Note 1 — BEELDENDE KUNSTE.

Neem byvoorbeeld die bekende skildery van die leeu wat die man opeet, die Filistyn beskrywe dit en dergelyke kunsstukke as “unbedeutende Kritzeleien welche gar keine Beachtung verdienten”, maar in daardie selfde gekrabbel sit Kuns! Net ’n paar lyne wat glad nie die omlyning is van “Felis Leo” nie, en tog staan daar die “vaal kat” met die gewig van ’n os in sy skouers en die ratsheid van ’n kat in sy voete! Nog nooit was daar ’n man soos die een wat daar sy doodskreet uit nie, en tog vertolk daardie krom lyntjies die wanhoop van die arme man, en sy skreë vir hulp klink in die ore van die toeskouer. Dit is die werk van ’n barbaar, onontwikkeld. Maar die Franse is tog die wêreld deur bekend vir ’n hoog ontwikkelde, kunsvolle nasie, en wat produseer daardie volk na al die jare, na al die eeue; nadat hul die kuns van Assirië, Egipte, Griekeland, Italië, Spanje, Holland, Indië, en Japan bestudeer en verteer het? ’n Skool wat werk lewer soos “Die Dans” van Matisse1. ’n Skool wat die Gees, die Siel probeer skilder sonder om te veel ag op die liggaam, op die uiterlike te gee. Die dorpeling gaan op die veld met ’n jagter; daar gunter is daar ’n beweging, wat oor is byna voor dit begin. “Dit is so-en-so ’n dier,” sê die jagter, en die dorpeling bewonder die jagter se skerp gesig, maar wat hy behoort te bewonder is die jagter se kennis. In daardie oomblik was daar byna geen kans om kleur te merk, seker geen kans om vorm te sien nie, maar wel tyd om die beweging te besef en te herken as van die of daardie dier. En dit verklaar een van die eienskappe van baie van die Boesman-kunsstukke. Soos in “die Dans” is die omlyning foutief, maar die beweging wonderlik, kunsvol, akkuraat. Voor ’n Boesman tekening staan baie met die gedagte: “Presies die jakhals wat ek nou-nou daaronder tussen die bossies gesien draf het.” Terwyl voor die doeke van baie van die moderne diereskilders, kom dié gedagte op: “Watter pragtige hare! Maar is die huid nie goed geskilder nie! Dit lyk kompleet die jakhals wat ek eergister in die museum gesien het!”