrauwen en de scherpe, lange trekken om den mond. Hij wist niet wat hij doen zou: hem de deur uitjagen of toegeven aan den opkomenden lust deze haast eenige gelegenheid om zich te amuseeren niet onherroepelijk weg te werpen.

„Je bent een echte chevalier d’industrie”, zei hij grommend, maar inwendig lachend. „Ik moest je eigenlijk door de politie laten oppakken!”

En Van Leeuwendaal, die zag dat hij het gewonnen had:

„Zeker, ongetwijfeld!”

„Zoo, ben je zelfs dat met me eens?”

„Zelfs dat! Maar verbeeld u, dat ik het liever niet zou willen, voor de politie. Wat zou zij er aan hebben! Het zou geen aanwinst zijn. Bij de politie zijn er veel, niet beter dan ik. En wat de horloges aangaat!.…”

Al voortbabbelend met de bedoeling zijn clowns-rol zóó te spelen, dat de oude heer er heel veel pleizier in had, volgde hij, ongevraagd, ongeweigerd, dezen naar binnen. En terwijl zijn mond allerlei dwaasheid sprak, bromde in zijn geest de weder opgewekte woede over de harde en onomwonden bejegening en vlamden de oude wraakplannen hooger op dan ooit.

„Ik heb,” zei de oude heer, zoekend onder papieren op zijn schrijftafel, „een paar oude stukken, die je eens voor me moest overschrijven.”

„Ik schrijf een leelijke hand.”

„Dat weet ik, maar dan doe je je best maar ’n beetje!”

„Helaas! het helpt niet. Het is toch altijd even leelijk.”

„Nu, het komt er niet op aan; doe het maar.”

„Geloof me, dokter, het gaat niet; mijn schrift is tegenwoordig totaal onleesbaar.”

„Dus,” zei de oude heer, weer woedend, „dus je bent zelfs te lui om voor mij, die je, onverplicht, geruimen tijd zoo goed als geheel onderhoudt; van wien je leeft, wiens parasiet je bent,—om voor mij iets te copiëeren.”

„Dat is het waarlijk niet, parole d’honneur! Maar heusch, geloof me; u zoudt er toch maar uw oogen op bederven.”

„Het is wel!”

„Kan ik u met nog iets van dienst zijn?”

„Loop naar den duivel, vent.”

„Dank u. En vooral voor de tien pop. Ik zal ze opschrijven bij de rest, en als ik nog eens ’n erfenis krijg.…”

„Kom, ga nu maar.”

Van Leeuwendaal kocht zich een paar glaasjes cognac en wandelde toen naar den kant der school van den jongenheer Van Velton.

„Dàg schoone mèègd,” zei hij tot een dienstmeisje, dat den grooten schelknop en ’t handvat der deur blinkend wreef.

„Kijk hij!” riep de dienstbare met verachting, en in stilte voegde zij er bij: „zoo’n verloopen mesjeu!”

„Gaat hier een jonkertje Van Velton school?”

„Weet ik het?”

„Als je ’t niet weet, lief kind, wees dan zoo goed en vraag het eens.”

De dienstbode deed het, maar met tegenzin.

Van Leeuwendaal zag haar de lange gang doorgaan en aan het eind daarvan een deur openen. Een eigenaardig geluid drong tot hem door: een dof gestommel, waartusschen verwarde menschelijke klanken en gonzend geschuifel; hij herinnerde het zich uit zijn jeugd; hij had altijd gruwelijk ’t land gehad aan dat geluid, want het had hem, luien ondeugenden knaap, nooit iets anders voorspeld dan straf en nog eens straf.

Er verscheen een jongmensch in ’t vaal en kaal zwart met een bril op en een keurig gepunt potlood achter het oor: het type van een kweekeling. Hij bekeek Van Leeuwendaal wantrouwend.

„Wat is er van uw dienst?” vroeg hij.

„Ik kom den jongenheer Van Velton halen.”

„Namens wien?”

„Namens dokter Van der Linden.”

„Meneer Van der Linden laat anders nooit den jongenheer Van Velton halen.”

„Och kom!” zei Van Leeuwendaal woedend: „ik meende dat hij het elken middag deed.”

„O ja, na schooltijd; dat bedoel ik niet; ik bedoel: binnenstijds.”

„Dan heeft de grootpa van den jongenheer daarop vandaag een uitzondering gemaakt. Hij heeft mij verzocht.…”

„Ik zal hem halen,” zei de kweekeling, thans gerustgesteld door Van Leeuwendaals bekendheid met de omstandigheden. „Alleen zal meneer waarschijnlijk een briefje meegeven.”

Het duurde wel een kwartier eer ’t ventje kwam.

Van Leeuwendaal stond op heete kolen; als de meid van den dokter zich eens vergiste in den tijd en te vroeg kwam, dan was hij verloren.

De kleine Van Velton met zijn schooltasch op den rug en zijn pet achter op het hoofd, keek eenigszins vreemd, maar hij zei niets.

„Wilt u zoo goed zijn dit briefje aan meneer Van der Linden te geven?” vroeg de kweekeling.

„Met pleizier.”

Van Leeuwendaal stak het in zijn zak en greep de hand van het jongetje.

„Je grootpa heeft me verzocht je van school te halen. Ben je niet blij dat je zoo vroeg weg mag?”

Het kind keek eens naar den kweekeling; hij had graag „ja” gezegd, maar hij durfde niet.

Op straat hield Van Leeuwendaal hem vast.

„Ik kan anders wel los loopen.”

„Ja zie je, ik ben zoo bang dat je ’n ongeluk krijgt. Hoe heet je?”

„Ik heet Willem en ik kan heel goed alleen loopen. Waarom komt grootpa niet zelf?”

