PERSONEN.
Reading edition
De proloog. De koning van Sicilië. De koningin. Esmoreit, hun zoon. Robbrecht, neef van den koning. De koning van Damascus. Damiët, zijn dochter. Meester Platus.
De Proloog:
Om dat hi niet en woude laten verloren,
Dat hi met sinen handen hadde ghemaect,
So woude hi al moeder naect
5Die doet sterven in rechter trouwen.
Nu biddic u, heren ende vrouwen,
In Cecilien was hi gheseten—
Ende ghecreech een kint bi sijn wijf;
Sijns broeder sone, hiet Robbrecht,
Die dat conincrike na recht
15Alte male soude hebben verworven,
Ende int herte groten nijt.
20Nu seldi hier sien in corter tijt,
Wat dat den jonghelinc ghesciet,
Ende hoe dat hem Robbrecht bracht in swer verdriet.
Ende enen Sarrasijn heft vercocht,
Ende in groten ellende brocht,
Dat si daer na noit en loech
in twintich jaren, daer si lach
Ende noit soine noch mane en sach:
OP SICILIË.
Robbrecht:
Die hier nu es comen voert,
Van Esmoreit den neve mijn.
Nu heeft hi al bi sijn wijf
40Ic moet bliven ewelijc,
Dies mijn herte alsoe beswaert,
Dat mi inbringhen sal de doet;
Hoe ic dat wecht verderven mach;
Ic saelt versmoren oft verdrincken:
Daar salic nacht ende dach om dincken,
Al soudic daer omme liden pijn.
50Ic sal noch selve de coninc sijn
Van Cecilien, den hoghen lande.
Ic sal oec pinen om haer scande,
Der coninghinne, mijns oems wijf,
Dat hi nemmermeer sijn lijf
Aldus so sal mi bliven dlant,
Machic volbringhen dese dinc.
IN DAMASCUS.
Meester:
Waer sidi, hoghe gheboren coninc
Van saken, die ic hebbe ghesien.
De coninc:
Platus meester, wat sal gescien,
Meester:
65Was ic daer buten opdat velt.
Daer sach ic die locht alsoe ghestelt
Ende die planeten ant fiermament,
Gheboren es van hogher weerde,
70Dat u sal doeden metten sweerde.
Her coninc here, ende nemen dlijf,
Ende u dochter sal sijn sijn wijf,
De coninc: Meester, nu doet mi verstaen, 75Wanneer soe was dat kint gheboren?
Meester:
Te nacht, her coninc, als ghi mocht horen,
Syn vader es een hoghe coninc
Van Cecilien in kerstenlant.
De coninc: 80Meester, nu so doet mi bekant, Selen dese saken moeten sijn?
Meester:
Maer wildi werken na den vroeden
Hoe ende in wat manieren
Dat ghi selt bliven in uwen staet;
Want enen goeden scarpen raet
De coninc:
Van der saken, die ghi mi telt,
Es mijn herte alsoe ontstelt,
Maer ghi sijt soe wisen man,
95Platus, meester, lieve vrient,
Ende hebdi mi langhe met trouwen ghedient,
Ende meneghen wisen raet ghegheven,
Dat ic in eren altoes ben bleven;
Nu biddic u, meester ghetrouwe ende goet,
100Dat ghi al metter spoet
Wilt hulpen vinden enen raet.
So dat ic blive in minen staet
Ende van den jonghelinc onghequelt,
Daer ghi mi dus vele af telt,
105Dat ic sijns mach wesen vri.
Meester:
Her coninc here, soe hoert na mi,
Edel baroen, edel wigant:
Enen scat met mi te voeren,
110Ende ic zal in corten uren
Den jonghelinc van hogher aert
Daer omne seldi mi selver ende gout,
120Ic salne stelen of copen om ghelt
Ofte ghecrighen met enegher list:
Aldus soe seldi bliven in eren,
Ic wil gaen varen metter spoet.
Deconinc:
130Platus meester, desen raet es goet.
Gaet henen ende haast u metter vaert,
135Ende brinct mi den jonghelinc:
Dies biddic u boven alle dinc,
Ende en spaert daer ane ghenen cost,
Dat ic den jonghelinc soude beschouwen.
Meester: 140Her coninc here, in rechter trouwen! Ic sal daer omme pinen dach ende nacht.
OP SICILIË.
Robbrecht:
En trouwen! ic hebbe soe langhe ghewacht,
Dat ic ghecreghen hebbe mijn begheert.
Dese jonghelinc die es soe weert60
Dat si nie scoender kint en saghen;
Dese blisscap sal ic hen verjaghen,
Want het gheeft mynder herten pijn,
140Vermalendijdt moetstu sijn
Ende die u oec ter wereld bracht!
