WIRDTJE FOÄRAOF.
Reading edition
Clips-Rymkes! scille jimme wol sizze, Læsers! Clips-Rymkes? dat is tjuster. Just, tjuster is 't, in dat woe 'k eack mey dit wird to kennen jaen. Ick hoopje mar, dat it jinge jimme fierder sjen scille, ljeacht wirde mey; in dat 't jimmen net giet, as mey 'n hopen buwcken, mey ljeachte opschriften (titels) in tjustere ynhalden.
Freget min lyckwols neyer uetlizzinge fen 't wird, ick scil myn bæst er op dwaen, muwlk wirdt it yn allen sa klaer net, as oare foärredens: now, den mat dit eack mar ien clips-wirdtje foäraof hjitte.
De Hollâners neame socke rymkes Snavel-, (by forkoärtinge: snel, eygentlick beck, snou-) Punt- as Hekeldichtjes; as leawwer: hwat hja mey dy trye wirden sizze wolle, siz ik mey dit iene.
Eclips, as lyck as wy, Friezen, sizze: Clips-rymkes binne it, it iene is wol hwat tjusterer (bedeckter) as 't oare, mar allegeärre draeye se sa folle wol, dat er hjirre as dære altiid wol ien rântje beditsten wirdt; howol 't ick just net op ien prick aof wil, ho 't it draeit, as ho 't it snijdt, declineert, aofwycket, neyerkomt, op graeden, menueten in seconden aof, lyck as de loftgeleerden in hymelkindigen. Mar dit wyt ick: lyck as er onderscheid ynne greatte fenne Clipsen ynne Natuwr is, sa scil min hjir aeck onderscheid sjen: altiid binne myn Clipsen net allycke moay; dit hinget sims simpel fen 't waer aof.
Min hat ommers sa goe' waer (moay waer, inkelde daegen alheel gen waer) ynne boärgerlicke, sedelicke, steatkindige wrald in yn ues breinkasten as ynne Natuwr. (Jean Paul maake miniatur-clipsen yn syn huwshaldinge).[A]
Dærby is de iene folle gouwer klear as de oare, mey to sizzen: "'t is ljeacht, as: "'t is tjuster!" kreckt as min 't sjucht by ien sinneclips, dy 't de kickerts oan 't raesen bringt, omt hja miene, dat de nacht harren oerfalt, wyl 't greater beesten, minder forfeard, stil de beusichheit fenne dey foartsette. Eack kin ien lytse clipse sims mear tumult meitse, as ien greaten, as er mar klaer waer treft: dit seagen wy oan Jan Karel Josephus van Speyk, de 5 Feb. 1831, ynne heldere daegen fenne tjiendeysce fieldtogt.—In waerd sa, by Napoleons tiiden, de lytse broederscip net beclipse troch 'e greate fryheid in gelyckheit?
Ién forsiik lyckwol, Læsers! to wyten: tink net, dat ick de iene as de oare mey dizze as jinge wirden op 't each hie, wol saecken. It rymke: "Op Immen," mey er de schyn fen hawwe, it wæsen ontbreckt er oan; went it is louter de weärrega fen Op Iemand (as Ingelinne). In is 't, da min sims by de earste læsinge mient, dat it wol sa is; as dat min net sjen ken, wær 't igge as ein fæst sit, yn 't jinge ick op pompier maulke—læs noch 'ris, in tink er ien byttje op ney, as 't jimmen beleaft! in jimme scille fornimme, dat ick my-sels faeker beclipse as ien oar. Ynne Natuwr giet 't ommers eack sa; went moânne- in sinneclipsen binne eigentlick ierdclipsen. Yn 't earste gefal blieowt er meastentiid noch al ien byttje ljeacht oer, in ien sinneclips is sims wol ris tiige great, mar noait totael: ien lytse bol ken ommers ien greaten noait al heel in de al wey meitse; lytse ljeachten noait de greate al heel fortjusterje, it haldt mey ien lytse schymer al hird op: better ken ien great bol him sels beclipsje. Mochte it eack al ris barre, dat myn clipsen jimmen to swart, to tjuster in to gleuan as sa hwat binne—och, minscen! wol se hwat trogge fingers sjen, in tink: "hwa is er oppe wrald dy dær buwten kin?"
Duennega, 1845.
H.G. van der VEEN.
CLIPS-RYMKES
ABBECAET.
