Verschillende zaken, die bij het breien van kousen te pas kunnen komen.
Reading edition
Nu ge eenige vaardigheid hebt verkregen in het breien eener kous op de eenvoudigste wijze, zullen wij u ook nog een en ander leeren, dat bij het breien van kousen te pas kan komen.
Het aanhechten met den geheelen draad.
Als er een knoop in den draad is, dan moet deze worden afgeknipt of als er met een nieuw kluwen moet worden begonnen, dan moet er op de volgende wijze worden aangehecht: de oude draad moet minstens de lengte hebben van eene breinaald, dan steekt men de naald in den volgenden steek en slaat den draad om, alsof men breit; nu neemt men den nieuwen draad in de rechterhand, zoodat het begin van den draad tusschen duim en vinger wordt genomen, waarbij de nieuwe draad ongeveer de lengte van eene halve naald moet neerhangen.
Dezen draad legt men in tegenovergestelde richting van den ouden draad nu ook op de naald en houdt het eind nieuwen draad in de linkerhand tegen de steken aan, die op de naald zijn; nu breit men met den ouden en met den nieuwen draad vijf of zes steken, laat het overige van den ouden draad hangen en vervolgt het werk.
Nadat het breiwerk af is, hecht men de draden van het aanhechten aan de verkeerde zijde af in de slingering van de steken.
Het aanhechten met een gespleten draad.
Daar het aanhechten met den geheelen draad eenige ongelijkheid in het werk veroorzaakt, is het netter, maar iets moeielijker, dit met een gespouwen draad te doen.
De draad, die aan het breiwerk is, moet minstens zoo lang zijn als eene breinaald. Bij den laatst gebreiden steek draait men den draad een weinig uit en splijt dezen tot het einde in tweeën. De nieuwe draad wordt op dezelfde lengte als de oude gespleten; men zal dan aan het uiteinde van elken draad 4 of 6 dunne draadjes hebben.
Men steekt nu met de naald in den volgenden steek, legt de helft van den ouden draad langs de steken in de linkerhand en de andere helft van den draad om de naald. Nu neemt men de helft van den nieuwen draad, legt de lengte van eene halve breinaald over de naald en houdt ook dit einde met de linkerhand vast. De steek wordt nu afgebreid, de twee helften van den ouden en den nieuwen draad een weinig in elkander gedraaid en vijf of zes steken er mede gebreid. Het werk wordt nu verder met den nieuwen draad voortgezet. Aan het begin en het einde van het aanhechten moeten de gespleten draden bij elkander liggen, om, nadat het werk af is, in de slingering van de steken op de verkeerde zijde te worden afgehecht.
Het breien van letters.
Om kleedingstukken van elkander te kunnen onderscheiden, merkt men ze, en doet dit gewoonlijk met den kruissteek. Bij breiwerk kan men het er echter ook in breien. Men plaatst in kousen niet alleen den naam, maar ook een cijfer, waardoor men, als de kousen gewasschen zijn, de paren weer bij elkander kan voegen, b.v. bij het eerste paar werkt men in iedere kous eene 1, in het tweede paar in iedere kous eene 2, enz.
Fig. 19.
Om een merk in een kous te breien, teekent men, wanneer de boord naar boven gehouden wordt, de letters aan de rechterzijde van het naadje en het cijfer aan de linkerzijde (zie fig. 19). Dan neemt men de teekening vóór zich met den boord naar onderen (zie fig. 20), omdat men het breiwerk ook zoo voor zich heeft.
Fig. 20.
Nadat boven den boord twee naadjes gewerkt zijn, breit men, voor elk kruisje in de teekening, in den eersten toer een steek averechtsch en in den tweeden toer een steek recht.
Fig. 21.
Fig. 22.
Voor ieder kruisje kan men ook tweemaal boven elkander een steek averechtsch breien.
Elk ruitje (zie fig. 20), waar geen kruisje in is, stelt één rechten steek voor in de breedte en twee rechte steken in de hoogte. Fig. 21 geeft eene afgewerkte letter te zien op de eerste manier en fig. 22 op de tweede manier gewerkt.
De knie.
Evenals men voor den hiel aan het achterdeel van den voet eenige toeren meer breit, om ruimte te geven voor den voet, breit men vaak in het kniedeel eenige toeren aan de voorzijde meer dan aan de achterzijde, omdat de kous voor de knie ook meerdere ruimte noodig heeft dan aan de achterzijde van het been. Dit behoeft echter niet zoo ruim te zijn als de hiel en wordt daarom op eene andere wijze gewerkt.