„Omdat hij te Scheveningen is met gezelschap.”

Kleine Willem lette er niet op dat voor Scheveningen het weer wel wat guur was; ook niet dat het vreemd was te Scheveningen te blijven, als iedereen zoowat naar de stad kwam om te eten. Evenmin dacht het kind aan de altijd noodige verwisseling van kleeren; grootpa zou hem toch nooit in zijn schoolpak en met zijn tasch op den rug uit hebben laten gaan.

Maar hij had het eene woord gehoord, en dat had hem geëlectriseerd: Scheveningen, de duinen, het strand! Hij schudde zijn blonden krullebol tot de lokken van pleizier om zijn ooren dansten.

„Gaan we dadelijk?” vroeg hij.

„Wel ja; grootpa heeft gezegd, dat we gauw moesten komen.”

„Hoe gaan we dan?”

„We zullen een vigilante nemen.”

„Daar komt er een aan. Hé koetsier! Hij houdt al stil. Zeg meneer, wie ben je?”

„Ja.…. Ik ben.… ik heet.…—hoe mal dat hij nu niet op een geschikten naam kon komen!—Neitsel.”

„Nu, meneer Neitsel, mag ik op den bok zitten bij den koetsier?”

„Wel neen, zeker niet.”

„Waarom niet?”

„Dat zou je grootpa niet willen hebben; ’t is veel te gevaarlijk!”

„Gevaarlijk!” riep Willempje met diepe minachting, „’t Is in het geheel niet gevaarlijk.”

Maar Van Leeuwendaal trok hem zenuwachtig met zich mee in het huurrijtuig, en liet dat naar Scheveningen rijden. De mond van den kleinen jongen stond niet stil; hij rammelde maar altijd door; het was nog licht genoeg, zei hij, om in het duinzand wegen en gangen te graven; als grootpa zijn werktuigen maar had meegenomen. En Van Leeuwendaal antwoordde gedachtenloos. Wat was hij over zichzelven ontevreden! Het bleek hem nu alweder te laat welk een volkomen gemis aan geschiktheid hem kenmerkte om iets, wat dan ook, te doen. Hij kon iets verzinnen en daarover praten, maar hij kon niets uitrichten zonder het van meet af verkeerd te doen. Zoo was er ook nu niets behoorlijk voorbereid. Wat moest hij te Scheveningen met dien knaap aanvangen?

Hij vond zichzelven stapelgek.

„Is grootpa in het Badhuis?”

„Ja.”

„Zijn er veel menschen?”

„Neen, niet heel veel. Ik heb ze niet gezien.”

„Zijn er kinderen bij? Ik bedoel jongens?”

„Dat geloof ik wel.”

Het vragen maakte Van Leeuwendaal zenuwachtig; hij had gaarne den koetsier gelast terug te keeren, maar het was daartoe te ver gekomen.

Bij het dorp liet Van Leeuwendaal de vigilante stilhouden.

„Laat hem toch om de kerk rijden,” zei de kleine ongeduldig, „dan komen we immers achter bij de trap.”

Maar Van Leeuwendaal luisterde niet langer naar hem; met haastigen tred en het kind bij de hand voorttrekkend, liep hij, wadend door het mulle zand, naar den hoogen weg, die langs het Badhuis voerde.

„Loop toch zoo hard niet,” riep Willempje, kwaad: „we zullen er immers wel komen.”

Ze kwamen er, en rilling op rilling voer Van Leeuwendaal door het lijf; een stijve wind zweepte het duinzand over den eenzamen weg; de avond begon te vallen; in sombere eentonigheid loeide de groote zee, dof weerspiegelend de jagende wolkenmassa boven haar in grijzen, grauwen toon; de nog gesloten gebouwen ter rechterzijde rezen als doodsche monumenten uit de dofgroene helm en ’t bleekgeel duin. Er liep of wandelde niemand. Slechts hier en daar zat op een bank een oude visscher met diepe groeven in het verweerd gezicht, met een grof buis aan en donkerblauwe morsmouwen er onder; met een ouden hoogen hoed op en een zwartgerookt pijpje tusschen de knevels, starend met zijn kleine dofgeworden oogen, recht voor zich uit, naar de zee,—zijn verleden, zijn oud arbeidsveld, zijn herinnering.

Op een helling van den weg zagen zij het Badhuis, gesloten, stil en verlaten.

„Het is dicht!” zei Willempje.

Een oogenblik stond Van Leeuwendaal stil, nam zijn hoed af en veegde de zweetdroppels weg, die op zijn voorhoofd parelden als ware het een snikheete Julidag. Hij deed zijn best om zichzelven meester te blijven.

„Hé, ja!” zei hij, verbazing veinzend, „dat zie ik ook.”

„En je zei, dat grootpa er was.”

„Dat heeft hij me ook gezegd.”

„En hij is er niet en het is dicht,” ging het kind voort met onverbiddelijke logica, maar op eenigszins angstigen toon.

„Dat zie ik ook.”

„Ik wil naar huis. Waarom heeft grootpapa mij voor den gek gehouden? Dat doet hij nooit.”

„Wacht even. Nu weet ik het. Hij heeft gezegd: een villa voorbij het Badhuis; daar was hij bij kennissen.”

„Ik wil maar liever naar huis.”

„Goed, strakjes. Maar eerst moeten wij toch je grootpa gaan opzoeken.”

Kleine Willem scheen het daarmee niet eens te zijn, want toen Van Leeuwendaal weer haastig voortstapte, het Badhuis voorbij, keek het kind met een pruilend gezicht naar de gesloten stores en liet zich, tegenstrevend, half voorttrekken.