Sjucht min cometen oan'e stirt, Ho dat har baenen binne,— 'k Lieouw dat min sa oan 't jild wys wirdt, Ho 't 'e Abbecaten rinne; Fen oare kleaten mey min 't dwaen, Hjir ken nen minsc' de loop op jaen.
ADELDOM.
Fen 't adeldom? ho dom! neamt min de wysheit[B] sa? Brocht net de slange yn 't Haof den d' adel minscdom ta? In dat wier ommers wiis:—de minsc moäst falle in stean: 'n Alle adels neam ik dom, dy foar as ney dy gean'.
APEL.
Hwa 't alleman fordomt, omt Adem apels mocht—! Ick jaen myn tawird net: 'k Ha 't Adem eack net jown, 'k hoopj 't hy yn 't jongst gerjucht Yn my ién foarspraek het.
BEGJIN.
't Begjin hat nen begjin as ney ien fæst besluet, In hwat it ein beschrieowt—socks wiist 't begjin faeks uet.
BEWIIS.
Is mannich troch 't bewiis net faek forbjustre racke, Omt min mey ljeacht bij ljeacht, nen ljeacht mar schymer macke?
BUCHEL.
"Gebreckich, dy ien buchel hat!" Dat lycket Tryn hwat geck ta: "'t Is oerfloed," seit se, "Ey ju!" sey Tet, "'t Komt, 't each wol synes eack ha."
C.
It Hollâns hat nen C, ho scil min cint den schrieowe? Sint! (hillich?) 't koe nen quea: cint sintet 'n hopen lieowe.
C H A R O N. [C]
Hwat hie 'k, aldman, foarhinne ien fear, Dat bæst wier; hwat is 't now? Forgees—de minscen kenne n't mear,— Forgees is 't now, dat 'k schow. 'k Tochte earst, 'k lizz' foär myn alde dey, 'n Miljoen braspennings,[D] glædwey, wey:— Romein in Griek dy hiene By 't stalt; mar Jood in Christ'nen staen', Mey lege buwssen 'n moaye klean; Hwat scoen' dy schepsels miene! Wyl 't ick it folle drocker ha, (Min stoomt my 't folk bij fleten ta!) 'n Now minder yitte barre? Ne, is de wraldmerk' mar ris oer, As 'k harren eack ien reckning stjoer! Forgees scil ick net farre. 'n Doärwaerder ('k sizz' 't har, dy hwat wyt) Dy hat myn spil ynn' hannen; In as it Hege Rjuchtshaof sit, Den huwcht 't er net to spannen, As 't is mar: "wey, mey him! (in foart) "Hast' dy to wrald mey 'n oärmans goed, Formacke in dien, man, bæstich! Dat mast belye, hondert jier,[E] Mienst 't Charon hjir dyn jonge wier? Dær foär 's syn fear to laestich!" Now, minscen! tink 'ris onderweis, Ho blieow 'k 'n knap man de læste reis: Tjien duiten binn' jimm' nedich; As cinten binn't now—sândeheal— 't Is 't selde eack ho 't it hjit—'t prins'peal Dat macket ues hjir fredich. Fen Adems tiid is myn octrooi My jown troch Gods genaede: 'n Yn 't earst wier 'k wol ien byttje loay; Mar 'k waerd' sims eack oerlaeden Mey swiere frachten[F] dærom seach Ick, dat ien ink'len oars foart teach;[G] Mar dat bart now net langer, 'k Far now op Gods genaede ta, In somt 'k by JEZUS hellinge ha, Waerd 'k eack ien byttje stranger. To fore sette ick wol ris oer Foar 'n botsen, 'n blank as foar ien stoer, Sims by de gratie allinne:[H] Mar 't swier fortimm'rjen twinget my, (De berntjes blieow' noch lyckwols fry) Dat mat ick eack wær winne. In dærom, minscen! dwaen jimm' bæst, Went, sycker, 't eintje draecht it læst: "Steun op genaede allinne, As jimme klear binn' mey de fracht; Went CHRISTUS jouwt noukeurich acht, Ho flytich dat we binne.
Cinten cinten.
Cinten Sinten' 't Christendom: Christ'en Christ'nen' Christus om.
DEA.
Kenn' wy mey better feärman farre, As dy ues ney de hymel bringt! Wy blieowe eack den by him bewarre, As schip in laeding yit forsinkt.
DOMENYS.
Och: dom en nys! sa ken min 't læse; 't Wier better wiis in nys, tocht' my: Wier 't domme nys: (freamd) 't mocht sa wæse— Mear wiis nys kaem fen domeny.