Blisscap int herte en conde ghewinnen.
Al souden si beide daer omme ontsinnen,
155Dijn lijf dat heeftu nu verloren:
Ic sal di in enen put versmoren
Ofte sterven doen een ergher doet.
Meester:
O vrient, dat ware jammer groet:
Het dunct mi sijn soe scone kint.
Dat ghi wilt doden dese jonge gheboert;
165Waer omue sidi daer op soe gram?
Robbrecht:
Vrient, doen hi ter wereld quam
Ende van siere moeder wert gheboren,
Quam mi in minen slape te voren,
Dat hi mi nemen soude mijn leven:
Dat ic noit sent en conste gheduren,
Ende hebbe ghestolen der moeder sijn,
Ic meine dat ic nu sinen fijn
Meester:
Vrient, ic sal u beteren raet
Gheven, wildi na mi hoeren.
Ende voerene met mi uten lande
Robbrecht:
Copen, ic sal u segghen dan,
Sal ic u segghen alte gader:
190Die coninc van Cecilien es sijn vader.
Een wigant hoghe gheboren,
Ende sijn moeder, als ghi moghet hoeren.
Es conincs dochter van Hongherien.
Meester:
195So es die jonghelinc mijn gherief,
Ic salne copen, eest u lief.
Nu sprect op, hoe gheefdine mi?
Robbrecht: Vrient, dies moghdi wesen vri. Om dusent pont van goude ghetelt.
Meester:
Ende gheeft mi den jonghelinc;
Maer berecht mi ene dinc:
Hoe es sijn name, doet mi bekant.
Robbrecht:
205Al soe es die name sijn.
Meester: Soe sal hi ewelijc payijn Bliven, dies moghdi wesen vroet; Mamet di mi bewaren moet, Ende ic vare wech met minen gast.
Robbrecht:
210En trouwen! nu es mijn herte ontlast
Van dies ic stont in groter sorghen;
Want ewelijc blijft hi verborghen
In heydenesse, dies benic wijs;
Want die stede van Balderijs
215Leghet doer Torkien in verren lande.
God die moet hem gheven scande!
Hoe sere hadde hi mi ontstelt!
Nu willic gaen ende doen dit gelt
220Want het es al edel gout.
Al en bleve mi nemmermeer
Dlantscap, nochtan waric een heer
Ic hebt na minen wille wel ghedaen,
225Want ooc sal mi nu bliven dlant.
Meester: Waer sidi, hoghe gheborne wigant, Van Damast gheweldich coninc? Nu comt ende siet den jonghelinc, Die gheboren es van edelen bloede.
De coninc:
230Nu en was mi nie soe wel te moede,
Mine dochter salicken bevelen.
Meester:
235Voor uwe dochter al gader,
Wie sijn moeder es ende sijn vader:
Want u mochte daer af verdriet
Seidi hare sijn hoghe gheslachte,
Ende worde minnende den jongen man
Soe mochte si hem segghen dan,
245Hoe dat hi ware comen hier;
Want, her coninc, der minnen vier
Mochte in uwer dochter openbaren,
Als hi ware comen te sinen jaren.
Daer omme en secht haer ghene dinc,
250Dan dat hi es een vondelinc;
Te min so salder haer gheligghen an.
De coninc:
Het dunct mi goet dat ghi mi segt.
Laet ons dit ewelijc ghedect
255Sijn, dese sake, voor die dochter mijn
So machics in vreden sijn.—
Waer sidi, dochter Damiet?
Damiet: 260Vader, dat willic gherne doen. Nu secht mi wats uw ghebot?
De coninc:
Damiet, bi minen god,
Anesiet hier desen roeden mont,
265Mamet heeften mi verleent.
Ic hoerden daer hi hadde gheweent;
Daer ic in die boegaert wandelen ginc,
Daer vandic desen jonghelinc
Onder enen cederenboem.
Ghi moet sijn suster ende moeder.
Damiet:
Vader, here, bi Tervogant
275Noit en sach ic scoender kint.
Dies willic hem danken ende Apolijn;
Ic wil gherne suster ende moeder sijn.
U uutvercoren jonghe figuere!
280Du best die scoenste creature,
Met rechten ic Mamet danken mach.
Dat ic sal hebben enen broeder:
Ic wil gherne sijn suster ende moeder.
285O Esmoreyt, wel scoene jonghelinc,
Hoe sere verwondert mi dese dinc,
Dat ghi waert vonden sonder hoede;
Want ghi dunct mi van edelen bloede
290Nu comt met mi, wel scoene man,
Ic sal u als minen broeder doen.
OP SICILIË.
De kersten coninc: Waer sidi, Robberecht, neve coen? Comt tot mi, ic moet u spreken. Mi dunct dat mi mijn herte sal breken 295Van groten rouwe, die mi gaet an.