Een eindje verder hield de met roode baksteenen losjes bestraatte weg op; Van Leeuwendaal beklom het tegenoverliggend duin en kleine Willem, verlokt door het gezicht, dat hem altijd zoo bekoorde, vergat zijn vrees, zijn grootpa en zijn verlangen naar huis; als een kat klauterde hij naar boven, door zijn hijgenden en kuchenden geleider gevolgd. Toen gingen ze rechts, als het ware weer in de richting van de stad. Maar na een kwartier nam de schemering toe; kleine Willem werd moe en had geen pleizier meer in klimmen en klouteren. Van Leeuwendaal was halfdood van angst en afgetobdheid.

„Ik wil hier nu niet langer blijven,” zei het kind, bang om zich heen ziende en op schreienden toon.

„Houd je mond, kwajongen,” riep Van Leeuwendaal met krassende hooge stem, buiten adem.

Maar de jongeheer Van Velton, verwend door zijn omgeving en met eenige eigenschappen zijner moeder begaafd, was geen zoet en gezeglijk kind.

„Ik wil niet,” schreeuwde hij. „Ik wil naar huis!”

„Kleine draak, wees stil, of ik trap je voor den grond.”

„Ik wil naar huis!” herhaalde Willempje, en toen hij er een om de ooren kreeg: „Help! Hij slaat me! Ik wil naar huis.”

Van Leeuwendaal stond stil, buiten zichzelven van woede.

„Zal je stil zijn?” vroeg hij hijgend, het kind aan een oor trekkend.

Willempje, aan zulk een behandeling niet gewoon, begon te schoppen en te trappen en raakte met den rand van zijn schoenzool Van Leeuwendaal vrij hard tegen het broodmager scheenbeen. Met een vloek liet de baron los. Het kind wilde wegloopen, maar viel in het zand, en kreeg daar van Van Leeuwendaal, die het vol angst was nageloopen, den reeds toegezegden trap.

„Houd nou je bek, kleine adder, of ik vermoord je.”

Maar er was niets, niets aan te doen.

Willem schreeuwde hoe langer hoe vervaarlijker en luider; in grooten angst keek Van Leeuwendaal rond; er was niets te zien, dan de duinranden, afstekend tegen de duister wordende lucht, en hier en daar een ijle rhododendron; maar het was den in overspannen zenuwtoestand verkeerenden man of hij in de verte twee personen zag, die haastig naar hem toekwamen; zij kwamen op het rumoer af, dat scheen hem duidelijk, en zich over het schreeuwend en in zijn woede kronkelend kind buigend, beukte hij het met de vuist.

„Wees toch stil, hondenkind! Zal je nu stil zijn? Dáár, dáár! Vervloekt, wees stil zeg ik!”

Doch Willempje schreeuwde niet meer; hij brulde, met kreten van pijn onder de stompen der harde knokkels, maar hij was ook boven het punt waaronder stil en bedaard worden nog mogelijk is; hij bleef, al brullend, zich verzetten, schoppend en trappend, en terwijl Van Leeuwendaal zich vooroverboog in het halfduister, trof hem de jongensschoen onverhoeds midden in het gezicht. Razend wierp hij zich op het kind.

„Ga dan naar de hel bij je vader, satansjong!” siste hij geheel buiten zichzelven en, woelend met zijn lange magere handen om den hals van het knaapje, drukte en kneep hij uit al zijn macht, met de wilde woede van een bezetene.

Het arme kind gaf geen geluid meer; het lag onbeweeglijk stil, en langzaam steunend op de handen, struikelend, en op zijn magere beenen waggelend, stond Van Leeuwendaal op. Schuw keek hij rond in het dieper wordend duister. Hij wist niet en hij dacht niet; zijn hoofd was leeg, versuft, dronken. Zóó bleef hij een lange minuut staan, raapte, half op den tast, zijn kalen hoed op en beklom zuchtend het naaste duin stadwaarts, langzaam en met groote moeite. Op den heuvel woei de wind hem in ’t gezicht; in de verte hoorde hij een voertuig ratelen, en daarachter tegen de zwarte lucht ving een heldere gloed aan te glanzen, de weerschijn van de pas ontstoken lichten in de groote stad. Hij keek er naar en er kwam besef in zijn geest; hij keek er naar met groote uitpuilende oogen, en toen zette hij het op een loopen, met wijde wilde sprongen en stappen, wegzinkend in het zand of uitglijdend op de gladde helm; viel hij, dan sprong hij op, vlug en lenig in zijn overspannen toestand, als een kat, en hij vloog weer vooruit in de zwart-grauwe duisternis onder den invloed van een vrees, die hem gek maakte, altijd in de richting van het noorden, diep het duin in, tot hij neerviel in het mulle schuivende zand, bewusteloos, met het gezicht voorover op den grond.

’t Was rustig en doodstil in de zoo goed als geheel onbewoonde duinstreek. Willempje Van Velton en baron Van Leeuwendaal omringde geen geluid, dan het gekwaak in de lucht van een overvliegende eendenvlucht, hier of daar opgejaagd, of ’t geritsel van het onrustig naar den kost zoekend konijn.

Maar in de stad was het zeer onrustig over hen; zij was er vol van. Het toeval had gewild dat de dokter zelf met zijn coupétje zijn kleinzoon van de school kwam halen.

„We hebben hem al meegegeven.”

„Hè?” vroeg de dokter verbaasd, en aan niets anders denkend dan een onverwachte en zeldzame uiting van moederlijke teederheid. „Al meegegeven?”

„Ja, u hebt hem zelf laten halen.”

Dokter Van der Linden verbleekte.

„Wel neen, dat heb ik niet.”

„Er is hier ’n uur ongeveer geleden ’n meneer geweest, namens u. Hij zag er niet rijk, maar toch nogal fatsoenlijk uit. ’n Heel mager heer met ’n grooten neus. Hij kwam namens u den jongenheer halen!”