DROME.
Jan seit, dat 't libjen dromen is, Klaes mient, 't is fier it plankjen mis; Dat striidt as ljeacht in tjuster; Mar ick sizz': drome in miene is ien, Wirdt sliepend 't ien, 't oar weitsend' dien— 't Is beyde 't buwckjen bjuster.
EARE.
Muwlk is dit blinkjend goed Dat 'e wrald foär echt forkleärret, Meast all'geärr' falsce munt As de iiwichheit 't wirddeärret.
ECHT.
"De H foär echt," Seit HALBE, "is hecht: 'n De man is 't hoofd, sa tinkt it my," "In de S foar echt," Seit Sipk, "klinkt sæcht: Ick bin de hals, sa draey ick dy." Nen letters—rjucht as krom, Dy dope ien echte echt om.
EED.
Twae fingers? hwat ien quea! sa doar min God oanroppe! 'n Falsce eed beswaerd mey 'n eed!—ién is er ommers boppe. Tink oane schrift, dy seit: swaer by nen ding, mar sizz': "Ja, né,"—mey 't hert—dat dær by muwlk forgetten is.
FARYSEE.
Bekeard yn wird; yn 't wæsen In Ingel, foär ien oar; Mar net yn 't hert to læsen, Went satan stiet 'er foar; O! neam him och noch wé, Mar simpel: Fariseé![I]
FRY-GOD (CUPIDO).
O guwchlery! Fen pylkje in wjuck, Hwat macket dy Ues 't libben drock! "Wird' ryck, wird wiis, As Salemo!" (Sa swetste, o biis! ô Cupido!) "Sa min as him Strekt rie noch die, As net myn stim Wralds liedsman wie." Ho lyts—'n great biis, ô Cupido! Bist': ryck in wiis As Salemo?! Moarnsier, jounslet, By nacht, by dey, Hwa taogest' net Fenn' goede wey! Dyn eygen moer (Godin dær 't wier!) Hwat hold hja oer Fen 't moai? nen sier, Somt hja troch dy Beguwch'le waerd: Vulkaen—har fy— Hat har forsmaed. Fry wiern wij, biis! Wierst' dow yn 't net: Mar jong in griis Hast dow forret Forret, altiid; 't Is mickje in—sjit? In dat ta spyt Noch fryen hjit. Ja, fryen, biis! Dyn guwch'lery: In ryck noch wiis Is by dy fry. 't Is slaewerny, Wol sæft, mar fæst: Dyn wjuckjes—fy! Wær jaen' se ræst? Hwat libbet, sjucht Al wær ney dy; Ho schjin ues nocht, Wy blieow' dy by. Earst den is 't uet, As 't kald gebient, Him, lease guet! Mey 't græf forient. Neam 't fry den fryen, O lytse biis! "'t Græf eint ues lyen," Sizze ick, is wiis.
FYN.
Fyne noäskes, fyne tongkjes; Fyne hoäskes, fyne schonkjes; Fyne glæskes, fyne wyntjes; Fyne mæskes, fyne lyntjes; Fyne speckjes, fyne swaerdjes; Fyne beckjes, fyne graedtjes; Fyne spierkes, fyne luwdjes; Fyne knierkes, fyne huwdtjes; Fyne feltjes, fyne faldjes; Fyne steltjes, fyne kraldtjes; Fyne liiskes, fyne triëdtjes; Fyne biiskes, fyne sniëttjes; Fyne hoäntjes, fyne pripkes; Fyne kroantjes, fyne lipkes; Fyne hantjes, fyne lockjes; Fyne pantjes, fyne brockjes; Fyne prikjes; fyne flockjes; Fyne stickjes, fyne pockjes; Fyne hattjes, fyne spiltjes; Fyne mattjes, fyne prultjes; Fyne snaeren, fyne waeren; Fyne slypers, fyne knypers; Fyn ... fyne ... er falt my net mear yn— As...—groue minscen wirde fyn!
GEBOD. (ALFTE)
'k Hald m'oan 'e tjien geboden Gods, 'k Steun op syn frye genaede, In Christus is myn deel, myn rots;— 'k Belyd', 'k bin swier belaede Mey sondenschuld fen fleisch in bloed.... "Mar mey 'k je den ién rie jaen, Sjoerd? Nim 't alft' gebod er yit noch by: Foryff'lje nimmen—God noch my!"
GECKOANSTECKEN.