Robbrecht: Ay oem, hoghe gheboren man, Waer bi sidi aldus ontstelt?
De kersten coninc:
Van rouwen benic alsoe ghequelt,
300Myn scoene kint hebbic verloren,
Esmoreyt den sone mijn!
Ay, ic en mochte niet droever sijn!
Mijn goet ende oec mijn conincrijc,
Haddic behouden mijn scoene kint.
Ay mi! ay mi! den bitteren rouwe
Die ic nu lide ende oec mijn vrouwe!—
Ic duchte het sal mi costen dlijf,
Mi dunct, ic ware mi liever doet,
Robbrecht:
315Nu en wilt u aldus niet mesbaren!
Ic weet wel hoe daer es ghevaren;
Sine heeft daer af ghene noet:
Dat weet ic te voren wel.
Om dat ghi out sijt van daghen:
Ic hebt haer dicwel hoeren claghen.
Ic duchte, si u noch met hare list,
325Her coninc oem, sal nemen dleven.
Si sal u seker noch vergheven.
Dat weet ic te voren wale.
Ic hebbe soe menichwerf haer tale
Gehoert in heimeliker stont,
Meer dan nu te deser ure.
Ic weet wel, si heeft die creatuere
Selve ter doet brocht,
Want si u noit wel en mocht,
335Om dat ghi hebt enen grauwen baert.
Si mint seker enen jonghen man.
De kersten coninc:
Bi den vader die mi ghewan!
Robbrecht neve, wistic dat,
340Haer en soude ghehulpen bede no scat,
Robbrecht:
Dat ic u segghe, en eest niet waer.
Ic hebt gheweten over menech jaer,
345Dat si u niet en es van herten vrient.
De kersten coninc:
O wi! ende waer hebbic dies verdient?
Met rechte ic dat wel claghen mach.
Mi dochte dat ic enen inghel sach,
Als ic anesach haer edel lijf,
350Ende es so wreet dat felle wijf?
Seker, neve, dat wondert mi.
Nu gaet henen ende haeltse mi.
Robbrecht:
Waer sidi, vrouwe hoghe gheboren?
355Comt toten coninc minen oem!
De vrouwe: Ay her coninc, edel here! Wie sal ons nu hulpen claghen 360Den bitteren rouwe die wi draghen, Dat wi hebben verloren ons kint?
De kersten coninc:
Al den druc ende den rouwe
365Dat hebbi mi alte male ghedaen,
Dat sal u te quade vergaen;
Want ict algader hebbe vernomen,
Hoe die saken toe sijn comen:
Ghi hebt die moert allene ghewracht,
Dat sal u seker costen dlijf.
Ghi sijt wel dat quaeste wijf.
De vrouwe: Och edel here, edel coninc, 375Hoe soudic dat vinden in mijn herte. Dat ic hem doen soude eneghe smerte, Die ic te mijnder herten droeeh?
De kersten coninc:
Swijt, quade vrouwe! hets genoech;
Gesproken, ic en wils nemmeer hoeren;
380Ic sal u in enen put versmoren.
De vrouwe:
God, die hem ane ene cruce liet slaen,
385Want ic hier af niet en weet.
Robbrecht: Seker, vrouwe, hets mi leet.
De vrouwe:
Ay God! ontfermt u dit swaer torment,
Daer ic in ben, want ic hebbe mijn kint
Verloren ende men tijcht mi ane die daet.
Vaste ghenaghelt ane ene hout,
395Dat die waerheit nog werde vernomen,
Ende ic te mijnder onscout moet comen;
Dies biddic u, hemelsche coninghinne!
Ay, sal ic nu in minen sinne
Bliven, dat sal wonder sijn.
400Ay god, wie heeft sijn venijn
Ay god! uut u so comt gevloten
Alle rech; ende alle waerheit;
405Dat ic onsculdih moet vonden sijn.
IN DAMASCUS.
(Achttien jaren later.)
De jonghelinc:
O Tervogant ende Apolijn!
Hoe mach mijn suster, dat edel wijf,
Ghehebben also reine lijf,
Dat si ghenen man en mint,
Die si woude hebben tot enen man!
Bi minen god Tervogan,
Si heeft emmer een edel natuere,
Ofte si mint ene creatuere
415Heimelike, daer ic niet af weet;
Tot enegh man die nu leeft.
Ic waent, haer Mamet al ingheeft,
Dat si heeft so edele aert.
420Dit es mijnder liever suster bogaert;
Bi minen god Apolijn,
Ic wilder mi ooc in vermeiden gaen,
De jonghe joncvrouwe Damiet:
Ay mi! ay mi, hoe groten last
Dragic al stille int herte binnen!
