Vrij kost en inwoning.

Mijn verhaal nadert weldra de ontknooping: ik bleef niet zeer lang meer in dienst van den heer Deuceace na het gebeurde in het vorige hoofdstuk, in hetwelk ik ook de verbazende list heb beschreven, die ik bezigde om hem te bevrijden, en tevens mijne verwonderlijke zelfopoffering. Zeker is het, dat er weinige dienstboden zijn, die aan zulk eene list zouden gedacht hebben, en nog minder talrijk zijn die, welke, na zoo iets bedacht te hebben, wagen zouden het ten uitvoer te brengen.

Evenwel, behalve het kleine voordeel, dat ik trok door het verkoopen van de robe-de-chambre, welke ik gedragen had – en in een van welker zakken ik een banknootje van vijf pond had gevonden – behalve dit, zeg ik, was het voordeel, dat daaruit ontsproot, voor mijnheer zeer gering.

Het is waar, dat hij ontsnapt was – en dat was goed – maar Frankrijk is niet Groot-Brittanje, en een man in liverei met éénen arm is gemakkelijk te ontdekken en aan te houden.

Dit was ook het geval met mijnheer. Hij kon Parijs niet verlaten, zelfs indien hij het gewenscht had. Zoo hij dat deed, wat moest er gebeuren met zijne bruid – zijne gebogchelde godin? Hij kende het tempérament, gelijk de Parijzenaars zeggen, van de jonge dame al te goed, om haar lang uit zijn gezigt te verliezen. Zij had negen duizend pond ’s jaars. Zij was reeds vroeger verliefd geweest, en kon het gemakkelijk weder worden. De hoog welgeboren Algernon Deuceace was te verstandig, om zich te verlaten op de getrouwheid van zulk een licht ontvlambaar schepseltje. Het was voorwaar een mirakel, dat ze niet al vroeger aan den man was gekomen! Ik geloof waarachtig (te oordeelen na verscheidene tooneelen, die tusschen ons waren voorgevallen), dat ze zelfs met mij zou getrouwd zijn, ware zij niet verleid geweest door den hoogeren stand en de grootere sluwheid van den heer, bij wien ik diende.

Maar verder, om mij van eene gemeene uitdrukking te bedienen: de dienders waren hem op de hielen. Wat moest hij doen? Hij kòn zijne schulder niet ontloopen, en hij wilde het beminnelijke voorwerp zijner liefde niet verlaten. Hij was alzoo genoodzaakt, op zijn Fransch gezegd, zich perdu te houden – ’s avonds uitgaande, gelijk een uil uit zijn nest, en over dag zich daarin schuil houdende. Want er bestaat eene wet in Frankrijk (en ik wenschte, dat die ook in Engeland wierd gevolgd), dat na zonneondergang niemand om zijne schulden mag vervolgd worden, en in alle koninklijke tuinen, bij voorbeeld de Tuileries, in het Palais Royal, of het Luxembourg, mag iedereen van den morgen tot den avond rondloopen, zonder lastig gevallen te worden door zijne schuldeischers: want deze worden in zulke plaatsen van openbare vermakelijkheden niet toegelaten, even min als honden, welke de schildwachten het bevel hebben dood te schieten.

Mijnheer was alzoo in een zeer onaangenamen toestand: ’s avonds er uit loopende, om zijne beminde eventjes te zien, en dan genoodzaakt, hare vragen over de redenen zijner verkleeding te ontwijken en over zijne twee duizend pond ’s jaars te spreken, juist als of hij geen cent, aan wie het ook ware, in de geheele wereld te betalen had.

Natuurlijk werd hij zeer verlangend naar het huwelijk.

Hij schreef nu even vele brieven, als de jufvrouw vroeger had gedaan; hij voer hevig uit tegen uitstel en formaliteiten; hij praatte over de genoegens van het huwelijk en over het ongeluk, dat het vuur van twee beminnende harten te vergeefs zou branden, en over de dwaasheid om op de toestemming van Lady Griffin te wachten. Zij was maar eene stiefmoeder, zeide hij, en daarbij niet vriendelijk jegens hem gezind. De jufvrouw was (voegde hij er bij) meerderjarig en kon trouwen met wien zij verkoos, en voorzeker had zij den vereischten eerbied aan Lady Griffin bewezen, door hare toestemming te vragen.

Op deze wijze gingen zij voort. Het wonderbare van de zaak was, dat, wanneer aan mijnheer gevraagd werd, waarom hij alleen ’s nachts uitging, hij zich geheimzinnig uitliet, terwijl jufvrouw Griffin, wanneer hij haar vroeg, waarom zij niet dadelijk trouwen wilde, eene diergelijke geheimzinnigheid aan den dag legde – of liever, zij legde niets hoegenaamd aan den dag.

Was dat niet hard? De beker scheen beiden vóór de lippen te staan, en toch gelukte het hun niet, op de eene of andere wijze één droppel te krijgen.

Op zekeren morgen echter, in antwoord op een zeer wanhopend schrijven, door mijnheer den vorigen avond opgesteld, ontving Deuceace van de beminde van zijn hart het volgende antwoord:

„Jufvrouw Griffin aan den hoog welgeboren heer

A. P. Deuceace.”

„Mijn beminde! Gij zegt, dat gij met mij een hutje van klei zoudt willen bewonen; dat is gelukkig niet noodig! Gij spreekt over uwe neêrslagtigheid, dat ons huwelijk uitgesteld wordt – gelooft gij, aangebedene, dat mijn hart door onze scheiding opgeruimder wordt? Gij smeekt mij, de weigering van Lady Griffin te verachten, en gij zegt, dat ik door niets meer aan haar ben gebonden.

