Note 3 — OVER DE ZWARIGHEDEN, WELKE MEN IN HET VERVAARDIGEN VAN EEN PLANETARIUM ONTMOET.

De geheele zaak komt dan op dit vraagstuk uit. „In plaats van twee groote en gebrokene getallen, twee kleine en geheele te vinden, die in de zelfde evenredigheid óf naauwkeurig staan, óf zoo ten naasten bij, dat er in langen tijd geen merkelijk verschil plaats hebbe.” Een moeijelijk vraagstuk, voorwaar! tot oplossing van hetwelk Huigens, de groote Huigens, zich van eene nieuwe vinding, die der gedurige breuken (fractiones continuae) bediend heeft3, en Roemer en Cassini (welke mannen!) van de grootste naauwkeurigheid afgeweken zijn. Want daar Roemer die getallen in zijn eerste planetarium berekend, en in het tweede onveranderd gelaten, en Cassini aangetoond had, dat de bewegingen door dezelve voortgebragt zeer wel met die der planeten overeenkwamen4, heeft echter Horrebow aangetoond, dat de omloopstijd van Mercurius 55 m. tekort; die van Venus 1 u. en 50 m. te lang was, en zoo voorts ten aanzien der overige planeten; weshalve hij andere getallen van Roemer berekend, en in de plaat, naast de eerstgemelde, gesteld heeft. Ja Huigens zelf, die op zijn planetarium de getallen 32 en 52 voor het rad en het rondsel van Venus gebruikt had, heeft naderhand gevonden, dat deze in Venus, in twintig jaren, eene vertraging van 3 gr. 37 m. te weeg brengen, daar de getallen 43 en 70 in dien zelfden tijd geen 15 minuten van de waarheid zouden afwijken.