Note 72 — INLEIDING1

Leendertz, de Uitgever van Hooft’s Gedichten, heeft in den Navorscher van 1874 trachten aan te toonen, dat de Granida een bijzondere persoonlijke beteekenis voor Hooft heeft gehad. In het handschrift, waarnaar hij heeft uitgegeven, staat in vers 1081 voor Daer gaet Daifilo, treedt eens uyt: Daer gaet Cephalo. Hij houdt het er voor, dat oorspronkelijk de herder niet Daifilo maar Cephalo heeft geheeten. Het handschrift namelijk is een door den dichter zelf, waarschijnlijk niet lang na de voltooiing van ’t stuk, vervaardigd afschrift. Bij ’t overschrijven heeft Hooft dan dat Cephalo vervangen, maar op die eene plaats is ’t bij ongeluk blijven staan. Met “Cephalo” nu duidt hij tweemaal in zijn Erotische Gedichten zichzelven aan: in den dialoog Ach Amarillis en in het daarmee annexe Amaryl de deken sacht72: Cephalo is zijn eigen naam in ’t Grieksch. Beide die Zangen zijn aan zijn geliefde Ida Quekels. Wanneer zijn vrijerij met haar aanving en eindigde, zegt Leendertz (en wij gebruiken nu veel zijn eigen woorden), weten wij niet. Het eenige gedicht aan haar met een datum is van 23 Nov. 1603. Voor deze liefde (en na de terugkomst uit Italië, 8 Mei 1601) vallen nog de gedichten aan Galatea, Chariclea en Diana. De kennismaking met Brechje Spiegels begon na 16 Maart 1604. Wij zullen zeker niet verre van de waarheid zijn, indien wij het poëtisch vieren van Ida stellen in de laatste helft van 1603 en de eerste helft van 1604. In dezen tijd zal dan ook Granida grootendeels gedicht zijn en zooals “Cephalo” op hèm zag zoo zag, de naam Granida op Ida. Granida werd voltooid 1 Maart 1605. Die liefde was toen goed en wel voorbij en Ida Quekels ging in Juni 1605 met zijn neef Willem Jansz. Hooft trouwen: de naam Cephalo was nu al te duidelijk geworden, er moest een andere bedacht. En nu veranderde hij “ptalo” in “filo” (het Grieksche philos) en voor de eerste lettergreep zette hij “Ida” om in “Dai” en kreeg zoo “Daiphilo” d.i., naar dezen uitleg. “Ida’s Vriend”, een naam die in het rhythme van de verzen “Cephalo” overal kon vervangen en, voor hem zelven, zijn betrekking tot Ida aan bleef duiden.