Die ic heimelijc in mijn herte draghe.
430O Apolijn! ic u dat claghe.
Dat mijn herte enen man soe mint,
Nochtan dat sijs niet en kint
Sijn gheboerte noch sijn geslacht;
Maer het doet der minnen cracht,
435Si heeft mi vast in haren bant.
Ende bracht mi den jonghelinc,
Ende gaffen mi als vondelinc,
Dat ic soude sijn suster ende moeder:
440Hi waent dat hi es mijn broeder,
Nochtans hebbickene ghemint
Boven alle creatueren;
Want hi es edel van natueren
Al was hi te vondelinghe gheleit,
Mijn herte mi van binnen seit
Dat hi es hoghe gheboren.
450O Esmoreit uutvercoren,
Edel ende vroem, scone wigant,
Doen u mijn lieven vader vant,
Ewelijc blivic in dit verdriet;
Want ic en wils u ghewaghen niet;
De jonghelinc:
460O uutvercoren edel wijf,
benic dan een vondelinc?
Ic waende mijn here de coninc,
Edel wijf, hadde ghesijn mijn vader,
465Ende beide gheweest van enen bloede,
Ay! mi es nu alsoe wee te moede!
Bi minen gode Tervogan,
Ic ben wel die druefste man,
Die nie ter werelt lijf ontfinc.
470Ay mi! benic dan een vondelinc,
Op erde nie droever man en waert.
Ic waende sijn van hogher aert,
Maer mi dunct ic ben een vont.
Nu biddic u, edel roede mont,
475Dat ghi mi al gader segt
Hoe dat mi uw vader vant.
De jonghe joncfrou Damiet:
O Esmoreit, wel scoene wigant,
Nu ben ic wel alsoe droeve als ghi.
Doen ic sprac die droeve tale.
Het quam mi uut grooter minnen vloet.
De jonghelinc: O edel wijf, nu maect mi vroet, 485Hoe die saken comen sijn. Ic plach te segghen “suster mijn”, Maer dat moetic nu verkeeren; Enen anderen sanc moetic nu leren, Edel wijf, ende spreken u an 490Ghelijc enen vremden man. Nochtan so moetic ewelijc bliven U vrient ende ghetrouwe boven alle wiven, Die op der erden sijn gheboren. Och edel wijf, nu laat mi hoeren 495Ende seght mi, waer ic vonden waert.
De jonghe joncfrou Damiet:
Och edel jonghelinc van hogher aert,
Na dien dat ghi hebt ghehoert,
So willict u vertrecken voert,
Waer dat u mijn vader vant:
500In sinen boegaert, scoene wigant,
De jonghelinc:
Och edel wijf, berecht mi ene dinc:
En hoerdi daer na noit ghewaghen
505Dat iement een kint hadde verloren?
De jonghe joncfrou Damiet: O edel jonghelinc uutvercoren Daer af en hebbic niet ghehoert.
De jonghelinc:
Ay! so ben ic van cleinder gheboert.
Dat duchtic, oft uut verren lande.
510Mamet laete mi noch die scande
Dat ic te vondelinghe was bracht.
Nu en willic nemmer van enen nacht
Van wat gheslachte dat ic ben comen,
Ende wie dat mijn vader si.
De jonghe joncfrou Damiet:
O Esmoreit, nu blijft bi mi!
520Storve mijn vader, ic soude u trouwen,
Edel wigant, tot enen man:
Esmoreit, so mogdi dan
Sijn van Damast gheweldich here.
De jonghelinc:
Dien lachter moet verre van u vlien,
Dat ghi sout nemen enen vondelinc.
Uw vader es een hoghe coninc,
530Ghi moecht met rechten draghen croene,
Mijn herte van groten scaemde beeft,
De jonghe joncfrou Damiet:
O Esmoreit, laet u mesbaren!
535Dies biddic u, edel wigant.
Al waest dat u mijn vader vant,
Selen wi leven, ic ende ghi.
De jonghelinc:
540O edel wijf, dies moetic mi
Met eneghen wive die nu leeft
Ofte die de werelt binnen heeft,
Den vader kinnen, die mi wan,
Ende oec die moeder, die mi droech.
O roede mont, ic hebbe ghenoech
De jonghe joncfrou Damiet:
550O wi! nu machic wel mesbaren;
Ic blive alle in dit verdriet.
Dat so hebbic ondervonden;
Vele spreken heeft in meneghen stonden
Bi vele spreken es die menege verloren,
Haddic gheswegen al stillekijn,
Soe haddic in vrouden moghen sijn.
Bi Esmoreit al mijn leven,
560Dien ic met spreken hebbe verdreven.