As 'k sizz': de "jonkheit brânt yit, grien, De griisheit toär in heal forgien, Ho alder noch ho gecker". Bin 'k den geckoan, as bin 'k ien geckoanstecker?
GRIIS, GRIIZ.
Is griis net griis in wiis, Den 's griis ien griize griiz.
HERT.
Dit 's 't oerglæs fenne siel, dær bloed troch rint as sân, Min foun yit folle al uet, foaral in Ingelân; Mar 'n nye sielklock net, 'k lieow, dit rint eaek to fier: Ién letter koe 't oars dwaen, as Ing'lân Ing'llân wier. Fen Poppenwier ney Dearsum, rydt Ien post by nacht in dey; In opt 'e Directeur kreckt wyt, Ho trou 't min 't oer 'e wey gean lit, Juwch Hy dit oerglæs mey.
HONGER.
Elts' minsce hat hast ien hear, In is foär 'n oar syn'n daof. Mar honger kloppet oan, In 't is—ien kudde, ien g'loof.
HONK.
Wy kry'boatse oppe wrald as bern, In sette fry hwat schonk; 't Spant, dat min 't mey 'n oar fyne ken, Foar 't 'e dea seit: hjir is honk!
ICK.
Hwat ick is, wyt ick net: 't Hjit fleisch in bloed yn 't libben; Bin ick, as 't græf my hat, Den huwd in hier in ribben?
IEN ICK.
't: "Ien Ick" is altiid frëâmd foar my; Is 't eack nen nuewer stickje? Went, as er immen trouwt, mat dy Him-sels den yit forickje?
IMMEN. (OP)
Ynne hel binn' diwels, freuanen! Diwelinnen binn' dær net: Oppe wrald binn' dy fæst bleauwn, in 'k Lieow, dat min yn dat huws ien hat.
JAN IN......
Wær is jow wyf fen dinne, Jan? M myn f frou ... d dat is en Kuindersman.
JANEVER.
Is 't 't Fransc genèvre? je—ney 't Hollansc? Frysc? as Ingelsch? Janever seit m'n op 't Frysc, op 't Ingelsc is 't læste ewwer;[J] Hja neam' jenever gin, gin! ewwer? ick woe leawwer Dat 't Ingelsc ues gin[K] wier, in 't ever-gin! frysc-ingelsc.
JILD.
God Plutus tuenket mey de wrald, Hy is wolsteld, mar dom; Oars bæste boaden, dy 't er haldt: Faem Venus wuerr't, in Bachus-om Dy schoffelt now in den ien gong; Mar Plutus bruwckt kald jild ta dong. In omt dit roun is, komt it yit Dat hjir sims neat in dær wær fiërst to folle sit; Ien inkeld sté hat mar fen pas: Sa dwaende, jouwt ues wrald ien hopen misgewas.
NB. Fen PLUTUS, de Jildgod, fenne mansiike VENUS in fen BACHUSOM, dy swiete prieower, scil min, tink ick, wol mear wyte, as er hjir fen schreauwn stiet, to mear, dær 't 'er now al sahwat oeral fenne goderye leard wirdt.
KLEYSIICKTE.
De kleysiickte onder 't fee! hwa het er oait fen heärd! 'k Miend 't socks de minscen scheelde; Mar—'k tink, dat har gekley de hymel oandien hat, In 't dærom mear fordeelde.
KOLOANJE.
Koloanje Willemssoad! Ien soad foär 't Haed fen 't Lan? Is dat ien Christen oard— 't Giet boppe myn forstàn. "Koal-oan, ju! alles breck," Sey Binse, (mat min 't læse) "Mat 'n Willems-soad genæse!" Now, den is 't net sa geck!
KROADE (OPPE).
De stoomkunst rint yit fier! In sjuch, ho feylich is 't: Hjir sliept de passegier In droomt de machinist.
LAMPEN. (SPAR)
Ja, oalje-dom wier de alde dey; (God mey 'r ues foâr bewarje!) Do barnden lampen de oalje wey, Now haw' wy goed, dy-sparje!
LICHME.
Ues lichme is aeydop lyck, Myn freuanen! As wy steârre, Is 't neat; went 't iiw'ge pyck Komt uet 'e siel, de deârre.
LJEACHTMIS.
Fy, all'gearr, 't ljeachtmis, ald in ny? Né, hwat ick lieow, dat lieow ick net: Dit neam ick sins-forbjustery, 'n Dat 's 't tjusterst tjuster dat min hat.
