Lijst, om de namen te vinden van de voornaamste Nederlandsche waterplanten.
Reading edition
Wij noemen alleen die planten waterplanten, die in ’t water groeien en geheel door ’t water gesteund worden; sommige drijven los aan de oppervlakte rond, andere zweven geheel onder water, de meeste wortelen in de slijkbodem. Alleen hun bloemen steken boven water in de lucht uit. Planten, zooals riet, lisschen, lischdodden, die wel met hun voet in ’t water staan, maar waarvan de bebladerde stengels zich steeds in de lucht verheffen, worden niet tot de waterplanten gerekend. Want die kunnen ook in vochtigen bodem tieren.
1. De plant bestaat uit niets anders dan ronde of langwerpig ronde groene schijfjes, met of zonder wortels, niet grooter dan een paar m.M. Kroos 2
De plant heeft een duidelijken stengel met bladeren 5
2. Schijfjes, zoo groot als een speldeknop, zonder wortels.
Wortelloos Kroos. Lemna arrhiza Linn.
Schijfjes worteldragend 3
3. Eén worteltje aan elk schijfje 4
Meer dan één worteltje.
Veelwortelig kroos. Lemna polyrrhiza Linn.
4. Schijfjes langwerpig rond, aan één zijde in een punt uitloopend.
Puntkroos. Lemna trisulca Linn.
Schijfjes rond, aan de onderzijde halfbolrond.
Bultig kroos. Lemna gibba Linn.
Schijfjes rond, aan de onderzijde vlak.
Klein kroos. Lemna minor Linn.
5. Plant met bladeren, aan den rand met stekeltjes bezet. 6
Geen stekeltjes langs den bladrand 8
6. Veel bladeren in één bundel bijeen, bloemen wit.
Scheeren. Stratiotes aloides Linn.
Bladeren aan een stengel, bloemen groen en onduidelijk. 7
7. Het onderste deel van het blad heeft gave randen.
Groot Nymfkruid. Najas major All.
Onderste deel van het blad fijn uitgetand.
Najas minor All.
8. De blaadjes drijven op ’t water in twee regelmatig geordende rijen 9
Blaadjes niet in rijen 10
9. Blaadjes langwerpig rond duidelijk afzonderlijk.
Salvinia natans.
Blaadjes dicht opeen, zoodat ze te samen een veelhoekig geheel vormen.
Rood kroos. Azolla.
10. Alle bladeren zijn onverdeeld 11
De bladeren of ten minste de ondergedompelde zijn verdeeld of samengesteld 30
11. Ronde bladeren 12
Langwerpige bladeren (hoogstens 7 maal zoo lang als breed) 15
Grasachtige bladeren (minstens 12 maal zoo lang als breed) 23
12. Bloem wit (soms met een geel hart) 13
Bloem geel. 14
13. Bloemkroon bestaande uit 3 witte blaadjes.
Duitblad. Hydrocharis morsus ranae.
Bloemkroon bestaande uit meer dan twintig groote witte bladen.
Witte waterlelie. Nymphaea alba.
14. Vijf meeldraden.
Watergentiaan. Limnanthemum nymphaeoides.
Meer dan 10 meeldraden.
Gele waterlelie. Nuphar luteum.
15. Bloempjes bij minstens 2 tegelijk op rechte stelen boven ’t water uitstekend. Fonteinkruiden 16
Bloempjes alleenstaand op een steel 20
Bloempjes ongesteeld 22
16. Tweeërlei bladen: breede, die op ’t water drijven en smalle onder water 17
Alle bladen ongeveer eender van vorm 18
17. Drijvende bladeren meer dan 4 cM. groot, ondergedoken bladeren duidelijk gesteeld.
Drijvend Fonteinkruid. Potamogeton natans.
Drijvende bladeren korter dan 4 c.M., ondergedoken bladeren ongesteeld.
Grasbladig Fonteinkruid. Potamogeton gramineus.
18. Alle bladeren twee aan twee.
Dicht Fonteinkruid. Potamogeton densus.
Sommige bladeren alleenstaand 19
19. Stengel door den voet der bladeren heen gegroeid.
Doorgroeid Fonteinkruid. Potamogeton perfoliatus.
Stengel vrij, bladrand gekroesd.
Gekruld Fonteinkruid. Potamogeton crispus.
Stengel vrij, bladrand fijn getand.
Glanzig Fonteinkruid. Potamogeton lucens.
Alleenstaande bloemen.
20. Bladeren alleenstaand, bloempjes groot, wit, in vorm op boterbloempjes gelijkend.
Waterboterbloem. Batrachium hederaceum.
Bladeren bijna alle drie aan drie staand, ongesteeld.