O wi, dat ic niet stom en was,
Doen ic sprac dit droeve woert.”
De jonghelinc:
O edel wijf, nu willic voert.
565Mamet beware u reine lijf!
Nu biddic u, wel edel wijf,
Groet mi den coninc minen here.
Want ic en sal keren nemmermere,
570Ende ooc den ghenen die mi bracht,
Daer ic te vondelinghe was gheleit.
De jonghe joncfrou Damiet:
O scoene jonghelinc Esmoreit,
575Als ghi van uwer saken sijt vroet,
Dat ghi dan wederkeert tot mi.
De jonghelinc:
Dan salic laten nemmermeer,
Edel wijf, tot u comen,
580Als ic die waerheit hebbe vernomen,
Bi minen god Tervogant.
De jonghe joncfrou Damiet:
O Esmoreit, nemet desen bant:
Hier in soe waerdi ghewonden,
Esmoreit, doen ghi waert vonden;
585Edel jonghelinc, dies gheloeft.
Ende voerten alsoe openbaer
Op aventuere, of iement waer,
Die u kinnen mochte daer an,
590Ende peinst om mi, wel scoene man,
Want ic blive in groter sorghen.
OP SICILIË.
De jonghelinc:
Mijn god, die niet en es verborghen,
Die moet nu mijn troester sijn!
O Mamet ende Appolijn,
595Mahoen ende Tervogan,
Mochten si toe behoren mi,
Dat ic ware van edelen bloede.
Om dat ic lach daer in ghewonden,
Doen ic te vondelinghe was vonden;
Mijn herte seghet mi te voren,
605Want ic daer in ghewonden lach.
Ic nemmermeer vroude ghewinnen en mach.
Ende die mi oec te vondelinghe brachte.
610Ay! mochtic noch vader ende moeder mijn
Scouwen, so waer mi therte verclaert;
Ende waren si dan van hogher aert.
Sine moeder: O edel jonghelinc, nu comt tot mi 615Ende sprect tegen mi een woert, Want ic hebbe u van verre ghehoert Jammerlijc claghen u verdriet.
De jonghelinc:
O scoene vrouwe, wats u ghesciet,
Sine moeder:
620O edel jonghelinc van herten coen,
Aldus moetic liggen ghevaen,
Nochtan en hebbic niet mesdaen,
O scoene kint, nu maect mi vroet,
625Hoe sidi comen in dit lant.
Ende wie gaf u dien bant?
Berecht mi dat, wel scoene jonchere.
De jonghelinc:
Bi Mamet minen here.
630Wi mochen mallec anderen ons verdriet
Claghen, want ghi sijt ghevaen;
Ende groet verdriet es mi ghedaen;
Want ic te vondelinghe was gheleit,
Ende desen bant in gherechter waerheit
635Daer so lach ic in ghewonden,
Lieve vrouwe, doen ic was vonden,
Op aventuere, of iement waer,
Die mi kinnen mochte daer an.
Sine moeder: Nu seght mi, wel scone man, Wetti iet, waer ghi vonden waert?
De jonghelinc:
O lieve vrouwe, in enen bogaert
Daer so vant mi di coninc,
645Di mi op ghehouden heeft.
Die moet sijn ghebenedijt!
Van herten benic nu verblijdt
650Dat ic gheleeft hebbe den dach,
Dat ic mijn kint anescouwen mach.
Ic sie mijn kint ende ic hoert spreken,
Daer ic om lide dit swaer tormint.
Sijt wille come, wel lieve kint!
655Esmoreit, ic ben u moeder
Want ic maecte metter hant.
Esmoreit, selve dien bant:
Daerin so haddic u ghewonden,
660Esmoreit, doen ghi waert vonden
Ende ghi mi ghenomen waert.
De jonghelinc:
Hoe heet die vader, die mi wan?
Sine moeder:
Dats van Cecilien die hoghe man
665Es u vader, scoene jonghelinc,
Ende van Hongherien die coninc
Es die lieve vader mijn:
Ghi en mocht niet hogher gheboren sijn
De jonghelinc: 670O lieve moeder, nu segt mi, Waer omme lighdi aldus ghevaen?
Sine moeder:
O lieve kint, dat heeft ghedaen
Een verrader valsch ende quaet,
675Dat ic u selven hadde versmoert.
De jonghelinc:
O wi der jammerliker moert!
Die dat mijn vader den coninc riet,
Bracht mi oec in dit verdriet,
Dat ic te vondelinghe was gheleit,
680Ay, ende of ic die waerheit
Wijste, wie dat hadde ghedaen,
Die doot soude hi daer omme ontfaen,
Bi minen god Apolijn!
Ay! lieve moeder mijn,
Ic wil u corten dit verdriet,
Dat hi u bringhe uut desen prisoen,
Dat sal mine ierste bede sijn.