„En je hebt hem meegegeven aan ’n onbekenden vent?”

„Ik wist niet.… ik meende.… hij zei.…” stotterde het jongemensch achteruittredend voor den ouden heer, die woedend op hem afkwam.

„Wie gaf je het recht, beroerde kwajongen, mijn kind.…”

„Ik zal meneer roepen”, zei de kweekeling en liep hard naar achteren, op den voet gevolgd door den dokter. De school was nog aan, en het praatje was dadelijk bekend: de kinderen mochten naar huis gaan en als een zwerm verspreidde zich over honderden huisgezinnen in de stad het nieuws: „er was een jongetje gestolen”; enkele wettische heeren zeiden, dat er een „minderjarige was ontvoerd.”

De onderwijzer zelf was zeer ongerust; hij trachtte niet zijn personeel te verontschuldigen; hij zag wel dat het niet baatte; maar hij reed met zijn kweekeling mee naar het politie-bureel. Aan de persoonsbeschrijving had de dokter dadelijk Van Leeuwendaal herkend. In het rijtuig voerde de onderwijzer alleen het woord, troostend en opbeurend, voorbeelden aanhalend van dien aard, die ook alleen hadden geleid tot noodelooze ongerustheid. Maar de dokter dacht aan de oude geschiedenis te Batavia; aan Van Leeuwendaal’s wraakzucht over het pak slaag; aan de positie zijner dochter; en wat het verschrikkelijkste was: aan het lot van zijn lieveling; hij was een man, en in zijn lange medische en chirurgische carrière had hij geleerd met droge oogen het lijden der menschen aan te zien; maar nu was hij oud; hij had al zijn liefde bijeengebracht op dat kind, en als hij er aan dacht, dat Willempje wellicht gruwelijk werd mishandeld, dan liepen hem rillingen van smart door het lichaam, dan moest hij veel moeite doen om zijn tranen te bedwingen.

Een inspecteur van politie bracht hen naar een hoofdinspecteur van politie, die hen bracht naar een commissaris, die hen deed binnengaan bij een hoofdcommissaris. Ieder hoorde het verhaal van den kweekeling en de verklaringen van den dokter, noteerde ze, trok een bedenkelijk gezicht, vond het een hoogst ernstig geval, en schoof dat over op zijn chef, tot groote woede van den doodelijk ongerusten dokter, die stampvoette over het tijdverlies.

De hoogste politioneele macht gaf dadelijk orders.

„Duizend gulden,” zei de dokter, „voor den man, die me het kind gauw en goed terugbrengt.”

De voorgeroepen agenten zeiden niets; ze keken eerbiedig naar dien ontstelden ouden heer, die zulk een som uitloofde; voor henzelven beschouwden ze het verdwijnen uit de school onder den leertijd een kwajongensgrap; die kinderen van de Haagsche „groote lui” waren lievertjes! Daar wisten zij, politie-agenten, van mee te praten!

„Er schiet thans niets over dan te wachten,” zei de hoofdcommissaris toen de agenten met instructies waren vertrokken.

„Te wachten!” zuchtte de oude heer. „Het is verschrikkelijk!”

Hij reed naar de Riquelles.

Juist kwam hem de panier van den ritmeester te gemoet. Louise met een frissche kleur op het gezicht, mooier en eleganter dan ooit, mende de poneys, die, hun korte dikke manen schuddend, op de stangen beten.

Toen papa, nog voor de rijtuigen geheel stilstonden, de deur van zijn coupé opende, er uit sprong en op angstigen toon riep:

„Ik wou Wim van school halen.… Hij is weg!”—begon Riquelle te lachen.

„Maak u niet zoo ongerust, pa. Hij zal gespijpeld hebben: dat is zoo erg niet; dat heb ik ook wel eens gedaan!”

Maar Louise lachte niet.

Zij kende haar vader en ze zag duidelijk aan zijn gezicht, dat er meer stak achter het enkele woord. Den koetsier achter haar gaf zij de teugels en sprong uit den panier.

„Wat is er, pa?”

„Ik zeg je: Willem is weg.”

„Maar hoe komt dat dan? Spreek toch duidelijk!”

„Hij heeft hem onder schooltijd weggehaald.”

Dokter Van der Linden zei het als tegen zichzelven op den smartelijken toon van iemand, die een pijnlijke gedachte doelloos en machinaal herhaalt en onder woorden brengt.

„Hij?” herhaalde Louise, haar man aankijkend met een vreemden blik, die vroeg of papa wellicht in een stadium van kindschheid geraakte. „Wien bedoelt u, pa?”

„Van Leeuwendaal.”

Zij werd zeer bleek; haar trekken drukten grooten angst uit.

„Wie is dat?” vroeg Riquelle.

„Ik kan het je niet in twee woorden zeggen; het is een smeerlap, een vagebond, een verloopen zoon van ’n voorname familie.”

„Wacht even,” zei Riquelle, „daarover herinner ik me iets, maar ik weet waarachtig niet wat. Het was een bekende familie in mijn jeugd, maar sedert uitgestorven als ik me niet bedrieg.”

„Het is de kerel, dien je hebt laten afranselen.”

„Och wat! En kende u hem?”

„Zeker! Ik kende hem, helaas!”

„Dat is curieus,” ging de ritmeester langzaam voort met een onderzoekenden blik op zijn vrouw.

„Zijn vader heeft hem eens in Indië op mijn dak gezonden.”

„Dus kende jij hem ook?” vervolgde Riquelle tot zijn vrouw.

Louise sloeg de oogen neer; zij had een benauwd gevoel als stond haar een groot ongeluk voor de deur.

„Ja, ik kende hem.”

„Daarvan heb je me niets gezegd.”

„Neen.”