MAL.
Net altiid in oeral, Mar is 't net faek 't gefal: Ien bastert 't mal fen 't mal?
MATTH. 7:21.
O grouel, dy dit wird forjit! Al: "Heare, Heare!" ropt, mar lit Al hwat de Heare ues hjir belæste: Is 'n Heareschreeuwer net op wey— Wær sa'n ien den belânje mey, Dy God lit dwaen, om sels to ræsten!?
MINSCEN.
De minscen, weagens lyk, dy troch Gods asem rinne, Geane op in del ney 't græf; in schomje en bruwze mear, Ney 't hja yn rommer sé as oan 'e kusten binne: 'n Hjir duwckt ien as ien berch, in dær ien as ien fear!
N.N.
Ken m'n onbekend uet N.N. læse, De greatste N.N. mat God wol wæse.
NEYGEANDE.
Neygeande is elts hjir, jong in ald, Mey boase lust yn 't herte; Neygeande! it is mar: "krye in hald!" Nen Ingels kin 't belette. Hwat Ingels! Doom'nys leare ues 't quea, Hja wiise ues sels de wey Yn 't neygean: sjuch! ien earme dea Giet min oan 't græf ta ney. Neygeande minsc! dyn neyste bloed, As 't oan dyn kreft net leyt, Dy haldste yn 't neygean net to goed, As wier 't ynne iiwichheit!
NIMMEN.
Ick winskje nimmen dea; Mar NIMMEN woe 'k, dat stoar; Went dy docht alle quea Foâr my en foâr ien oar.
OALICK.
Is oalick ('n oar belickt) behoarlick, Den 's ommers eack 't wird: oalick: oarlick.
OANTROUWD.
Baas Jan forlear syn wijf; de bern wiern' raer oerstjoer; Mar Jan blieowt fry constant, in treast't har om har moer. "Ja, bern!" seit hy, fen sels "jimm' mem—dat mat jimm' knelle; Ick wier mar oan har trouwd, mar 'k kin 't mar justjes stelle."
OMKOAL.
Ho ken min 'n omkoal sa forsmaedsje! Is den de hele wrald gen koal, In dær wy allegearr' ney aedsje? Mar—omkoal rint altiid om koal.
P.S.
P.S. Post Scriptum (Ney-schrift) Jan? 't Prinspeal fen 't schrift meits ick er fen; Went hwast my schrieowst, ho folle, ho min— Forjitst' 't P.S.—'t hat slot noch sin.
PEIL.
Onpeilbre sé, hjit grondeloos, In noait is min 'r op druwchte racke; Mar hjit ien minsce sondeloos— Kin min dær eack sa peil optrecke?
PINNE.
Schreauw mannich pinn' ris mey de fear— (Schoan 't minder wie' to læsen) 'k Lieow, mannich scrift die net sa sear, In scoe sa djoer net wæse. Dat swarte in fyn' ('k Woe dat 'k it leach!) Is faeks fernyn Foär pong in each: Foär pong in each, dat wyt Notaris, As, lyck as Huygens seit: Nood daer is.
QUANSQUIIS.
'n Quacksalwrich wird neam ick, quansquiis Fen 'n bryckjend poep, ien Diwelbander; "Kràns! kriis! krâns! kriis!" spriik 'r uet: "quans! quiis!" In wær: "quans! quiis!" (it spande er) 't Geloof heärt, quansquiis, rounom by; 't Woe, dat we er, quansquiis sonder koenen, Mar ién quansquiis behalde wy, In dat is 't greatst quansquiis: it tjoenen.
QUEADE.
De Queade is ues comiis, Om sims ues deuchd to peylen, In wy, ynne oare wrald, Nen falsce waer' to feylen.
QUEA JILD, QUEA MINSCEN.
Quea jild komt fen goe' minscen, Quea minscen fen goe' jild; 't Falsc' jild fen echte minscen, 't Falsc' minscdom fen echt jild.
RIE IN DIE.
'n Goe rie is folle wird'ch, mar mear noch ien goe' die; Mar foärrie 's alderbæst fen alle die in rie.
ROMTE.
"De wrald is eärsling!" sey dowe Acke, "Hwat ick mochte onderwyne, "Ho 'k screpte yn romte in romte macke, "Ick koe yit krapte fyne.
ROUWE.