Fig. 23.
Wij beginnen hiermede, nadat ⅓ van het kniedeel gebreid is (zie fig. 23). Het is gemakkelijk bij het breien van de knie 5 naalden te gebruiken en de steken op 4 naalden te verdeelen. Aan de achterzijde van de kous blijft ¼ onbewerkt; men plaatst dit vierde deel, waarbij het naadje de middensteek moet zijn op ééne naald (zie fig. 24cc).
Is b.v. de ronding van de kous op 80 steken, dan heeft men 20 steken voor het vierde deel. Men plaatst nu aan elke zijde van het naadje de helft van 20 steken = 10 steken en rekent één steek meer voor het naadje. Op de naald tegenover het naadje wordt ⅕ van de ronding geplaatst, in dit geval 16 steken; daar er echter aan de achterzijde één steek meer dan het vierde deel gebruikt is, trekt men dien van de steken van de voorzijde af en wordt deze 15 steken (zie fig. 24dd).
Fig. 24.
De steken van de vóór en achterzijde worden bij elkander geteld en afgetrokken van het geheele aantal. We houden dus 80 steken - (21 steken + 15 steken) = 44 steken over. Deze 44 steken worden in 2 deelen verdeeld (zie fig. 24 a en b) en aan elke zijde van de beide naalden de helft geplaatst, d.i. 22 steken.
Heeft men dit alles berekend, dan wordt de toer van af het naadje recht gebreid tot aan het einde van de 15 steken, dus 10 steken + 22 steken + 15 steken = 47 steken. Dan ga men aldus te werk: het werk omkeeren, den eersten steek averechts afhalen en de naald met de 15 steken averechts breien. Het werk omkeeren, den eersten steek recht afhalen, de naald met de 15 steken recht breien en twee steken van de volgende naald. Het werk omkeeren, den eersten steek averechts afhalen en 16 steken averechts breien met nog twee steken aan die zijde van de volgende naald. Men heeft dan 19 steken.
Zoo breit men heen- en teruggaande, telkens 2 steken verder er bij, totdat de helft van de steken zijn bijgebreid op eene naald; dan plaatst men de afgebreide steken in twee helften weder op de zijnaalden (zie fig. 24 a en b) en vervolgt heen en weder telkens twee steken verder, totdat aan beide zijden de 22 steken zijn gebreid, en het ¼ deel aan de achterzijde nog over is.
Deze toeren, die niet over de geheele ronding worden gebreid en waarin geene minderingen worden gemaakt, maar tusschen andere toeren ingewerkt worden, noemt men insteektoeren.
Fig. 25.
Fig. 25 geeft eene kous met eene knie er in gebreid te zien. Deze kous is, de boord uitgezonderd, met rechte steken gebreid, en de knie gewerkt, zooals op de boven beschreven wijze is aangegeven. Breit men echter eene kous geheel in een geribd patroon, dan worden er gewoonlijk meer steken in de ronding opgezet en is het dus noodig, meer dan twee steken met iederen toer bij te breien, daar eene knie in eene kous niet te hoog moet worden gewerkt.
Nadat de knie is gewerkt, worden de overige ⅔ deelen van het kniedeel gewerkt (zie fig. 23). Bij het rondbreien van den eersten toer zal men bij den laatsten afgehaalden steek eene opening krijgen, omdat hier geene verbinding is. Men neemt om dit te voorkomen den steek, die onder den afgehaalden steek ligt, er bij op de naald en breit dezen met den afgehaalden steek te zamen. In fig. 23 en 25 is de afmindering 1¼ vierkant lang. Wanneer na de knie evenveel naadjes worden gebreid als boven de knie en daarna een boord, zooals aan het begin, dan ontstaat een kniewarmer.
Het sterker breien van de knie, den hiel en de teen.
De deelen, die het meest aan slijten onderhevig zijn, kan men sterker maken door bij den werkdraad een fijneren draad te voegen en deze twee draden als één draad te bewerken.
Bij katoen neemt men een fijneren draad katoen of ook wel spinaal, bij wol een fijneren draad wol; deze wordt veel gebruikt als maaswol en komt voor in allerlei kleuren. Men gebruikt er ook wel brat voor.
Een voet in twee deelen.
Daar de voorzijde van den voet zelden slijt, maar het achtergedeelte dikwijls zeer spoedig, is het doelmatig den voet met nog eenige toeren van den enkel in twee helften te breien, die op de zijden verbonden worden.