„Aangebedene Algernon! Ik kan niet langer uwe wenschen wederstaan. Ik verlangde echter geen gelegenheid te laten voorbij gaan, om mij met eene ontaarde stiefmoeder te verzoenen. Eerbied voor de nagedachtenis van mijn vader zaliger eischte, dat ik alles deed, wat in mijne magt was, om hare toestemming tot onze vereeniging te verkrijgen: ja, ik zal het u bekennen, de voorzigtigheid schreef deze handelwijze voor; want aan wien zou zij het geld nalaten, haar door het testament van mijn vader bestemd, dan aan het eenig kind van mijn vader?

„Er zijn echter palen, binnen welke de grootste verdraagzaamheid moet beperkt worden, en, de Hemel zij gedankt! wij behoeven niet op het verachtelijke geld van Lady Griffin te wachten; ook buiten haar zijn wij ruim daarvan voorzien – niet waar, dierbaarste Algernon?

„Het zij daarom, gelijk gij begeert, dierbaarste, edelste en beste der menschen. Uwe arme Matilda heeft u reeds lang haar hart geschonken, waarom zou zij nu haren naam willen behouden? Bestem gij nu het uur, en ik zal geen verder uitstel zoeken, maar in uwe armen toevlugt zoeken, tegen de verachting en de beledigingen, waarmede ik hier dagelijks wordt overladen.

„Matilda.

„P.S. O, Algernon! wist gij maar, welk een edelen rol uw waarde vader op zich heeft genomen: hij doet zijn best om onze plannen te bevorderen en Lady Griffin te verzoenen! Zijne schuld is het niet, dat zij onverbiddelijk blijft. Ik zend u hierbij een briefje, door haar aan Lord Crabs geschreven; wij zullen er weldra over spotten – n’est-ce pas?”

„Lady Griffin aan den Graaf van Crabs.

„Mylord!

„In antwoord op uw aanzoek om de hand van jufvrouw Griffin, ter gunste van uwen zoon, den heer Algernon Deuceace, kan ik slechts herhalen hetgeen ik reeds vroeger mij genoodzaakt zag, aan u te verklaren – namelijk, dat ik niet gelooven kan, dat eene vereeniging met iemand van het karakter van den heer Deuceace bijdragen kan tot het geluk van mijne stiefdochter, en daarom moet ik mijne toestemming weigeren.

„Ik moet u tevens verzoeken, den inhoud van dezen brief aan den heer Deuceace mede te deelen, en u tevens smeeken, niet weder een onderwerp aan te roeren, dat, gelijk gij overtuigd moet zijn, voor mij zeer pijnlijk is.

„Ik heb de eer te zijn, Mylord,

uwe zeer onderdanige dienaresse

L. E. Griffin.”

„De drommel haal Lady Griffin!” riep mijnheer uit, „wat gaat zij mij aan?”

Wat den ouden lord betreft, die zoo gedienstig met zijne vriendelijkheid en zijn goeden raad was geweest, mijnheer schreef zulks daaraan toe, dat hij wist, hoe zijn zoon eene vrouw met tien duizend pond ’s jaars ging trouwen, en dat hij zijn deel er van hoopte te krijgen. Om die reden schreef hij, benevens een vurigen brief aan de jufvrouw, het volgende aan zijn vader:

„Heb dank, waarde vader, voor de vriendelijkheid, mij in deze hagchelijke zaak betoond. Gij weet, in welken onaangenamen toestand ik mij, voor het oogenblik, bevind, en gij kunt wel gissen, welke de oorzaken zijn van mijne onrust. Een huwelijk met mijne beminde Matilda zou mij tot den gelukkigsten der stervelingen maken. Het lieve meisje stemt daarin toe, en lagcht over de dwaze aanspraken van hare stiefmoeder. Om u de waarheid te zeggen, ik heb mij daarover verwonderd, dat zij reeds zoo lang daaraan heeft toegegeven. Voer uwe vriendelijkheid tot den hoogsten top, en verschaf ons, bid ik u, de noodige papieren en een predikant, om ons te vereenigen. Wij zijn beiden meerderjarig, zoo als gij weet, en daarom wordt de toestemming van ouders of voogden niet vereischt.

„Uw genegen zoon

Algernon Deuceace.”

„P. S. Wat spijt het mij, dat er eenigen tijd geleden een verschil van meening tusschen ons ontstond! De omstandigheden zijn nu reeds veranderd, en zullen, na het huwelijk, nog meer veranderen.”

Hetgeen mijnheer bedoelde was zeer duidelijk – hij wilde den ouden lord het geld geven, nadat hij getrouwd was, en daar het waarschijnlijk was, dat de jufvrouw den brief zou zien, rigtte hij dien zoodanig in, dat ze niet al te veel van zijn tegenwoordigen, treurigen toestand zou leeren kennen.

Ik bezorgde dezen brief, tegelijk met het teedere schrijven aan de jufvrouw, en het spreekt, dat ik beiden op weg doorsnuffelde. De jufvrouw, toen zij haren brief ontving, bezag hem met eene onbeschrijflijke uitdrukking in de oogen; kuste het papier, en drukte het aan haar hart. Lord Crabs las den zijnen met veel bedaardheid, en toen raakten ze aan het praten en bevalen mij op antwoord te wachten. Na langdurige beraadslaging, haalde lord Crabs een kaartje te voorschijn en schreef er achter op:

Morgen om twaalf uur aan de ambassade.

„Karel, geef dat aan mijnheer,” zeide hij, „zeg hem, dat hij vooral het uur niet verzuimen mag.”

Ik bragt het kaartje en de boodschap zoo spoedig mogelijk over. Mijnheer scheen met beiden tevreden, maar toch waarlijk niet overgelukkig te zijn: dat is ook geen mensch den dag vóór zijn huwelijk, veel minder den dag vóór zijn huwelijk met een bogcheltje – hoe rijk het ook zij.