690Danc hebbe Mamet ende Apolijn.
Dat ie hebbe vonden mijn gheslachte
Ende ooc die moeder, die mi droech.
Mijn herte met rechte in vrouden loech,
695Doen ic anesach die moeder mijn.
Sine moeder:
Gheloeft, ghedanct in allen stonden:
Mijn lieve kint hebbic nu vonden,
Die nu mijn herte van binnen drijft.
Robbrecht:
O wi enen dief, die men ontlijft,
En mochte niet so droeve ghesijn.
Als ic nu ben int herte mijn,
705Want ik duchte grote scanden.
Doen ickenne vercocht, soe waer hi doot.
Ay! ic hebbe den anxt soe groet,
Dat mi daer af sal comen toren,
710Want comet uut, ic ben verloren.
Dat icken vercochte den Sarrasijn.
De kersten coninc:
Gaet henen, Robberecht neve mijn,
Tot mijnder vrouwen der coninghinnen,
Die ic ewelijc met herten moet minnen.
715Ende ooc bliven onderdaen,
Want icxse ghehouden hebbe ghevaen
Sonder verdiente ende buten scout;
Dat rout mijnder herten menichfout,
Dat ic haer hebbe gheweest so wreet.
Ende laetse haer scoene kint anscouwen.
Robbrecht:
Her coninc here, in rechter trouwen.
Comt edel vrouwe uut desen prisoen 725Daer ghi dus langhe in hebt gheleghen; Ghi selt anesien den jonghen deghen, Esmoreit den jonghelinc. Mijn herte van binnen vroude ontfinc, Doen ic anesach den scoenen wigant.
De kersten coninc:
O edele vrouwe, gheeft mi u hant,
730Ende wilt mi desen mesdaet vergheven,
Want ewelijc al mijn leven
735Dat hebbic nu wel vernomen;
Want Esmoreit ons kint es comen,
Een scoen vol wassen jonghelinc,
Ic bidde u om gode, die ontfinc
De vrouwe:
740O edel here van herten vri,
Waer es mijn lieve kint Esmoreit?
745Roepten mi voort ende laetten mi sien.
Robbrecht: Och edel vrouwe, dat sal u ghescien. Waer sidi, Esmoreyt, neve mijn?
De jonghelinc:
Ic ben hier, bi Apolijn.
O! Mamet ende Mahoen,
750Lieve vader, hoghe baroen,
Ende oec mijnder moeder die ic noit en sach
Ic ben al mijnder droefheit quijt,
755Die ic in mijn herte ontfinc.
Doen ic vernam dat ic een vondelinc
Was, doen waert ic die droefste man,
Die nie ter werelt lijf ghewan,
Maer het is mi ten beste al vergaen.
De kerstenconinc, sijn vader: 760O Esmoreit, doet mi nu verstaen Ende segt mi, waer hebdi ghewoent?
De jonghelinc:
Met eenen coninc die es ghecroent
Te Damast, her vader mijn.
Hi es een edel Sarrasijn,
765Die vant mi in sinen bogaert,
Di mi soe blidelijc ontfinc:
Doen mi haer vader die coninc
Vant, doen wert si mijn moeder,
770Ende hielt mi op als haren broeder,
Die heeft mi al ghemaect vroet.
Hoe dat mi haer vader vant,
Ende dat ie lach in desen bant,
775Doen haer vader mi haer brachte.
De vrouwe:
Dits die bant die ic selve wrachte,
Esmoreit, wel scone man.
Ic setter uws vader wapen an,
Ende ooc die wapen van Hongherien,
Omdat ghi daer uut sijt geboren;
Soe haddic u soe uutvercoren,
Dat icken maecte tuwer eren,
Dat mi ter droefheit moeste verkeren.
Dat hijt hem te recht wille vergheven,
Die mi anedede dat bitter leven
Daer ic so langhe in hebbe ghesijn.
De jonghelinc:
790O lieve moeder, bi Apolijn!
Robbrecht:
Bi den here die was ghecroent
Esmoreit neve mijn,
Wistict wie dat hadde ghedaen,
Die doot soude hi daer omme ontfaen,
800Ic soudene seker met minen sweerde
Doeden ofte nemen dlijf.
Ay mi! oft ic den keytijf
Wiste die u den lachter dede,
De vrouwe: Nu willen wi leven in vrouden groet Ende alle droefheit willen wi vergheten, Want met vrouden onghemeten Soe es mijn herte nu bevaen.
De coninc:
810Esmoreit sone, nu laet ons gaen
Ende laet ons met vrouden sijn.
