Besluit.

Twee jaren lang treurde Abraham Hartog over zijn overleden vrouw, maar de wonden, die de Voorzienigheid aan de mens toebrengt, worden op de lange duur door Vader Tijd geheeld, hoe zwaar ze ook mogen zijn.

Abraham zag in dat hij de boerderij zonder vrouw niet kon volhouden. Over ’t algemeen waren zijn bedienden goed en vertrouwbaar, maar toch kon hij spoedig bemerken, hoe hij links en rechts bestolen werd. Suiker, koffie, rijst en zelfs meel, verdwenen op geheimzinnige wijze en zijn huishoudelike uitgaven verdubbelden zich.

In Katrijn’s tijd had de boter van Goede Hoop, een uitstekende naam in Kaapstad en behaalde ze de hoogste prijzen. Zes maanden na haar dood, kon Hartog er nauweliks ’n bod voor krijgen.

De hoenders en ’t andere gevogelte, die de trots uitgemaakt hadden van de overleden vrouw, werden verwaarloosd en stierven de een na de ander; in één woord, alles ging achteruit.

Achttien maanden na Katrijn’s dood huwde Nortier met een Frans meisje. Hartog behandelde hem bij die gelegenheid zeer edelmoedig. Hij liet voor hem een behoorlik huisje bouwen op de plaats en gaf hem daarbij omstreeks 60 morgen grond in vrij gebruik, zodat de jonge Fransman een wingerd voor zich kon aanleggen en ook wat vee houden.

Nadat ’t jonge paar zich in ’t nieuwe huis had gevestigd, begon ook Hartog rond te zien naar een andere levensgezellin, en hij sloeg zijn oog op Annie van Zijl, de jongste dochter van Oom Willem en Tante Sannie.

Alle gevaar voor Oom Willem was reeds lang geweken, want in ’t begin van 1707 was Willem van der Stel uit zijn betrekking ontslagen, en werden allen die door hem gevangen genomen waren op vrije voeten gesteld, en alle vervolgingen gestaakt.

Toen alles in Drakenstein weer z’n oude gang ging en de rust geheel hersteld was, lekte ’t langzamerhand uit, waar de oude boer ’n veilige schuilplaats had gevonden, en toen ’t verhaal de ronde deed, verdubbelde de achting, die men vroeger voor Abraham Hartog had gehad; men bewees dit in Stellenbosch door hem in 1708 te kiezen als een van de Heemraden voor ’t distrikt, want Drakenstein vormde een deel van Stellenbosch.

Annie van Zijl was nog slechts 21 jaar oud, en bezat lang niet de schone vormen en fiere houding, die Katrijn eigen waren geweest, maar zij was algemeen bekend als een braaf en oppassend meisje, en een uitmuntende huishoudster, die de rechterhand van haar moeder was.

Toen Hartog haar om ’t jawoord vroeg, gaf zij dit geredelik. Zij hield werkelik veel van hem en meende dan ook geen beter huwelik te kunnen doen. Toch kostte ’t Hartog heel wat moeite om het ouderlik paar te overreden, hun jongste pand af te staan, en toen de oude Willem ten laatste zijn toestemming gaf, voegde hij er bij: “Abraham, ik geef haar aan jou als een offer van dankbaarheid voor wat je voor mij hebt gedaan.”

Evenals vroeger met Katrijn werd ook deze bruiloft op zeer eenvoudige wijze gevierd; de jonggehuwden brachten enige dagen in Kaapstad door en daarop werd de nieuwe meesteres naar haar toekomstig huis gebracht en aanvaardde dadelik haar huishoudelike plichten.

Als door een toverslag veranderde de toestanden op Goede Hoop. Annie hield streng toezicht op alles en niets ontging aan haar scherpe blik. Binnen 14 dagen werden de twee hoofdschuldigen van de bedienden van de plaats gejaagd en kreeg zelfs een Hottentot, die reeds 10 jaar in dienst van Hartog was, van deze een flink pak slaag, dat hem voor goed ’t stelen afleerde.

De boter door Annie gemaakt, overtrof zelfs die van Katrijn en kwam weer in de gunst van de kopers.