'n Minsce' hat ien herte as stien;—syn neyste bloed forsteärr't, In hy giet djip ynn' rouwe, Sa lang 't hy heel nen læst fen rouw to wachttjen hat Yn him to gaen. Besouwe W' oer 't quea fenne earste fal—forlies foar 'e hele wrald— Dy waerd' berouwe opp' scheamte: Now rouw't min oeral yn, fen top ta tean; in haldt De queakleur better noch, 't blæd fen 't fiigebeamte!
SATAN.
Al hwat de Heare wæs'ne is iiwich, altiid goed, Mar hwat ien minsce docht, is minder goed as tjoed. Is Satan kleare quea—hwa haldt min foär syn macker? Dy socks foär Gods wirk haldt, neam ick ien greaten stacker; Ien stacker lyck as him, dy fen nen goeddwaen wyt: Ien dwaes, dy 't mey him haldt, wiis dy him farre lit!
SJIPPE. (OM)
Om sjippe, giet min yit net fier, Wy haww' se yn 't Làn, mar lang forlyne; Do 't minsdom oergroeid sielsmoarch wier, Koe m'n echte to Jerues'lim fyne: Dær, wær 't de Hear Jezus libbe hie, 'n Wralds sielsmert troch Him wosken wie, Teach 't midsyieuwsteam by fleten hinne Om sjippe—in brocht se net jamk thues:— In 't paed om sjippe is noch foar ues Oer de alde krueswey eack allinne.
SNIE.
As 't ierdryck, kald in stiif, schynt ynne rouw to sitten, Struy' de Ingels lowers del; Foär eltse steär ien steärke, om 't minsc'dom sjen to litten, Ho 't God, sa hillich, sa great, altiid har heit wol hjitte, Dy d' ierde oan e hymel boun, sa fæst, dat neat har schiedt, O, minsce! set nin træd op 't godlick sniekleed del, As tins, dat God, as heit, syn leafde ues schoagje liet.
TEY.
De winter, ruwch yn 't bird, wirdt fenne sinne ynsjippe, 'n Dy lit it fette sop (de tey) op 't ierdryck drippe.
TREFFER. (IEN)
Ald schipper Roel waerd minder oan; Syn ein, sei Dokter, scoe hast komme, In wyl 't min miende, dat 'er slomme, Wier Roelomme er uetschaedt tjinne moarn: De feint raop: "now! dat treft mar schoan— Hwat koe er moarns oars bromme!"
TRIËNNEN.
De triënnen sizze mear, as wirden ueterje kenne:— Is 't muwlck wol de iiw'ge tael, dy hjir ues siel yit spreckt? Is 'n minsce 't biild fen God,—'k lieouw, dat de triennen binne, Al 't jinge ues iiwich ick ken iiwichs hjir besinne, Sa 't 't wol by de iéne, in 't wea by de oare uet 't eachwiet breckt.
UETSET.
Baes Pier syn aldste dochter trouwt, In omt se al gâns foaruet hat, Seit hy: hja hat genaoch foaruet! In treastet har mey 'e mans uetset.
UETSJEN.
Ien minsce, pas to wrald, sjucht uet, ney boartery; 'n Ho âlder noch ho mear—yn 't ein de bril er by: Is 't ny'chheit, dat dit spil ues allegear 't steärren docht? Den eärste is 't uetsjen dien, as min jinsels uet sjucht.
UET TO YTEN, UETYTEN.
Uet t' yten, Sjirk? pas op dyn maege! Uet yten,—'k haw fen beiden wæst— Uet yten, kenst' net mear as draege, Uet t' yten jouwt noch swierder læst.
NB. Uet to yten is by de boeren uet to tjock-yten; uetyten, neame hja troch it yten uetset, dyd: yn de earste beteikenis wirdt Sjirk hjir eack sa oan spritsen; mar it de oare sjucht mear op uet lydschjin uet yten; as rom fen maege, slop.
WIRD. (GODS)
De heele Biibel hjit Gods wird: Ién wird, dær wy by tuws'nen læse! Mar 'k tink, dat 't mey 'n oar ién betjudt; In dat ken neat as Leafde wæse.
WRADSEIN, WRADSSEIN.
"'t Iene ueterste uet, 't oare yn!" 'k lieow 't by gelearden fæst is; 'n Hwa onderfynt 't eack net, dat hjir faeks freuchdsein læst is; In tuws'nen dingen mear dy in nen delen lycken, Dy meitse 't sizzen wier troch moaye in maole blyken: Hwat sa fenne oanfang aof oer' wrald in 't wraldsce sein is, Sizze ick yn ienen hjir: 'k lieow, dat wraldsein wraldssein is.
