Note 34 — SECUNDAIRE SEKSUEELE KENMERKEN BIJ DE INSEKTEN, VERVOLG—ORDE DER SCHUBVLEUGELIGEN (Lepidoptera).
H. (Hermanus) Hartogh Heys van Zouteveen translation
Ik schreef reeds in de eerste uitgaaf dezer bewerking van de Afstamming van den Mensch, dat ik niet volkomen overtuigd was, dat het geluid van A. atropos werkelijk op de door Landois aangegeven wijze wordt voortgebracht; want Dr. M. C. Verloren heeft mij verzekerd, ook de pop, ja zelfs de rups van dezen vlinder een gelijksoortig, ofschoon zwakker geluid dan het volkomen insekt te hebben hooren voortbrengen. Is de door Landois gegeven verklaring onjuist, dan vervallen natuurlijk de gevolgtrekkingen omtrent andere Sphingidae die ribbetjes op de palpen bezitten.
De heer R. T. Maitland zeide mij reeds in 1873, dat het geluidgevend orgaan van A. atropos de kropsgewijs gedilateerde oesophagus is; hij vond daarenboven, dat het geheele achterlijf (abdomen) met lucht gevuld en door een spiraalsgewijs gedraaid vlies als het ware in verschillende compartimenten verdeeld is; hij kon echter geen gemeenschap tusschen deze luchtreservoirs en den oesophagus ontdekken.
In zijn „Thierstimmen” (Freiburg i/B., 1874) geeft Landois zelf ook een andere verklaring en zegt: „De doodshoofdvlinder heeft een stijf met lucht gevulde zuigblaas welke dicht vóór de eigenlijke maag ligt, het voorste gedeelte van het achterlijf inneemt en in het einde der spijsbuis uitmondt. Dit orgaan speelt wellicht een rol bij het opzuigen van honig en ander vloeibaar voedsel. De beide helften van de roltong sluiten van voren niet volkomen tegen elkander, maar laten een fijne spleet tusschen zich open. De toon ontstaat, doordat de lucht uit de zuigbuis door deze spleet wordt gedreven. Men kan zulks bewijzen door een dooden, maar nog niet verstijfden doodshoofdvlinder door den zuiger lucht in te blazen, waardoor het achterlijf opzwelt; drukt men dan op het achterlijf, dan houdt de toon aan, zoo lang men drukt.”
Swinton vond in de mondholte van dezen vlinder, na den zuiger ver naar beneden te hebben gedrukt, een neêrhangend vlies dat bij het klinken van den toon sterk trilde, evenals de stembanden der hoogere dieren.
Volgens deze laatste verklaringen kan men dus zeggen, dat de doodshoofdvlinder niet alleen sjirpt, maar een werkelijke stem, evenals de hoogere dieren, bezit. ↑