Daar hij nu op het punt stond, van den ongehuwden staat afscheid te nemen, deed hij hetgeen iedereen, die in zijne omstandigheden verkeert, behoorde te doen: dat wil zeggen, hij beschikte over zijn eigendom, en schreef brieven aan zijne schuldeischers, hun zijn gelukkige vooruitzigten berigtende, en belovende, dat hij hun na zijn huwelijk tot op een stuiver toe zou afbetalen. Vóór dien tijd kenden zij zijne armoede al te goed, om zoo iets te kunnen verwachten.

Om hem regt te doen wedervaren, moet ik zeggen, dat hij nu genegen scheen, alles behoorlijk af te betalen, nu hem dat niet de minste opoffering van zijn kant meer behoefde te kosten.

„Karel,” zeide hij, mij een bankbriefje ten bedrage van tien pond ín de hand gevende, „daar hebt gij uw loon, en ik dank u wel, dat gij mij uit den nood hebt geholpen met den deurwaarder; als ik getrouwd ben, zult gij mijn valet-de-chambre zijn, zonder liverei, en ik zal uw loon driedubbel verhoogen.”

Zijn valet! – misschien zelfs zijn keldermeester! Ja – dacht ik: bij mijzelven – dat is het ware geluk! Valet de chambre aan tien duizend pond ’s jaars! niets anders te doen, dan hem te scheren, mijn bakkebaard te laten staan, van top tot teen in het pik zwart gekleed te gaan; elken dag een schoon overhemd, beschuitsbollen elken avond bij de thee met de huishoudster; de keuze eener beminde uit de jonge dames onder de dienstboden; een jongen om mijne laarzen te poetsen, en geregeld ééns in de week mijnheers plaats in de opera. Ik wist wel, wat het beteekent, valet-de-chambre te zijn! – en ik verklaar het – een valet is gewoonlijk een gelukkiger, luijer, beter gezien en fatsoenlijker man, dan zijn meester. Hij heeft meer geld te verkwisten, want de heeren hebben altijd de gewoonte, los zilvergeld in de vestzakken te laten; hij maakt meer opgang bij de dames, eet even lekker, en drinkt even goeden wijn als zijn meester – dat wil zeggen, in geval hij goede vrienden blijft met den keldermeester, iets dat hun wèl begrepen eigenbelang van wederzijde mede brengt.

Deze waren echter slechts luchtkasteelen, op zijn Fransch chateaux en Espagne: in het boek des noodlots stond niet geschreven, dat ik valet-de-chambre zou wezen van den heer Deuceace.

De langste dag heeft ook een einde – zelfs de dag vóór het huwelijk, de langste dag, dien een mensch beleeft, behalve misschien den dag vóór zijn hangen – en eindelijk brak het morgenrood aan van den gelukkigen dag, die den hoogwelgeboren heer Algernon Percy Deuceace en jufvrouw Matilda Griffin door den huwelijksband zou vereenigd zien.

De garde-robe van mijnheer was wel niet zoo rijk als vroeger, want hij had al zijne kleinigheden, onnoodige cassettes en robes-de-chambre, zijn bewonderingswaardig museum van verlakte laarzen, zijne hoogst merkwaardige verzameling van rokken van Stulz en Staub, achter gelaten, toen hij genoodzaakt werd onze geliefde woning in het hôtel Mirabeau zoo plotseling te verlaten, en daar hij nu incognito bij een vriend logeerde, had hij zich moeten tevreden stellen, met eenige nieuwe kleedingstukken te bestellen bij een gewoon kleêrmaker, tegelijk met eene toereikende hoeveelheid linnengoed.

Hij trok alzoo zijn besten blaauwen rok aan, en ik voelde mij gedrongen, hem te vragen, of hij zijn jas weder noodig zou hebben; hij antwoordde, met de meeste vriendelijkheid:

„Neem gij hem maar, voor den drommel!”

Om half twaalf uur werd ik uitgezonden, om te zien, of er verdachte menschen op straat waren (ik heb een goeden neus om een deurwaarder uit de verte te rieken, en een oog, dat scherp genoeg is, er een van om den hoek te zien); eenige minuten later kwam eene zeer bescheiden huurkoets vóór, en mijnheer stapte er in. Natuurlijk vertoonde ik mij niet op den bok, omdat, daar ik zoo bekend was geworden, mijne verschijning de aandacht tot mijnheer zou kunnen trekken. Maar ik liep de steegjes door, zoo, hard ik kon, naar de Rue du Faubourg St. Honoré, waar Zijne Excellentie de Engelsche ambassadeur woont en waar huwelijken tusschen Engelschen te Parijs altijd gesloten worden.

Bijna naast de deur van het hôtel van den ambassadeur, is een ander hôtel, van dien gemeenen aard, welke door de Franschen cabaret genaamd wordt, eene soort van kroeg – en juist toen de huurkoets van mijnheer vóór kwam bij de ambassade, reed eene andere koets van de deur weg, waaruit ik twee mij zeer bekende dames zag komen: de eene had een bogchel – de Lezer zal begrijpen, wat zij er kwam doen – de andere was de arme jufvrouw Kicksey, die mede gekomen was, om jufvrouw Matilda te zien trouwen.

De koets van mijnheer hield stil, toen ik op eenige ellen afstands van de deur was – de koetsier klom van den bok af, om het portier open te doen, en ik naderde, om den heer Deuceace er uit te helpen, toen vier menschen uit de cabaret te voorschijn kwamen en zich plaatsten tusschen de koets en het huis van den ambassadeur; twee andere kerels vatten post aan den anderen kant van het rijtuig, en het portier openende, riep de een:

„Rendez-vous, Monsieur Deuceace! Je vous arrête au nom de la loi,” hetgeen zeggen wil: „Kom maar over, mijnheer Deuceace, wij hebben u gesnapt, en deze keer komt gij niet weg!”