„Maar lieve, dat is toch vreemd. Als ik zijn afkomst had gekend en geweten had, dat hij vroeger de gast van je papa was geweest.…”

„Wat zou het hebben uitgemaakt?”

„Het scheelt nogal iets! Ik zou hem dan zeker geen pak slaag hebben laten geven door ’n paar dragonders.”

„Ook dat doet er niet toe,” riep de oude heer. „Hij heeft het pak slaag beet en ik vrees.… ik vrees.…”

„Wat?” vroeg Riquelle snel.

„Dat de schurk zich wreekt op mijn arm kind.”

Een oogenblik stond de ritmeester verstomd. Hij hield volstrekt niet van het souvenir zijner vrouw aan haar Indisch huwelijk, maar als man van eer en fatsoen schokte het hem toch geweldig de middellijke oorzaak te zijn geweest van het vermoedelijk ongeluk van een kind.

Maar hij herstelde zich.

„Ik geloof pa, dat u het veel te donker inziet.”

„Je hebt goed praten.”

„Wat zou zoo’n man aan ’n enkele wraakneming hebben?”

„Weet ik het! Maar het gebeurt in de wereld, dàt weet ik bij ondervinding.”

„Nu ja, maar zeer zeldzaam. Weet u waaraan ik denk?”

„Neen!”

De oude heer zei het op een toon, alsof hem de gedachten van zijn schoonzoon volkomen onverschillig waren.

„Chantage.”

Een oogenblik dacht dokter Van der Linden na.

„Waarom niet, pa?” riep Louise. „Ik geloof het ook. Waarom zou ’t hem anders te doen zijn, dan om geld?”

„Ik had hem denzelfden ochtend pas geld gegeven.”

Ze zwegen nu alle drie een oogenblik, tot de dokter, die geen rust had en met het hoofd op de borst en onrustig dwalende oogen geen twee seconden stil kon staan, in zijn coupé sprong.

„Ik ga nog eens naar ’t politie-bureel.”

„Kom u gauw, als er iets is?” riep Louise met een in ’t oog vallend opvlammen van moederlijke bezorgdheid.

Haar vader wuifde met de hand en knikte bijwijze van belofte met het hoofd.

„Ik zal je de heele geschiedenis met Van Leeuwendaal vertellen,” zei Louise toen ze thuis was met haar man.

„Is het zooveel?”

„Och neen, eigenlijk niet, Ed. Maar toch voorzie ik iets verschrikkelijks.”

„Geloof je dan waarachtig ook, dat die man het kind zal kwaad doen?”

„Misschien niet, maar of hij ’t doet of laat, er zal veel over de zaak gesproken en geschreven worden.”

„Ja, natuurlijk. Dat is altijd onpleizierig.”

„En dat wordt het dubbel om en door de oude geschiedenis met dien Van Leeuwendaal te Batavia.”

Zij vertelde hem alles, en het hinderde hem geweldig.

Hij geloofde haar volkomen; hij wist dat ze geen woord onwaarheid sprak, had de volle overtuiging dat nooit iets bestaan had tusschen haar en dien kerel. Maar die was toch, dat wist men, in haar slaapkamer geweest, toen ze nog een jong meisje was en terwijl ze te bed lag, en dat was genoeg, zoo het besproken raakte, voor een zee van de schandelijkste lasterpraatjes. Daarvoor vreesde hij, dien storm zag hij aankomen, en dat domineerde beiden meer, veel meer dan de eigenlijke vraag: wat is Willempje overkomen?

De chef der politie ontving den ouden heer triumfantelijk.

„We zijn op het spoor,” zei hij.

„En?”

„Hij is met het kind naar Rotterdam.”

„Hoe weet u dat?”

De commissaris glimlachte sluw. Dat was nu ook iets! Waarom gaf men zulke zaken aan, als men niet meende, dat de politie in de gelegenheid was er achter te komen? Hij tikte de asch van zijn sigaar en antwoordde langzaam:

„Zóó vraagt men de boeren de kunst af.”

„Wat hebt u gedaan?”

„Er zijn twee geheime agenten naar Rotterdam. Maak u niet ongerust meer. Er zal hem geen tijd worden gelaten iets kwaads te doen aan het kind.”

„Goddank!”

„Ga gerust naar huis, mijnheer Van der Linden, gerust! Er zal hem niets overkomen.”

De dokter wilde juist eenigszins gerustgesteld heengaan, toen een agent, die de kamerwacht had, een collega aanmeldde, die op recherche was geweest in de zaak van het vermiste kind.

„Als u even wilt wachten,” zeide de commissaris, „kunt u hooren wat deze man rapporteert.”

Er kwam een heel gewoon, mager man binnen met een blonden baard, zweetend en kuchend van vermoeienis, en de commissaris, met de zelfvoldoening van iemand, die slechts zou hooren bevestigen, wat hij reeds wist, zei:

„Ga je gang maar.”

De agent wierp een schuinschen blik op den dokter, dien hij herkende als de oude heer van de duizend gulden; daarna keek hij zijn chef aan en zei in telegram-stijl:

„Kind gehaald drie uur, vigilante genomen; Scheveningen gereden.”

„Wat?” riep de dokter, van zijn stoel opspringend.

De commissaris wenkte hem met de hand zich stil te houden, en de agent vervolgde:

„Voor het dorp stilgehouden; hoogen weg opgewandeld; voorbij het Badhuis en duinen ingegaan.

„Is er niet meer?”

„Maar dat is.…” riep de dokter doodsbleek.

Weer legde hem de commissaris het zwijgen op. Hij vroeg fluisterend eenige inlichtingen aan den agent, liet een inspecteur roepen en gaf bevelen.