WIIF.
"'t Is Adems schuld," sey Jaey, "dat alle man fordomd waerd, Omt hy oan 't strueck'ljen racke," Dat tank't de diwel dy, as dy ien ribbe omtnomd waerd," Sey Jan, "hiest 't better macke? In—'k lieow, 't wier noch sa maol net roun, Hie hy, yn pleats fen 'n wiif, syn ribbe mar wær foun."
YNTJE JANSZ.
'n As song wraldssjongbaes yit, (De blyne Grieck, Homear) 'n Noch moayer as it hjit, Hy spylle it hjir net klear. Mey Milton den gelyck.... Hwat Milton!—Tass', Voltaire In Klopstock, Bilderdyk— 'n As songen se allegeärre Har heldedicht op ny, Mey 'n tryris hjitter fjoer, Wis, Friesen, raopen' wy Er blieowt nog fryhwat oer! Hwa doar him mey de pinn' By immen forgelyckje! Jean Paul (och, dat 'k gen bin!!) Jean Paul scoe muwlk mey 'm pryckje. Mey 'm pryckjen!? Ne er næst, In Yntje boppest stean: Hwa 't Yntje Janszoon læst, Mat ear in each forgean. Wey, lompe pinne! wey, Ick, sondich minsc, scoe 't weagje 'n Kom ues profeet byney!? Ick lieow, 'k beswymm' ... 'k steäreagje.
YTE.
Neame ouverturen op fenn' greatste spylershaesen, Dit 's 't: "Generael-Hoezee!" sa lang 'r hwat is to aesen, De Maege stjoert 't orchest, in nimmen docht it better: As 't slim komt, macket 'r ien marsch—op druwch brea in kald wetter.
YTEN. (GEBED FOÄR)
"Kom, de eagen ticht, 'n de hannen gear!" Sa lear' wy 't quea as bern. 't Quea? 't bidden foär ues leawen Hear! Ja freuanen! 't quea, went sjen: Foär 't yten, net foär 'e Heare is 't, yit, Dat min de berntjes bidde lit: Sa wird' wy slaewen fenne wrald, Yit lyts in fry, lit stean den—ald!
CLIPS-ODE.
"Siet eens, hoe rond is Lijs, en hoe vermagert Philipis: De een schijnt een volle maan, en de ander haer eclipsis."
Huygens.
1.Wol wier 't ald spreukjen, Almanak!
Dow biste ien rjuchte leugensack:
Mar fjouer clipsen 't hele jier?
'k Lieow tuwsen wier hwat better wier
2.Dow reckenst' wol op Liouw't in sa
(Now ja, dær giet wol gâns om ta!)
Mar alle pleatsen mast' ney sjen,
Ho 't min al clipsen krye ken.
3.Den Haag in Dordt; St. Ann' in Grouw,
Terschelling, Heidelberg, ter Gouw,
De Knype, Drogeham in Rys,
In Rome, Munchen in Parys.
4.Ney Dearsum, Rotterdam in Broek,
Schiedam in Lojengea, Dykshoek—
Alle um in am in gea, woe m'n 't dwaen,
Scoen' dy wær nye clipsen jaen.
5.Nen doarp, ho lyts, kastiel in kluws.
Op 't lân, op 't wetter, schip in huws,
Ja, tjerke in timpels, dær 'k fen swy'.
Dy jaene clipsen wær opp' ny.
6.In den de tiid, by nacht as dey,
Dy bringt wær oare clipsen mey;
Mar dy 'st dow neamste, it schaete ues net,
As hie m'n 'er niks fen hinne set.
7.Colombus hie er foardeel fen,
('t Is wier) mar socken schrander man,
Dy wist, hwat 'n nye wrald uet ley,
Wist eack yn ontiid rie in wey.
8.'t Is wier, dyn tiid hjit middelbaer,
Mar mannich wirdt to let gewaer,
Dat 't midden faeks noch fier fen 't eyn is:
In is 't yn 't midden net meast clipsis?!
9.Foart op Nyjiersdey clipsit 't yit,
As credit debit efter sit;
Min neame 't sa 't min 't wol, ick sizz
Dat 't den by mannich 'n ien wol clips is.
10.Tink oan 'e Freed, oan' Sneuan in Snein,
By Turk in Jood in Christen rein,
As hillich, ho min 't neame, ick sizz'
Dat 't faek ien tiige tiige clips is.