Mijnheer werd doods bleek, en sprong naar den anderen kant van het rijtuig, als of hij door eene slang was gebeten; hij hoopte aan die zijde te kunnen ontvlugten; maar hij ontdekte de vier menschen, welke tusschen hem en zijne vrijheid zich geplaatst hadden. Toen riep hij door het venster van de koets, zoo hard hij kon, met eene wanhopende stem:

„Fouettez cocher! Rij maar voort koetsier!” maar de koetsier deed het niet – hij was ook reeds van den bok geklommen.

In één woord, op het oogenblik, dat ik naderde, sprongen twee deurwaarders in de koets! Ik had alles gezien, ik kende mijn pligt en zeer bedroefd klom ik achter op het rijtuig.

„Tiens!” zeide een der menschen, die op straat stond, „c’est ce drôle, qui nous a floué l’autre jour.” Ik herkende hen ook, maar ik was te bedroefd, om te glimlagchen.

„Où irons-nous donc?” vroeg de voerman aan een der heeren, die in het rijtuig zaten.

Eene diepe stem bulderde uit de koets dit antwoord aan den voerman:

„A St. Pélagie!”

En nu moest ik u misschien de bijzonderheden beschrijven van de gevangenis van St. Pélagie, die in Frankrijk aan hetzelfde doel beantwoordt, als de Fleet Prison, of de Queen’s Bench, de gevangenissen voor schuldenaars in Engeland; maar dit onderwerp zoude ik liefst vermijden, gedeeltelijk, omdat de zeer uitstekende Boz, in de geschiedenis van den heer Pickwick, eene gevangenis heeft geschilderd, op eene wijze, die mijne beschrijvingen geheel en al overschaduwen zou, en gedeeltelijk, dewijl, om de waarheid te zeggen, ik er niet zeer lang bleef, daar ik volstrekt niet gezind was, om de jaren mijner jeugd in zulk eene treurige plaats te verspillen.

Mijne eerste boodschap was nu, gelijk men zich voorstellen kan, een brief te brengen van mijnheer aan zijne aanstaande echtgenoote. Het arme kind ging verschrikkelijk aan, dat is waar, toen zij zag, na twee uren aan de ambassade te zijn gebleven, dat haar bruidegom niet verscheen.

Nadat zij gewacht en weder gewacht had, zonder, dat haar echtgenoot aankwam, was zij genoodzaakt ongetroost naar huis terug te keeren, waar ik met den brief van mijnheer reeds aangekomen was.

Het hielp nu niet, te ontveinzen, dat hij gearresteerd was, en daarom bekende hij het dadelijk, een lang verhaal opdisschende van het verraad van een vriend, van schandelijke, valsche handteekeningen, en de Hemel weet, wat nog meer. Dat deed er echter niets toe; als hij haar verteld had, dat de man in de maan haar verraden had, zij zou het geloofd hebben.

Lady Griffin was nu nooit meer te zien, als ik een bezoek in het huis aflegde. Zij hield de ééne spreekkamer voor zich alleen, en de jufvrouw at en leefde geheel afgezonderd in de andere kamer; zij hadden zoo veel met elkander getwist, dat het misschien zeer goed was, dat zij gescheiden leefden; Lord Crabs echter kwam bij beide dames, de eene zoo wel als de andere, op zijne eigenaardige, innemende, onschuldige wijze troostende.

Hij trad in de kamer, terwijl de jufvrouw, in tranen badende, naar mijn verhaal luisterde van de gevangenneming van mijnheer. – Zij drukte de hoop uit, dat de gevangenis geen akelig hol was, met een donker, vreesselijk cachot, door een verschrikkelijken cipier bewaakt, en waar men niets dan brood en water te eten kreeg. Zij had zich daarvan een denkbeeld gevormd uit de romans, die zij gelezen had!

„O Mylord, Mylord!” riep zij uit, „hebt gij het noodlottige berigt vernomen?”

„Wat is er gebeurd? – lieve Matilda, wat? Om ’s Hemels wil – spreek – ik ontstel! – Wat – ja – neen – het kan niet zijn! Spreek toch!” brulde Lord Crabs, mij bij den kraag pakkende „wat is er met mijn zoon gebeurd?”

„Met uw verlof, Mylord,” gaf ik tot antwoord, „op dit oogenblik zit hij in de gevangenis – omstreeks twee uren geleden werd hij gevat.”

„Gevangen! Algernon gevangen! onmogelijk – voor welke som? Zeg het mij maar, en ik zal den laatsten stuiver geven, dien ik bezit, om hem te verlossen!”

„Dat is zeer vriendelijk van u, Mylord,” zeide ik, aan het tooneel denkende, dat eenige dagen geleden tusschen hem en mijnheer was voorgevallen, toen hij hem om duizend pond wilde afzetten, „het zal u veel genoegen doen, te hooren, dat hij slechte om eene kleinigheid gevat werd – zoo wat vijf duizend pond, naar ik meen.”

„Vijf duizend pond! – O ellende?” riep Lord Crabs uit, de handen ineen slaande en een blik naar boven werpende, „ach – ik heb voor het oogenblik geen vijf honderd pond! Beste Matilda, hoe zullen wij hem toch helpen?”

„Helaas, Mylord, ik heb maar drie guiné’s in mijne beurs – en gij weet, hoe Lady Griffin de –”

„Ja wel, lief kind, ik begrijp wel, wat gij zeggen wilt; maar houd: moed – Algernon, zoo als gij weet, heeft zelf ruime middelen.”