„We zullen nu moeten afwachten,” zei hij troostend tot den ouden heer, toen zijn personeel was vertrokken, „dat is het eenige wat er op zit.”

„In de duinen verdwenen!” zuchtte dokter Van der Linden, en zijn haren rezen ten berge van angst en schrik bij die gedachte.

„Zou men te Scheveningen niets weten?”

„Misschien wel, maar dat zullen we spoedig hier vernemen. Ik heb natuurlijk kennis gegeven.”

„Als ik er eens heenging?”

Het kwam den commissaris voor dat beweging en verplaatsing voor iemand in zulk een gemoedsstemming nog het beste was.

„Dat kan geen kwaad.”

„Ik ga dadelijk. Dank u meneer, dank u voor uw moeite. Rotterdam schijnt een vergissing.”

„Men kan niet weten.”

„Toch niet, ik zeg u dat het een vergissing is. Dáár,” zei hij met de bevende hand naar het noorden wijzend, „dáár is het; dat voel ik; daar ben ik zeker van.”

Het was een lange reis in de duisternis.

Er brandde een eenzame lantaarn voor het kantoortje van het dorpscommissariaat. Er was niemand dan de chef, en in een ander vertrekje één beambte. Men had gehoord van de duizend gulden en men was behalve met dienstijver ook vol van de gedachte aan de mogelijkheid die premie te verdienen.

„Ik ben dokter Van der Linden.”

„O! de grootvader van het vermiste jongetje! Neem plaats als ’t u blieft.”

„Is er nog geen bericht?”

„Het spijt me, meneer; voor ’t oogenblik nog niets.”

De ambtenaar vertelde nu lang en breed, welke goede maatregelen ter opsporing waren genomen. Het duurde wel een kwartier, zoodat het verhaal en zijn eigen staat van overspanning dokter Van der Linden begonnen te biologeeren.

Plotseling werd er aan de deur getikt. De beambte trad met een geheimzinnig gezicht binnen.

„Wat is er?” vroeg zijn chef.

„Ik hoor buiten, dat er in het duin een lijk is gevonden.”

Als bestorven en verlamd van schrik was de oude heer op zijn stoel neergezonken. Dat werd daar zoo kalm en eenvoudig gezegd en het was zoo vredig en stil in de warme kantoorkamer met de met zand bestrooide houten vloer en de groote lamp boven den lessenaar,—dat ’t een parodie leek op den storm van ontsteltenis, die in ’s dokters hersenen woedde.

„Het moet een manslijk zijn.”

„Weet je dat zeker?”

„Ik weet niets zeker; ik hoor het hier van voorbijgaande lui. Het is geen kinder- maar een manslijk, en ze zijn er al mee opweg hierheen. Hoor, daar komen ze al.”

Er kwam gestommel in het gangetje naast ’t kantoor, een geluid van vermoeide, hijgende menschenstemmen. Een deur werd opengerukt en viel dreunend weer dicht.

„Wilt u maar eens meegaan?” vroeg men den ouden heer en half versuft wankelde hij mee.

Zij traden een kamer binnen, slecht verlicht en met geen ander meubilair dan een groote ongeverfde tafel en een paar banken.

Op de tafel lag het magere lichaam van Van Leeuwendaal, vuil en nat van den regen, die lang dreinig over de duinstreek was gevallen, doch nu hard tegen de ruiten kletterde.

Toen de heeren binnenkwamen, trok een der agenten willekeurig de veelgetinte demi-saison recht, als wilde hij ’t bewegingloos lichaam in fatsoenlijk gezelschap een presentabeler aanzien geven.

„Dokter,” zei de ambtenaar, „zoudt u zoo goed willen zijn?”

In deze omgeving, met een lijk op de tafel en een beroep op zijn hoedanigheid als deskundige, ging het dokter Van der Linden, als een oud dragonderspaard, dat de signalen hoort. Hij richtte zich op, zette zijn bril goed, stroopte zijn rechtermouw in de hoogte en onderzocht, voor een oogenblik zijn verdriet en angst vergetend, het lichaam.

„Hij is het,” zei hij tot den ambtenaar, „en hij is dood; waarschijnlijk.… aneurysma.”

„Wilt u ’t even constateeren?”

„Ja maar.… mijn kind?”

„Er wordt nog steeds gezocht, nietwaar mannen?”

„Ja.… zeker.…” bevestigden ze alle vier, indachtig aan de duizend gulden.

„We zijn wel knapjes nat,” zei een hunner lachend tot den ouden heer, „maar we zullen het er toch maar op wagen.”

Maar de dokter was niet tevreden; hij wilde meer menschen, meer lichten en zelf meegaan; wat het kostte, kwam er niet op aan, maar het kind moest dood of levend gevonden worden; het kon niet ver weg zijn. De menschen deden hun best; in wind en regen zwermden tientallen door het duin met lantaarntjes zoekend langs den grond, druipnat en vloekend, maar met het droombeeld der duizend gulden voor oogen, ijverig en oplettend.

Er ging een uur voorbij; men vond niets.

De meesten gaven het op en gingen naar huis.

Dokter Van der Linden kon niet meer; doodmoe, buiten adem, met de wanhoop in ’t hart, keerde hij terug in het dorp.

„Het is onverklaarbaar,” zei de ambtenaar.

„Wat denkt u er van?”

„Wel, ik heb goeden moed. Het kind is weggeloopen of meegevoerd.”

„Denkt ge, dat hij nog leeft?”

„Zeker; anders zou ’t lijkje wel gevonden zijn.”

Er werd aan de deur getikt; het hart van den ouden heer bonsde. Een van de mannen, die nagekomen was, bracht een pet mee. De tranen sprongen den ouden heer in de oogen.

„Het is van hem!” zei hij schor.