Er kwam nieuw leven op Goede Hoop, en nieuw geluk, want een jaar na ’t huwelik verblijdde de jonge vrouw haar echtgenoot met een flinke zoon, die David genoemd werd.

Op hem volgden nog drie zoons en twee dochters, en nu heerste er in ’t huis op Goede Hoop een leven en vrolikheid die ’t nog nooit gekend had.

Het is niet ons doel om verder ’t leven van Abraham Hartog en zijn vrouw te schetsen, want wij zijn aan ’t einde van dit verhaal gekomen.

Slechts willen wij nog zeggen dat Hartog in 1750 stierf op bijna tachtigjarige leeftijd. Na zijn dood verspreidden zijn kinderen zich, en de jongste, Willem geheten, vestigde zich bij de Groote Brakrivier, bijna op de grenzen van de volkplanting.

Zijn moeder nam later haar intrek bij hem, had ’t geluk haar kindskinderen te zien en stierf eerst in 1762.

Haar lijk werd vervoerd naar Goede Hoop en zij rustte onder de oude Kommandeursboom naast haar man, Katrijn en de oude Zeekapitein. Als ge de plaats Goede Hoop nog kunt vinden, zult ge gelegenheid hebben om dat schone graf te bezoeken.

Maar daar twijfel ik aan.

De volgende boeken behoren tot de:

ZUIDAFRIKAANSE HISTORIE BIBLIOTHEEK.

Eerste Serie.

I. De familie van de Zieketrooster. Een verhaal van de aankomst der Franse vluchtelingen en de stichting van Stellenbosch door Simon van der Stel. (2e verbeterde druk in vereenvoudigde spelling).

II. De strijd om recht. Een verhaal van de beroeringen onder Goeverneur Willem van der Stel en voornamelik hetgeen te Stellenbosch geschiedde. (2e verbeterde druk in vereenvoudigde spelling).

III. Tussen Berg en Zee. Een verhaal van de strijd der Boeren in Natal van 1833–1841. (2e verbeterde druk in vereenvoudigde spelling).

IV. Voor Land en Volk. Een verhaal uit de jaren 1842–1848, eindigende met de slag bij Boomplaats.

V. Zwart en Wit. Een verhaal uit de Vrijstaatse Basuto-oorlog, eindigende met de dood van Louw Wepener op Thabo Bosigo. (2e verbeterde druk in vereenvoudigde spelling).

VI. Een Vader des Volks. Een verhaal uit de Oranje Vrijstaat ten tijde van President Brand. (2e verbeterde druk in vereenvoudigde spelling).

VII. Macht en Recht. Een verhaal uit den Transvaalschen Vrijheidsoorlog van 1880–1881, 2 delen.

VIII. Onder de Vierkleur. Een verhaal uit de tijd van de Jameson-inval. (2e verbeterde druk in vereenvoudigde spelling).

IX. Bladen uit de geschiedenis onzer vooronders, gevolgd door De Twee Zusters. (In vereenvoudigde spelling).

X. David Malan. Een verhaal uit de Grote Trek, tot na de moord van Weenen. (3^e verbeterde druk in vereenvoudigde spelling).

XI. Liefde en Plicht. Een histories verhaal uit de jaren 1815–1816, eindigende met Slachtersnek. (2e verbeterde druk in vereenvoudigde spelling.)

XII. Aan Tafelbaai’s Strand, of twintig jaren uit het leven van een Kapenaar van 1791–1811. (2e verbeterde druk in vereenvoudigde spelling).

XIII. Mooi Annie. De hoofdpersoon in dit verhaal is een klein meisje, door Wolraad Woltemade gered. Het verhaal beschrijft voornamelik het leven in de oude Kaapstad van de 18de eeuw. (4e verbeterde druk in vereenvoudigde spelling).

EEN BOEK DAT IN BEZIT BEHOORT TE ZIJN VAN ELKE AFRIKANER.

HET NIEUWE VOLKSLEESBOEK

bevattende

EEN VERZAMELING LEERZAME VERHALEN, GEDICHTEN, ENZ., ENZ.,

geschikt voor

SCHOLEN EN HUISGEZINNEN

(IN VEREENVOUDIGDE SPELLING)

PRIJS SLECHTS 5/–

BIEZONDER GESCHIKT VOOR DEBATSVERENIGINGEN.