Note 154 — Chapter II
Neil Buchanan translation
Footnote 154:
(return)
The Church as a communion of the same faith, that is of the same doctrine, is spoken of in de præscr. 20; de virg. vol. 2. On the other hand we find the ideal spiritual conception in de bapt. 6: "ubi tres, id est pater et filius et spiritus sanctus, ibi ecclesia, quæ trium corpus est;" 8: "columba s. spiritus advolat, pacem dei adferens, emissa de cœlis, ubi ecclesia est arca figurata;" 15: "unus deus et unum baptismum et una ecclesia in cœlis;" de pænit. 10: "in uno et altero ecclesia est, ecclesia vero Christus;" de orat. 28: "nos sumus veri adoratores et veri sacerdotes, qui spiritu orantes spiritu sacrificamus;" Apolog. 39; de exhort. 7: "differentiam inter ordinem et plebem constituit ecclesiæ auctoritas et honor per ordinis consessum sanctificatus. Adeo ubi ecclesiastici ordinis non est consessus, et offers et tinguis et sacerdos es tibi solus. Sed ubi tres, ecclesia est, licet laici" (the same idea, only not so definitely expressed, is already found in de bapt. 17); de monog. 7: "nos autem Iesus summus sacerdos sacerdotes deo patri suo fecit ... vivit unicus pater noster deus et mater ecclesia, ... certe sacerdotes sumus a Christo vocati;" 12; de pudic. 21: "nam et ipsa ecclesia proprie et principaliter ipse est spiritus, in quo est trinitas unius divinitatis, pater et filius et spiritus sanctus. Illam ecclesiam congregat quam dominus in tribus posuit. Atque ita exinde etiam numerus omnis qui in hanc fidem conspiraverint ecclesia ab auctore et consecratore censetur. Et ideo ecclesia quidem delicta donabit, sed ecclesia spiritus per spiritalem hominem, non ecclesia numerus episcoporum;" de anima 11, 21. Contradictions in detail need not surprise us in Tertullian, since his whole position as a Catholic and as a Montanist is contradictory.