Maer Mamet ende Apolyn
Ende gheloven ane Marien
815Ende ane God den oversten vader,
Die ons ghemaect heeft alle gader,
Ende al dat in die wereld leeft
Met sijnre const ghemaect heeft:
Die sonne ende mane, dach ende nacht
820Heeft hi ghemaect met siere cracht
Ende oec hemel ende ertrijc
Daer soe moeti gheloven an.
De jonghelinc:
Vader here, so biddic hem dan
Dat hi Damiet die scoene
Beware boven al dat leeft,
Want si mi op ghehouden heeft:
Daer omme eest recht dat icse minne
830Van Damast die jonge coninghinne,
Damiet dat edel wijf,
Ay God, bewaert haer reine lijf!
Met rechte dat icse minnen moet
835Boven alle die leven op eertrijc.
En dadicx niet, so haddic onghelijc,
Want si es mi van herten vrient.
Robbrecht:
Nu willen wi alle droefheit vergheten;
840Met bliden moede willen wi gaen eten,
Want die tafel es bereit.
IN DAMASCUS.
De jonghe joncfrou Damiet:
Ay! ende waer mach Esmoreit
845Ochte ghestorven quader doot,
Ofte hi es in vrouden groet,
Dat hi mi dus heeft vergheten.
Ic sel nochtans die waerheit weten,
Hoe die saken met hem staen,
850Al soudic daer om die werelt doer gaen.
Waer sidi, Platus, meester vroet?
De meester: Edel vrouwe, ghetrouwe ende goet; Tot uwen dienste ben ic bereit.
De jonghe joncfrou Damiet:
Meester, nu willic Esmoreit,
855Gaen soeken van lande te lande.
Al soudic daer omme liden scande
Het es ene dinc dat wesen moet:
Gherechte minne dwinct mi daer tu.
860Lieve meester, nu biddic u,
Ghi en blijft bi mi ende gheeft mi raet,
Hoe dat wine vinden moghen.
De meester:
865Na dien dat ghijs begheert
De jonghe joncfrou Damiet:
Platus meester, ga wi dan,
OP SICILIË.
De jonghe joncfrou Damiet: 870Ay! en sal hier iement sijn Die ons beiden iet sai gheven: Twe pilgherijms die sijn verdreven Ende van den roevers af gheset?
De jonghelinc:
Ay! daer hoeric Damiet
875Spreken; hoerdicse niet?
O weerde maghet sente Marie,
Ende hoe ghelijc so sprect si hare,
Van Damast die scoene coninghinne,
880Die ic boven alle vrouwen minne,
Die op der eerden sijn gheboren.
Nu sprect op ende laet mi hoeren,
Ghi sprect haer boven maten ghelijc.
De jonghe joncfrou Damiet:
Waer ic te Damast int conincrijc,
885Esmoreit wel scoene man,
Maer nu sta ic als een pilgherijm.
De jonghelinc:
O Damiet, vrouwe mijn,
Ende sidi dit, wel edel wijf?
890Mijn herte, mijn ziele ende mijn lijf
Met rechten in vrouden leven mach,
Want ic niet liever gast en sach.
Och edel wijf, nu laet mi hoeren,
895Hoe sidi comen in dit lant?
De jonghe joncfrou Damiet:
O Esmoreit, wel scoene wigant
Mi dochte ic hadde u gherne ghesien,
Maer en mochte mi niet gescien,
900Doen maectic mi als een pilgherijm,
Ende come aldus ghedoelt doert dlant,
Dat hi soude mijn behoeder sijn.
De jonghelinc:
Waer sidi, lieve vader mijn?
Die vol minnen ende vol trouwen
Haer herte tote miwaert draecht.
Het es recht dat si mi behaecht:
De coninc:
910Soe willicse met blider herten ontfaen.
Sijt wille come, Damiete wel scoene!
Ghi selt in Cecilien croene
Draghen boven al die leven.
915Ende ghi selt seker werden sijn wijf;
Want ic hebbe soe ouden lijf,
Robbrecht:
Her coninc oem, bi sente Jan!
Esmoreit hi es wel weert,
920Hi wert een ridder wide vermeert
Ende die de wapene wel hantiert:
925Ghi selt werden jonghe coninghinne.
De meester:
Hulpt Mamet! dat ic niet uut minen sinne
En come, dat verwondert mi.
O Esmoreit, edel ridder vri,
Die man brachte u in al dit verdriet.
930Wat hi u secht, hine meines niet,
Ic cochte u jeghen hem om dusent pont
Van finen goude, die ic hem gaf.
De jonghelinc: Meester, nu secht mi daer af, 935Hoe die saken geleghen sijn.
De meester:
O Esmoreit, bi Apolijn,
Dat ic quam ghereden daer,
Esmoreit, op die selve stede.