De man, die het petje gevonden had, keek erg teleurgesteld; dat men dáárvoor geen duizend, geen honderd, ja geen tien gulden geven zou, begreep hij ook wel. En toen hij met leege handen bij de agenten terugkwam, vloekte hij.

„Zoo’n rakkersche kwajongen! Waarom loopt hij ook onder zijn pet vandaan?”

„Je hebt zeker niet goed gekeken,” zei een hunner; „hij moet er naast hebben gelegen.”

„Zou die magere daar op de tafel hem opgevreten hebben?” bromde de petvinder met een kwaadaardigen blik op het lijk.

„Jongens, er moet gauw een brancard komen om dien gast weg te brengen,” zei de oudste ernstig. „Als de baas komt en hij ziet, dat het nog niet gedaan is, zit er weer boete op. Vooruit!”

Zij gingen aan het werk, mopperend en ruwe uien slaand, tot een hunner, die even op de stoep was geweest, door de katroldeur als het ware met een vloek naar binnen viel.

„’t Verloren schaap is terecht, hoor! Duizend pop?—ho maar!”

In het kantoor stond een arme visscher met den zuidwester in de hand en een dik buis aan met hoogopstaanden stijven kraag; de man scheen er een beetje verlegen mee, maar zijn groote mond met bruine hoeken vol tabakssap, lachte goedaardig toen hij zag hoe die oude heer beefde, schreide en het jongske kuste, dat hem de armen om den hals sloeg en half huilend niets dan „Grootpa!” riep. De dokter herstelde zich spoedig; hij nam Willempje op den schoot en luisterde naar het verhaal van den visscher, dat luidde: „Ik ging over de duinen naar huis, hoorde een kind huilen en roepen en vond dit jongske.” Détails kon de man niet geven; daar had hij zelfs hoegenaamd geen idee van, naar het scheen. Hij had het kind meegenomen naar zijn afgelegen woning, en had het niets gevraagd. Doch toevallig hoorde hij van iemand, die uit het dorp kwam, dat er zooveel te doen was bij de politie om dat jongetje, en nu bracht hij het. Dokter Van der Linden schreef een cheque van duizend gulden; de arme visscher, hoe dom ook en eenvoudig, begreep van deze handeling de portée bijzonder vlug; de oude heer tastte in zijn portefeuille, en die greep vervloeide naar de agenten van politie, die blij waren dat ze er toch iets van hadden, maar den „joei” gruwelijk benijdden.

Het was in de stad om het huis van den dokter haast een volksoploop; de schrikkelijkste verhalen deden de ronde; toen de oude heer met het kind, dat ziek en pijnlijk was en bij transmissie nog naar gedroogde scharretjes rook, vielen de gruwelen grootendeels in duigen. Eerst had het geheeten, dat het kind letterlijk aan stukken was gesneden; men rilde, en moeders in zenuwachtigen angst besloten hunne kinderen thuis te houden van school, als had in Den Haag een particulier en modern Herodes domicilie gekozen. Den dag na de terugkomst van Willempje in het grootvaderlijk huis, volgden de courantenberichten met juistheid de feiten vermeldend en met halve woorden gissend naar het onderling verband. Toen moest de begeerige wolf van het algemeen gerucht een anderen kant uit om voedsel. Niet meer het feit zelf, maar het: waarom? trad op den voorgrond. Waarom had die man, een baron nog wel, het kind willen vermoorden? Waarom had hij zelfmoord gepleegd? Want van dat laatste was het publiek niet af te brengen.

Daar moest iets achterzitten! En in de herinnering van oud-gasten, die Indië reeds veel jaren hadden verlaten, doemden met de namen de feiten op; de een wist er dit, de ander dàt van,—niemand meer het ware. Brokstukken der Leeuwendaalsche geschiedenis te Batavia raakten onder het publiek, groeiden aan tot omvangrijke schandalen, vonden hun weg in enkele clandestiene weekblaadjes, waarop iedereen laag neerzag, maar die haast iedereen met wellust verslond; die iedereen kende en bleef kennen, maar altijd verloochende. Daar was van alles in het gerucht; maar het essentiëele kwam hierop neer, dat mevrouw Riquelle in haar jeugd een ongeoorloofde liaison had gehad met Van Leeuwendaal, die, een nacht in haar kamer doorbrengend, zich stilletjes en terwijl zij sliep, had verwijderd met een schat aan geld en diamanten; dat hij was achterhaald door de politie, gestraft door de justitie, en nu, na vele jaren in de gevangenis te hebben doorgebracht, zich was komen wreken, doch, bijtijds betrapt, zich had gezelfmoord, vóór hij tijd had het kind af te maken.

Het was een heerlijke bijdrage tot de chronique scandaleuse der residentie, en zij had, schoon van a-z een lange leugen, volkomen het gewicht van een véridiek verhaal, omdat iedereen het geloofde.

In de hoogere standen alleen werd het zoo zwaar niet opgenomen, schoon even algemeen geloofd. Openlijk werd het daar tegengesproken. Hoe het dan ook zijn mocht,—ieders gevoel van solidariteit als menschen uit één stand, bracht mee, dat men een vrouw van wie gezegd werd, dat zij in haar jeugd amours had gemaakt met een jongen adellijken losbol, en die later, schatrijk, getrouwd was met een homme rangé, cavalerie-officier en mede behoorend tot de coterie, de hand boven het hoofd hield, vooral indien zij zich zoo uitstekend naar haar omstandigheden wist te gedragen.

Toch keken de dames er Louise „op aan”, en zij zag en voelde dat.

„Het is zeer onpleizierig,” zei de oude mevrouw Riquelle tot haar zoon, toen hij haar alles vertelde. „Het is vreemd ook.”

„Ellendig is het, maar vreemd niet zoozeer.”