Denkende, dat Mylord de vijf duizend pond van Dawkins bedoelde, van welke nog het grootste gedeelte overbleef, zweeg ik, maar ik was des niet te min zeer verbaasd over het buitengewone medelijden, dat Lord Crabs voor zijn zoon gevoelde, en ook, dat de jufvrouw, die tien duizend pond ’s jaars bezat, niet meer dan drie guiné’s op zak had.

Ik nam mede naar huis (o, wat een te huis was dat!) een zeer langen en zeer aandoenlijken brief van de jufvrouw, waarin zij hare droefenis te kennen gaf over de teleurstelling en zwoer, dat zij hem des te meer om zijn ongeluk beminde, hetwelk zij overigens voor zeer onbeduidend hield, daar men, om de geringe som van vijf duizend pond, den moed niet moest opgeven, vooral dewijl hij de zekerheid had van een ruim vermogen te bezitten; zij deed ook eene gelofte, dat niets – niets haar zou dwingen van hem af te zien, enz. enz.

Ik beschreef aan mijnheer, wat er tusschen mij en Lord Crabs was gebeurd, zijne milde aanbiedingen en bedroefdheid over de gevangenneming van zijn zoon; en bovendien verhaalde ik, hoe vreemd ik het vond, dat de jufvrouw, die zulk een groot vermogen bezat, slechts drie guiné’s op zak had; want ik onderstelde, dat zij altijd minstens honderd duizend pond in de beurs zou hebben!

Daarop zeide mijnheer slechts „Bah!”, maar het overige van mijn verhaal over zijn vader scheen hem zeer te verontrusten, en ik moest het van den beginne aan vertellen.

Hij wandelde ondertusschen zeer onrustig in de kamer heen en weder; het was, als of een lichtstraal voor hem op ging.

„Karel,” vroeg hij, „hebt gij er op gelet – scheen jufvrouw – scheen mijn vader zeer vertrouwelijk om te gaan met jufvrouw Griffin?”

„Hoe dat, mijnheer?” vroeg ik.

„Scheen Lord Crabs zeer veel van jufvrouw Griffin te houden?”

„Hij was zeker bijzonder vriendelijk jegens haar.”

„Kom, spreek maar op; scheen jufvrouw Griffin zeer ingenomen met hem te zijn?”

„Wel – om de waarheid te zeggen, mijnheer, ik moet bekennen, dat zij buitengewoon veel met hem op scheen te hebben.”

„Hoe noemde hij haar?”

„Hij noemde haar: lief kind.”

„Nam hij haar bij de hand?”

„Ja wel – en hij –”

„En hij – wat dan?”

„En hij kuste haar, en zeide, dat zij niet moest bedroefd wezen – over het ongeluk dat u wedervaren was.”

„Nu begrijp ik het!” riep mijnheer uit, den vuist ballende en verbleekende, „nu begrijp ik het! de vervl.… oude, grijze schelm! de booze, ontaarde schurk! Hij zoude haar mij willen ontvrijen!” en hij eindigde met eene menigte vloeken, die ik niet zal herhalen.

Ik had het al lang gedacht – toen Lord Crabs zijne bezoeken bij Lady Griffin zoo dikwerf herhaalde, en daar zoo bekend werd, wachtte ik den een of anderen streek van dien aard. Ik had ook van de dienstboden der dames vernomen, dat Lord Crabs bijzonder teeder in zijne oplettendheid jegens haar was geworden:

Intusschen was er iets, dat nu niet langer aan iemand, met de uitstekende verstandsvermogen van mijn meester begaafd, kon verborgen blijven: hij moest het meisje dadelijk tot zijne vrouw maken, of hij had zeer geringen kans, haar ooit de zijne te zullen noemen. Hij moest dadelijk uit de gevangenis zien los te komen, of zijn geëerbiedigde vader zou zijn plaats bij haar kunnen innemen.

O! nu begreep hij het alles duidelijk – de eerste poging om hem te arresteren, het huwelijk om twaalf uur vastgesteld, en de deurwaarders, geroepen, om het huwelijk te komen verhinderen – het duel tusschen hem en de l’Orge misschien – maar neen! eene vrouw had daarbij hand in het spel – een man kan zulke verraderlijke streken niet bedenken – vooral niet een vader jegens een zoon; eene vrouw doet wel eens zoo iets, arm schepseltje! zij heeft gene andere middelen in hare magt, om zich te wreken, en is haar geheele leven lang genoodzaakt, met verborgene wapens te strijden.

Hoe dit zij, Deuceace begreep nu duidelijk, dat hij in zijn eigen spel door zijn vader was overtroffen: er was een eerste strik voor hem gelegd geweest, aan welken hij ontgaan was, dank zij mijner tegenwoordigheid van geest – er was een tweede strik voor hem gelegd, – en zijn vader was er in geslaagd, om hem te vangen.

Nu was Lord Crabs, hoewel hij een schurk mogt wezen, veel te goedaardig, om iemand te benadeelen, alleen met doel om kwaad te doen. Hij had eene hoogte bereikt, van welke hij op alle beleedigingen nederzag – zij waren voor hem iets gewoons – hij deed ze anderen aan – en zij werden hem door anderen aangedaan, zonder dat hij in het minste wrok voedde. Daarom, zoo hij wenschte zijnen zoon te benadeelen, dan was het ook, om zich zelven te bevoordeelen. En hoe kon hij dat doen? Natuurlijk, door zelf het vermogende meisje te trouwen. – De hoogwelgeboren heer Deuceace zeide dit alles niet hard op, maar ik was met zijne gevoelens volmaakt bekend: het speet hem zeer, dat hij den ouden heer het geld, dat hij verlangde, niet gegeven had.