Men begint b.v. op de helft van den enkel de steken in twee deelen te verdeelen, waarbij het naadje zich juist in het midden van het achterdeel bevindt, breit dan de voorzijde van den enkel in heen- en teruggaande toeren af en vervolgt hierop de voorzijde van den voet tot aan den teen. Dan knipt men den draad op eene tamelijke lengte af en hecht aan de achterzijde van den enkel den draad aan en breit den enkel zoo lang, als noodig is. Vervolgens breit men den hiel en den kleinen hiel, neemt aan de linkerzijde de lussen van den hiel op (zie fig. 26) en breit deze, zooals op bl. 13 is beschreven.
Nu keert men het werk om en breit averechts terug, om aan de andere zijde de lussen op te nemen en averechts af te breien. Zoo vervolgt men de afmindering en het rechte deel van den voet in heen- en teruggaande toeren en breit na den laatsten toer van den voet ook de voorzijde van den voet, waardoor de voor- en de achterzijde aan elkander komen en breit den teen op de geheele ronding. Men kan ook eerst de achterzijde en daarna de voorzijde werken.
Fig. 26.
Om de beide deelen aan elkander te verbinden neemt men aan de averechtsche zijde de liggende lussen (zie fig. 26) aan den kant van de beide deelen op eene breinaald, steekt den draad, die aan de voorzijde is, in eene straminnaald en neemt met deze beurtelings eene lus van de eene breinaald en eene lus van de andere breinaald op en haalt den draad door. Wanneer de draad een- of tweemaal door alle lussen is heengeregen, wordt hij afgehecht. Om den anderen kant te verbinden wordt een nieuwe draad aangehecht en gaat men op dezelfde wijze te werk. Bij het vernieuwen van het achterdeel heeft men slechts dezen draad er uit te halen, om de beide deelen los te maken.
Voor de sterkte kan men ook hier aan de achterzijde een draad dunne wol of katoen er in breien, en wel van af het tweede deel van den enkel tot aan het rechte deel van den voet of langs den geheelen voet.
De Engelsche of rechte kleine hiel.
Fig. 27.
Men begint den Engelschen of rechten kleinen hiel ook op de averechtsche zijde en breit de helft van de steken van eene zijde voorbij den middensteek averechts, dan averechts minderen. Vervolgens: het werk omkeeren, den eersten steek afhalen, recht breien tot op de helft voorbij den middensteek, dan eene overhaling. Het werk omkeeren, den eersten steek averechts afhalen, hetzelfde aantal steken voorbij den middensteek averechts breien en den overgebleven mindersteek met den volgenden steek te zamen breien, totdat alle steken aan de zijden zijn gebruikt (zie fig. 27).
De ronde teen.
De afmindering in den teen kan men ook op gelijken afstand op de ronding van de kous verdeelen (zie fig. 28). Het aantal steken wordt dan in 8 of 10 deelen verdeeld en de laatste twee steken van elk achtste of tiende deel te zamen gebreid. Als het aantal steken in 10 deelen verdeeld wordt, dan zal de geheele teen na de afwerking even lang zijn als de platte teen. Wordt het aantal steken in 8 deelen verdeeld, dan zal de teen veel langer worden en moet bij het breien van den voet hierop gerekend worden.
Fig. 28.
Boven elken minderingtoer worden zooveel toeren recht gebreid, als er steken zijn tusschen twee minderingen.
In elken volgenden minderingtoer wordt één steek recht minder gebreid tusschen de minderingen en dus ook één toer minder boven de minderingtoeren. Zoo gaat men voort tot ongeveer ⅕ deel van de steken over is om af te kanten. Het laatste gedeelte van den teen wordt even als bij den platten teen (zie bl. 16) is aangegeven, op de verkeerde zijde gebreid.
Heeft men bij dezen ronden teen een aantal steken, dat juist door 10 deelbaar is, b.v. 80 steken, dan is elk tiende deel = 8 steken. Men breit dan telkens in den eersten toer 6 steken recht, minderen. Is het aantal steken niet door 10 deelbaar, dan wordt dit in den eersten toer gevonden. Bij eene ronding van 76 steken zijn er dus 4 steken minder. Men breit dan 4 maal om de andere mindering op de plaats van eene mindering één rechten steek, waardoor er nu in den eersten toer zes minderingen gewerkt worden en het aantal steken, dat nu overblijft, door 10 deelbaar is. Men plaatst dan in den volgenden minderingtoer tien minderingen.