940Nu hoert, wat die keitijf dede:
Daer soude hi u seker hebben versmoert,
Hi sprac tot u soe felle woert,
De jonghelinc:
Dies biddic u uter maten sere,
Dat ic die waarheit niet en weet,
950Die mijnre moeder dat groete leet
Ende mi dien lachter mocht anedoen.
De meester:
O Esmoreit, bi Mahoen,
Het heeft ghedaen die selve man.
Bi minen god Tervogan,
955Hi soude u hebben ghenomen dlijf,
Ic hoeret ende sprac hem aen
Ende seide hem, het ware quaet ghedaen.
960Alsoe dat ic u jeghen hem cocht
Om dusent pont van goude roet
De jonghelinc:
Die ondaet sal ghewroken sijn,
Eer ic sal eten of drincken wijn,
Waer sidi vader, hoghe baroen,
Ende Robberecht die moerdenaer?
Robbrecht:
Esmoreit, neve mijn,
De jonghelinc:
Die ondaet di ghi hebdt ghewracht.
975Te vercopen uwes selfs gheboren bloet,
Dat mijn moeder hadde ghedaen?
Robbrecht:
Esmoreit, wel coene wigant,
980Es hier enich man int dlant,
De meester:
Ghi soutten hebben doot ghesteken,
En haddi mi niet hoeren spreken,
Ic en was nie soe wel te vreden,
Als dat icken jeghen u cochte om gelt.
Ic gaeft u al onghetelt
990Noch soude ment vinden in uwe scrijn:
De jonghelinc:
Ay mi, Robberecht, fel keitijf:
Met rechte ic u wel haten mach.
995Al die werelt en holpe u niet.
Robbrecht hanct men hier.
De jonghelinc noch:
Aldus eest menichwerf ghesciet:
Quade werken comen te quaden loene;
Maer reine herten spannen croene,
Die vol doeghden sijn ende vol trouwen.
1000Daer omme radic, heren ende vrouwen.
Dat ghi u herte in doeghden stelt,
Daer boven in den hoghen troene,
Daer die ingelen singhen scoene:
Nu seght Amen alle gader.
AMEN.
De meester: God, die neme ons allen in hoede. Nu hoert, ghi wise ende ghi vroede, Hier soe moghdi merken ende verstaen, 1010Hoe Esmoreit ene wrake heeft ghedaen Over Robbrecht sinen neve al hier te stede.
Niemen en wille thuusweert gaen:
1015Die cort sal sijn, doe ic u weten.
Wie honger heeft, hi mach gaen eten,
Ghenoeghet u, so comt alle mergen weder.
1 maagd
2 hooren
3 te voren
5 schurk
7 jongen
8 verdriet
9 die hem
11 heer
12 zwijgt
13 hoe het
15 geweest
18 lusthof
21 schiep
25 machtig
31 werd
43 mijn
45 gunst
46 ik hem
47 meen ik
49 macht
51 bedacht
53 heiden
54 wij hem
55 wanen
56 vlug
57 draalt
60 lust
62 die hem
63 sedert
64 stellig
68 vertel
69 vrees
72 vanwaar
79 Turkije
80 ridder
81 gewon
83 ziedaar
84 heet
85 bezit
89 als
90 welnu
103 heet
105 ooit
106 door
110 of
114 tante
121 leven
125 zwijg
129 ooit
139 kent
140 bereid
141 pleegt
142 slaap
143 rust
150 wel
152 schoon
156 wist
161 moge
165 bij
166 oneer
167 nooit
170 mensch
176 eerst
178 deugt
184 edel
187 rondom
195 ligt
199 dat en
210 schiep
216 zeer
220 zeer
222 leed
224 eerder
225 edele
226 ik ze
232 of ze
241 hemel
244 toeven
250 edel
253 beter
254 ooit
256 moeite
257 bij de
258 hier
274 durfde
275 heer
276 schiep
278 dat en
279 altijd
280 noch
282 ooit
288 kist
297 trap
In de serie Uitgaven van
KLASSIEKE NEDERLANDSCHE LETTERKUNDE
zijn op gelijke wijze als dit boekje uitgegeven:
BEATRIJS
Het middelneerlandsche gedicht in proza naverteld.
LANSELOET ENDE SANDERIJN (Lanseloet van Denemerken.)
Middeleeuwsch tooneelspel in den oorspronkelijken tekst, met inleiding en verklarende aanteekeningen.
UIT HOOFT’s LYRIEK
Bloemlezing met inleiding over den dichter en aanteekeningen.
De uitgave van deze boekjes is verzorgd door R. J. SPITZ
Leeraar in de Nederlandsche Taal- en Letterkunde aan de Hoogere Burgerschool te Apeldoorn.
Prijs ƒ0.60 per stuk.