De arme jongen! hij dacht, dat hij het geraden had – het was echter geheel en al misgezien!

Wat bleef hem te doen over? Het was klaarblijkelijk, dat hij met het meisje moest trouwen – coute qui coute, op zijn Fransch gezegd – dat is, trouwen moest hij, en de drommel haal de onkosten.

Om dat te kunnen doen, moest hij eerst uit de gevangenis komen – om uit de gevangenis te komen, moest hij zijne schulden betalen – en om zijne schulden te betalen, moest hij elken stuiver opofferen, dien hij ter wereld bezat.

Maar dat kwam er niet op aan – vier duizend pond is geene groote zet voor een geregelden speler, vooral als hij het moet zetten, of zijn leven lang in de gevangenis blijven; terwijl, indien hij met geluk speelt, het hem tien duizend pond ’s jaars zou opbrengen.

Dit alles overwegende, nam hij zijn besluit en schreef dien volgens den onderstaanden brief aan Jufvrouw Griffin:

„Aangebedene Matilda! Uw brief is een wezenlijke troost geweest voor een armen mensch, die gehoopt had, dat deze nacht de gelukkigste van zijn geheele leven zou zijn, en zich nu gedoemd ziet, dien tusschen de vier muren eener gevangenis door te brengen. Gij kent de schandelijke zamenspanning, waardoor zulk eene zware verantwoordelijkheid op mijne schouders werd gelegd, en de dwaze vriendschap, die mij zoo duur is te staan gekomen. Maar dit is van geen belang. Wij bezitten, zoo als gij met regt zegt, genoeg, zelfs in het geval, dat ik deze onregtmatige schuld moet afbetalen, en vijf duizend pond zijn niets in vergelijking met het geluk, dat ik verlies, door één nacht langer van u te zijn gescheiden! Maar moed gehouden! Indien ik eene opoffering breng, zoo is het eene opoffering aan u, en ik zou waarlijk ongevoelig moeten zijn, indien ik voor één oogenblik mijne eigene verliezen wilde opwegen tegen uw geluk!

„Is het niet aldus, mijne beminde? Is niet uw geluk afhankelijk van eene verbinding met mij? Ik ben trotsch, als ik er aan denk – trotsch ook dit gering bewijs te mogen geven van de kracht en de zuiverheid mijner liefde.

„O, zeg mij nu, dat gij nog morgen de mijne wilt wezen – en morgen zullen deze vernederende ketenen worden afgeschud en ik zal weder vrij zijn – of, indien ik weder geketend word, zal het slechts in uwe boeijen zijn!

„Aangebedene Matilda! mijne dierbaarste bruid, schrijf mij nog dezen avond – want ik zal in mijne gevangenis het oog niet kunnen toedoen, voor dat ik verlicht ben door het gezigt van eenige woorden van uwe pen! O schrijf mij dan, beminde! Schrijf! Ik verlang vurig naar het antwoord, dat mij voor altijd gelukkig of ellendig zal maken.

„Uw liefhebbende

A. P. D.”

„Dit briefje opgesteld hebbende, vertrouwde het mijnheer aan mij, om het te bezorgen; mij tegelijk bevelende, mijn best te doen, om het aan jufvrouw Griffin, zonder dat iemand anders tegenwoordig was, over te leveren.

Ik spoedde mij er mede naar Lady Griffin. – Ik vond jufvrouw Matilda, gelijk ik wenschte, alleen, en overhandigde haar het geparfumeerde briefje van mijnheer. Zij doorlas het, en de zuchten, welke zij daarbij loosde, en de tranen, welke zij stortte, zijn niet te beschrijven. Zij weende en steunde zóó, dat ik mij verbeeldde, dat ze op punt was den geest te geven. Zij drukte mij zelfs de hand en zeide:

„O, Karel, hij is zeer, zeer ongelukkig!”

„Dat is hij, mejufvrouw,” zeide ik, „zeer ongelukkig – het is niet mogelijk, ongelukkiger te worden.”

Toen zij deze aandoenlijke opmerking vernam, nam zij dadelijk haar besluit; en voor de schrijftafel zich plaatsende, vereerde, zij mijnheer met een antwoord – hier is bet, zwart op wit.

„Mijn gevangen duifje zal niet meer treuren, maar toevlugt zoeken in zijn nest, in mijne armen! Aangebedene Algernon, ik zal u morgen, op dezelfde plaats, op hetzelfde uur, weder afwachten. Het zal dan onmogelijk zijn, dat iets anders dan de dood ons scheide!

„M. G.”

Deze onzinnige schrijftrant is, gelijk men begrijpt, het gevolg van romanlectuur en van kleingeestige, letterkundige bezigheden. Hoe veel beter is het, de kunst van schrijven in het geheel niet te kennen, en zich te verlaten op de ongekunstelde uit drukkingen van het hart.

Dat is mijn stijl – ik veracht de kunst; ik laat alles aan de natuur over: maar revenons à nos moutons, gelijk de Franschen zeggen; aan dat onschuldig, wit schaap, mijnheer, aan den grijzen ouden ram, Lord Crabs, en aan het lieve, teedere lammetje, mejufvrouw Matilda Griffin.

Deze had juist het briefje, dat ik boven afgeschreven heb, opgevouwen, en ik was op het punt, om, volgens de bevelen van mijnheer, te zeggen:

„Als het u belieft, jufvrouw, mijnheer Deuceace zou zich zeer verpligt rekenen, indien gij de plegtigheid, die morgen zal plaats hebben, als een diep geh …”, toen de vader van mijnheer in de kamer trad en ik mij naar de deur terug trok.