11.De hege feesten—'k swye er fen,
Mar lege geesten swewe er den:
Min neam' se heech in sillich, 'k sizz'
't Binn' daegen sims mey 'n greate clipsis,
12.Comeedsjes, oppe merke as net,
De hele merke, as oare pret,
It wæse er bliid in ljeacht, ick sizz'
't Is 'r oeral fol to sjen fen clipsis.
13.Ja, moarns in jouns, by nacht by dey,
Op bæd as oppe hearenwey,
Min mey er wæse meye,—'k sizz'
't Is dær net selden clips op clipsis.
14.Mar hwat fen tiid in pleats mear sein,
Fen ljeacht in tjuster, dey as snein,
Ien inkeld minsce, ja! ick sizz'
't Is faek ien greate, greate clipsis.
15.Wier is 't in blieowt it, Almanak!
Dow wierste in biste ien leugensack;
Mar, hwat fen dyn bereck'ning fiks is:
Dow seiste ues kreckt honeer 't it clipsis.
16.Noch mear: wær sa, ho langen tiid,
Dat mackest' ruchtber wiid in siid;
Mar de oaren, dy 't ick neamde, ick sizz'
Dat 't dær mey faeks to muwck is clipsis.
17.In komt min 't onforwacht to sjen,
Dat onforfalst sinis barre ken,
Min sloopt jins eagen in ick sizz'
Dat 't faeks den clips wirdt in herclipsis.[L]
18.In berntjes, goede, froede lju,
Och God! ontjilde dy 't net rju?!
Neam elts 't mar oars, dy wol, ick sizz'
Er binne berne- in bernsbernsclipsis.
19.Begjin fen Adems tiiden aof,
In fenne schied'nis yn it haof,
Ja, follen neam 't dær klear, mar 'k sizz'
't Is dær foar folle mear noch clipsis.
20.d' Historie fenne wetterfloed,
Fen Abram, Isaäk in har bloed;
Egijpte, Arabie, Horeb—'k sizz'
't Is mannich Jood in Christen clipsis.
21.Nen Turk beclipset Mecca sa;
Min mey ien seilstien bæd dær ha,
Foär vader Mahomed,[M] ick sizz
't Is ien fenne alderlytste clipsis.
22.Jerusalim! Jerusalim!
Al spriik uet 'e hymel dær Gods stim—
Gelearden mey 't betwistje—ick sizz'
By 't greatste ljeacht, de greatste clipsis.
23.Hwa roun net, in ues tiid, to keap,
In raop 't nysgierrich folk to heap
Mei printjes fen dy clips?! Ick sizz'
Noch sjucht in heart min 't yit, o clipsis!
24.Mar fjouer clipsen 't hele jier?
ô Almanakjen wier 't mar wier;
Mar net ien eagenblik—ick sizz'
't Is altiid, hjir as dær, wol clipsis.
25.Went—scil min ien goed ding hiir ha,
Dær heärr' yit trye dingen ta,
Seit Claudius. In is 't sa, 'k sizz':
Den ken 'k mar ien, ien goede clipsis.
26.Ues trye bollen meitse dy,
Mar den 's de wachter[N] fol as ny:
Ja fol in ny! Ho mannich, sizz'
Bringt hjir mey fol in ny 'n quea-clipsis.
27.Mey heal, mey quart, mey wrack mey ald,
In sonder sinne hat de wrald,
To jammer faek—'t is wier ick sizz'
Net to bereckenjene clipsis.
28.'t Mey wæse, dat it roune, omheech,
Allinne roun schaed jouwt omleech—
Dat roune is hjir faek glydrich, 'n 'k sizz'
't Jouwt stroffling in socks neam ick clipsis.
29.O, clipserie foär sin in hert,
Forsmaedsje wy dyn foarschrift net:
Fen fierren, 'n troch 'e fingers—'k sizz'—
Sjucht min faeks sonder schea noch, clipsis.
30.Wol, dy mey 't steärren, bliid in fry
Seit: "'k clipse nimmen—'n nimmen my."
Min mey 't mey sizzen dwaen—ick sizz'
De dea-snick' noch, mar dær?! nen clipsis.
31.Mar de ierdkleat draeit mey ues sa hird,
Dat 't Trye Ien (hill'ge schymer) wirdt;
In Jesus (clips-fry) God!... Ick sizz'
Wy libje clips, wy steärre ... O clipsis!!