„Ik heb het altijd wel gedacht, Eddie.”

„Wat dan, ma?”

„Herinner je eens dien dag, toen je me het eerst kwam spreken over je voorgenomen huwelijk?”

„Ja.… ik herinner me dat.”

„Wat heb ik toen gezegd?”

„Ik weet het zoo precies niet meer, ma,” antwoordde de ritmeester ongeduldig. „Denkt u, dat men alle gesprekken letterlijk kan onthouden?”

„Ik weet het nog heel precies. Wantrouw altijd eenigszins menschen uit Indië, heb ik gezegd. Al zijn ze nog zoo goed en beminnelijk, ze hebben altijd hun histoires en vroeg of laat openbaren zich die.”

Mevrouw Riquelle had dat nooit gezegd tegen haar zoon, al beweerde zij ook het zich precies te herinneren; de ritmeester keek haar een oogenblik verwonderd aan; toen trok hij de wenkbrauwen samen en vroeg zeer onvriendelijk:

„Dus u gelooft.…?”

„Dàt doet niets ter zake, helaas! Wat wáár is, wat jij gelooft, wat ik geloof,—het komt er alles niets op aan. Iedereen neemt de praatjes aan, die de ronde doen.”

’s Middags in de sociëteit kwam een zijner collega’s en academievrienden naar hem toe.

„Dat is een heele geschiedenis met je stiefzoontje.”

„Ja, het is een beroerd geval.”

„Dat is het.”

Het werd met een ernst en een overtuiging gezegd, die Riquelle vreemd deden opzien.

„De kerel had twist gehad met den ouden heer Van der Linden, bij wien het kind woont. Om zich te wreken, heeft hij het van de school gehaald, naar het schijnt om het te vermoorden.”

De ander knikte toestemmend.

„Ja,” zei hij weer, na een oogenblik zwijgens, „het is een hoogst onaangename geschiedenis.”

Verder werd het onderwerp niet aangeroerd, doch wel viel het Riquelle op, dat sommige getrouwde officieren zoo op een afstand bleven, vooral die uit burgerfamilies, door hun afkomst altijd eenigszins bezield met stillen haat en wangunst tegenover de „hof-kringen”, zooals de Haagsche adellijke families niet zonder spot genoemd werden.

„Als ik in jou plaats was,” zei zijn vriend, „nam ik mijn ontslag.”

Riquelle werd vuurrood; het was een denkbeeld, dat hem de laatste dagen, bij het gevoel dat er iets onaangenaams in de lucht zat, als het ware snippersgewijs door ’t hoofd was gegaan. Maar hij werd er boos om en vroeg brusque:

„Wat bedoel je daarmee?”

„Wel niets; maak je niet kwaad. Het is waarachtig zoo aangenaam niet in den dienst! Wie fortuin heeft, is wel gek er in te blijven.”

Het was pijnlijk voor den ritmeester. Hij kende dat in het militaire. Had het over iets anders geloopen, dan zou er toelichting kunnen volgen, maar op het kiesche punt: de eer zijner vrouw, ging dat niet. Er kon en er mocht daarvan geen sprake zijn. Het was een onderwerp, waarover geen woord mocht gesproken worden, zonder dat hij zijn sabel trok. Toch was het zoo hard, heen te gaan! Hij had den dienst met al het onaangename er aan verbonden, zoo lief!

Met groote vaste schreden ging hij heen en wandelde alleen langs stille buitenwegen, waar zijn rinkelende sporen op dat uur van den dag het luidst gerucht waren. Ja, het moest toch maar gebeuren! Hij had de gezichten gezien en hij wist dat nu. Strijd er over had hij niet; hij besloot dadelijk en vast, maar hij had tijd en beweging noodig om „er over heen” te komen.

Thuis vond hij de Fourniers, en het gesprek liep weer in alle levendigheid over die geschiedenis met Van Leeuwendaal, die, vond Hortense, zoo goed was afgeloopen.

„Maar papa is er erg ziek van.”

„Och kom,” zei Fournier, die altijd veel van den dokter had gehouden. „Wij zullen eens naar hem gaan zien!”

„Het is ook hier,” zei Hortense met een droevig lachje, „onze afscheidsvisite.”

Riquelle wist het en terwijl zij spraken over de reis naar Indië, zei hij als langs zijn neus weg:

„Wij zullen hier ook niet zoo heel lang blijven. Ik denk mijn ontslag te nemen, en dan gaan we, als Louise ’t goed vindt, voor een poosje naar Italië.”

Louise klemde de lippen opeen, zoodat haar mondje een messnee leek over haar gezicht; zij kon geen woord spreken, het had haar geweldig aangepakt, zij wist wat dat offer hem kostte en hoe kiesch ’t van hem was het zóó te behandelen, als de meest gewone zaak. Hortense begreep het ook, en toen ze met Fournier na een afscheid onder zenuwachtige handdrukken en harde kussen, in hun rijtuig zat, schudde zij met de oude peinzende langzaamheid haar ernstig blond hoofd.

„Zij is een zonderling schepsel, Gérard. Die Van Leeuwendaal, jij, papa, Riquelle.…”

„Beste Stance,” riep Fournier met meer drukte dan noodig was, „zeg toch zulke dwaze dingen niet!”

Voor het huis van den dokter sprong hij uit het rijtuig en schelde. Ook Hortense stapte uit. Zij moesten lang wachten en Fournier werd ongeduldig.

„Meneer thuis?” vroeg hij boos, toen eindelijk de deur openging en terwijl beiden reeds de gang instapten, omdat ze wel wisten dat „meneer” nu niet uit was.

Maar de meid zei, met bewogen stem en tranen in de oogen:

„De ouwe heer is daar net met een harde koorts de eeuwigheid ingegaan.”