De jufvrouw, zonder een enkel woord te zeggen, wierp zich in zijne armen, gaf, zoo als gewoonlijk, den vrijen loop aan hare tranen, en hem den brief van zijn zoon in handen gevende, riep zij uit:

„Ziedaar, waarde Lord Crabs, op welk een edele wijze uw Algernon, onze Algernon, mij schrijft! Wie zou nu nog de zuiverheid, de onbaatzuchtigheid van zijne onvergelijkelijke liefde kunnen betwijfelen?”

Lord Crabs nam den brief, las hem door, scheen zich zeer daarmede te vermaken, en hem terug gevende aan haar, aan wie hij gerigt was, zeide hij, tot mijne groote verwondering:

„Mijne waarde jufvrouw Griffin, zeker schijnt het hem volkomen ernst te zijn, maar zoo gij dit huwelijk, zonder de toestemming uwer stiefmoeder, verkiest aan te gaan, gij kent de gevolgen, en kunt naar uw eigen goeddunken handelen.”

„De gevolgen kennen! Foei, Mylord! Een weinig geld meer of minder, wat is dat voor twee zulke harten als de onze?”

„Harten zijn wel aardige dingen, mijne schoone jonge dame, maar drie per cents zijn nog aardiger.”

„Ja, maar hebben wij niet een ruim inkomen van ons zelven, zonder de hulp van Lady Griffin?”

Lord Crabs haalde de schouders op.

„Het zij zoo, mijne waarde,” zeide hij, „natuurlijk kan ik geene reden hebben, om eene verbindtenis tegen te werken, die op zoo onbaatzuchtige liefde steunt.”

Hiermede eindigde het gesprek: mejufvrouw Griffin verliet ons, de handen ineen slaande, en het wit van de oogen vertoonende.

Lord Crabs begon in de kamer op en neêr te draven, met de vette handen in de broekzakken, terwijl zijn gelaat van buitengewone vreugde straalde en hij tot mijne verbazing zong:

Zie, de overwinnaar nadert!

Tol-de-rol-doll–tol-de-rol-doll!

Hij ging voort met zingen en, als of hij bezeten was, in de kamer heen en weêr te loopen. Ik stond versteend – daar was plotseling een licht voor mij opgegaan. – Hij was niet verliefd op jufvrouw Griffin! Hij wilde wel, dat mijnheer met haar trouwde! Had zij dan niet het vermo–?

Ik stond als versteend – met starenden blik, verstijfde handen en gapenden mond; verrassende gedachten overstelpten mijne ziel, en Mylord was aan het laatste „doll!” van zijn lied gekomen, op hetzelfde oogenblik, dat ik tot aan de lettergrepen „vermo-” van mijne buik- of alleenspraak kwam – toen wij beiden, de beschrevene punten bereikt hebbende, in onze overdenkingen plotseling daardoor gestoord werden, dat Mylord, te midden van zijn zingen en draven, met zoo veel geweld tegen mij aan liep, dat ik naar het eene einde van de kamer terug vloog, en hij in de tegenovergestelde rigting achteruit deinsde: het was eerst, na met groote moeite onze wederzijdsche ontroering overwonnen te hebben, dat wij weder in evenwigt kwamen.

„Hoe – gij hier, vervl.…. schelm?” riep Mylord uit.

„Het is zeer vriendelijk van u, Mylord, eenige notitie van mij te willen nemen,” zeide ik, „ja – hier ben ik?” en ik wierp hem een veel beteekenenden blik toe.

Hij zag, dat ik het geheele spel had begrepen.

Nadat hij een tijdlang gefloten had, gelijk zijne gewoonte was, als hij verlegen werd (ik geloof waarachtig, dat hij niets anders gedaan zou hebben dan fluiten, als hij over vijf minuten had moeten opgeknoopt worden) – nadat hij alzoo een tijdlang gefloten had, hield hij plotseling stil en, mij naderende, zeide hij:

„Hoor eens, Karel, dit huwelijk moet morgen voltrokken worden!”

„Zoo, Mylord,” zeide ik, „ik, voor mij, geloof niet –”

„Wacht eens eventjes, vriendje: als het niet voltrokken wordt, wat wint gij er bij?”

Dit deed mij aarzelen – indien het niet plaats had, verloor ik maar mijne dienst, want mijnheer had niet meer geld, dan noodig was, om zijne schulden te betalen, en het zou niet met mijne bedoelingen overeengekomen zijn, hem in de gevangenis of in ellende te bedienen.

„Goed!” vervolgde Lord Crabs: „gij vat de kracht van mijne gronden. Zie nu eens hier –” en hij bragt eene zuivere, splinternieuwe banknoot te voorschijn van honderd pond: „indien mijn zoon en mejufvrouw Griffin morgen met elkander trouwen, zult gij dit hebben; daarenboven zal ik u in mijne dienst nemen en uw tegenwoordig loon verdubbelen.”

Vleesch en bloed waren tegen zóó iets niet bestand.

„Mylord,” zeide ik, de hand op het hart leggende, „geef mij maar securiteit, en ik ben eeuwig de uwe!”

De oude edelman grinnikte en klopte mij op den schouder.

„Goed zoo, mijn jongen!” zeide hij, „goed zoo – gij zijt een veelbelovend jong mensch. Hier hebt gij de beste securiteit, die ik u geven kan;” en hij trok zijn portefeuille uit den zak, legde de honderd pond banknoot er in, en nam eene van vijftig er uit: „Daar hebt gij heden de helft – morgen zult hij het overige hebben!”

Mijne vingers beefden, toen ik het kostbare, mooije stukje papier ontving, dat ongeveer vijfmaal zoo veel geld waard was, als ik ooit van mijn leven in handen had gehad. Ik wierp een blik op het bedrag: vijftig pond, waarachtig – een Bank-post-bill, betaalbaar aan Eleonora Emilia Griffin, en door haar onderteekend.