Waterpest. Elodea canadensis.
Veel langwerpige, duidelijk gesteelde blaadjes bijeen; uit hun midden komen langgesteelde bloempjes.
Slijkgroen. Limosella aquatica.
Blaadjes twee aan twee; de drijvende soms stervormig gerangschikt 21
21. Drie meeldraden in elk bloempje.
Montia.
Vier meeldraden.
Potamogeton densus.
Zes meeldraden.
Steel-elatine. Elatine hexandra.
Eén meeldraad.
Sterrekroos. Callitriche aquatica.
22. Drie meeldraden.
Kruis-elatine. Elatine triandra.
Vier meeldraden.
Waterlepeltje. Isnardia palustris.
Zes meeldraden.
Waterpostelein. Peplis portula.
Acht meeldraden.
Kleine elatine. Elatine Hydropiper.
Waterplanten met grasachtige bladeren.
23. De bloempjes hebben meeldraden en stampers 24
De bloempjes hebben òf alleen meeldraden òf alleen stampers. 27
Er zijn geen bloempjes aan de plant, wel een soort van vruchtjes, zoo groot als erwten.
Pilkruid, Pilularia globulifera.
24. Twee meeldraden 25
Drie meeldraden 26
Vier meeldraden.
Klein Fonteinkruid. Potamogeton pusillus.
Zes meeldraden.
Priemkruid. Subularia aquatica.
25. Vier stampers.
Snavelruppia. Ruppia rostellata.
Acht stampers.
Zeeruppia. Ruppia maritima.
26. Kleine bloempjes met 6 dekblaadjes.
Bloembies. Juncus supinus var. fluitans.
Bloempjes zonder dekblaadjes.
Vlottende bies. Scirpus fluitans.
27. Bloempjes onduidelijk, ongesteeld 28
Enkele bloempjes langgesteeld, met meeldraden die ver naar buiten uitsteken.
Oeverkruid. Littorella juncea.
28. Bladeren niet langer dan 6 cM., bloemen in de hoeken tusschen blad en stengel (bladoksels).
Zanichellia.
Bladeren langer dan 1 dM., meestal veel langer, zeeplant 20
29. Bladeren met slechts 1 of 3 duidelijk zichtbare nerven.
Klein Zeegras. Zostera nana.
Bladeren met 5–7 nerven.
Zeegras. Zostera marina.
Waterplanten met gesteelde bladeren.
30. Bloemen wit 31
Bloemen geel, tusschen de bladslipjes zitten kleine blaadjes 34
Bloemen paars 36
Bloemen ongekleurd 37
31. Vier meeldraden, drijvende bladeren ongedeeld met verdikte bladstelen.
Waternoot. Trapa natans.
Vijf meeldraden, bloemen in schermen.
Moerasscherm. Helosciadium inundatum.
Meer dan 5 meeldraden, bloem gevormd als een boterbloempje 32
32. Alle blaadjes fijn haarvormig verdeeld 33
De drijvende blaadjes zijn onverdeeld.
Waterranonkel. Batrachium aquatile.
33. Bladslippen in ’t rond uitgespreid. Stijf.
Waterranonkel. Batrachium divaraticum.
Bladslippen niet in ’t rond uitgespreid en slap.
Waterranonkel. Batrachium fluitans.
34. Blaasjes aan alle of de meeste bladeren verspreid 35
Blaasjes afzonderlijk aan een onbebladerden stengel.
Middelst Blaasjeskruid. Utricularia intermedia.
35. Slechts 1 of 2 blaasjes aan de bladeren, aan enkele geen een.
Klein Blaasjeskruid. Utricularia minor.
Veel blaasjes aan de bladeren. Gewoon Blaasjeskruid.
Utricularia vulgaris.
36. Bloemen mooi groot, in kransen van vijf of meer.
Waterviolier, Hottonia palustris.
Bloemen klein, in dicht opeenstaande kransen, omgeven door fijn verdeelde blaadjes.
Kransvederkruid. Myriophyllum verticillatum.
Bloemen klein, in ruim staande kransen met kleine steunblaadjes.
Aarvederkruid. Myriophyllum spicatum.
Bloemen niet in kransen.
Teer vederkruid. Myriophyllum alterniflorum.
37. Bladeren in kransen van vier, regelmatig verdeeld. Zie onder No. 36. Myriophyllum.
Bladeren in veeltallige kransen, ongelijkmatig verdeeld. 38
38. Vrucht met 3 doorntjes, bladeren stijf.
Gedoornd Hoornblad. Ceratophyllum demersum.
Vrucht met 1 doorntje, bladeren slap.
Ongedoornd Hoornblad. Ceratophyllum submersum.