De kat was uit den zak. Ik veronderstel, dat de aandachtige Lezer nu het spel begrijpt.

„Herinner u, dat gij van dit oogenblik in mijne dienst zijt!”

„Mylord, ik ga gebukt onder uwe weldaden!”

„Loop naar den d.…., vriend!” zeide hij, „doe uw pligt en zwijg!”

Op deze wijze ging ik over, uit de dienst van den hoog welgeboren heer Deuceace, in die van Zijne Exec. den hooggeboren heer graaf van Crabs.

Toen ik in de gevangenis terug kwam, vond ik Deuceace in die akelige plaats opgesloten, waarheen hij door zijne verkwisting, naar verdienste, werd gebragt, en ik moet bekennen, ik gevoelde jegens hem de grootste minachting. Een booswicht van zijne soort, een opligter, die den armen Dawkins van de middelen van bestaan beroofd had, die zijn medepligtige, den heer Richard Blewitt, had bedrogen, en die nu op het punt was, uit eigenbelang een huwelijk aan te gaan met zoo een walgelijk schepsel als Matilda Griffin, alleen uit geldzucht, verdiende geen medelijden van mijnen kant, en ik besloot, alle omstandigheden, die op mijne geheime afspraak met mijn tegenwoordigen meester betrekking hadden, geheim te houden.

Ik overhandigde hem den brief van mejufvrouw Matilda, dien hij met een vergenoegden blik doorlas, en zich tot mij wendende, zeide hij:

„Gij gaaft mijn brief aan mejufvrouw Griffin, toen zij alleen was?”

„Ja, mijnheer.”

„En gij bragt haar daarbij mijne boodschap over?”

„Ja wel, mijnheer.”

„En gij weet zeker, dat Lord Crabs er niet bij was, toen gij den brief en de boodschap aan haar overbragt?”

„Hij was er niet, op mijn woord van eer!” zeide ik.

„De drommel haal uw woord van eer! Borstel mijn hoed en jas, en ga een rijtuig bestellen, verstaat gij?”

Ik deed gelijk mij bevolen werd, en toen ik terug kwam, vond ik mijnheer in hetgeen men de greffe noemt van de gevangenis. De ambtenaar, die tegenwoordig was, haalde een groot register te voorschijn, en praatte met mijnheer in de Fransche taal; eene menigte arme gevangenen waren nieuwsgierige toeschouwers.

„Laat ons zien, Milor,” zeide hij, „de schuld is acht en negentig duizend zeven honderd francs; voor de arrestatie en de onkosten: zóó veel – zoodat de geheele som beloopt honderd duizend francs – min dertien.”

Deuceace haalde met de meeste deftigheid uit zijn portefeuille: vier banknoten, elk van duizend pond.

„Dit is geen Fransch geld,” zeide hij, „maar ik veronderstel, dat gij het toch kent, mijnheer de Griffier.”

De Griffier keerde zich om tot den ouden Salomon, een wisselaar, die een paar kalanten in de gevangenis had en zich toevallig daar bevond.

„Les billets sont bons,” zeide hij, „moi je les prendrai pour cent mille douze cent francs, et j’espère, milor, vous revoir.”

„Best,” zeide de Griffier, „nu weet ik, dat ze goed zijn, en ik zal Milor teruggeven, wat hem toekomt, en hem eene kwitantie ter hand stellen.”

Dit gebeurde, en de arme gevangenen uitten een flaauwen vreugdekreet, toen de groote, dubbele, ijzeren deuren opengedaan en weder digt geslagen werden, terwijl Deuceace er uit stapte en ik hem volgde, regt verheugd weder versche lucht te scheppen.

Hij was maar zes uren in die plaats geweest, en nu was hij weder vrij, en op het punt, om den volgenden dag met tien duizend pond ’s jaars te trouwen – niettegenstaande dit, zag hij er zeer zwakjes en bleek uit. Hij hàd nu den grooten inzet gewaagd, en toen hij uit de gevangenis van Sainte Pélagie kwam, had hij niet meer dan vijftig pond in de wereld over!

Maar dat hielp niets – het geld stond nu op het spel – en moed geschept! Zoo dacht ook Deuceace. Hij reed terug naar het hôtel Mirabeau, waar hij eene veel prachtiger woning dan te voren bestelde, en ik vertelde weldra aan Toinette en aan de overige dienstboden, hoe edel bij zich gedragen had, en hoe hij niet meer om vier duizend pond gaf, dan om zoo vele droppels water. Mijne loftuitingen en de daaruit gevolgde eerbied, welken men ons bewees, waren oorzaak, dat de verrukte eigenares van het hôtel mijnheer nog eens zoo veel voor alles deed betalen, dan zij zonder mijne vertelseltjes gedaan zou hebben.

Hij bestelde alzoo prachtige kamers, tegen de volgende week, een rijtuig met vier paarden, om den volgenden dag naar Fontainebleau te rijden – met het slaan van twaalf uur – en deze zaken beschikt hebbende, ging hij bedaard eten in de Rocher de Cancale, waartoe het wel tijd was, daar het al acht uur geslagen was.

Ik zelf spaarde ook dien avond den Champagne niet, dat moet ik bekennen, want toen ik later mijnheers briefje aan jufvrouw Matilda overbragt, in hetwelk hij haar zijne bevrijding mededeelde, en de jufvrouw mijn stamelende stem en onzekeren tred opmerkte, zeide zij:

„Eerlijke Karel! hij is ontroerd, door hetgeen heden gebeurd is – daar, Karel, hebt gij een Louis d’or, om op de gezondheid uwer aanstaande meesteres te drinken.”

Ik stak het op, maar ik moet zeggen, dat het geld mij niet toelachte – het was strijdig met mijn geweten, om het in den zak te steken.