Note 1 — WAARUIT BLIJKT DAT HET VERLIES VAN EEN HOEFIJZER ERNSTIGE GEVOLGEN KAN HEBBEN.

Waverley wilde zich dit oogenblik van verwarring ten nutte maken om te ontsnappen, maar zijn paard was nergens te vinden. Eindelijk ontdekte hij, op eenigen afstand, zijn getrouwen reisgezel, Ebenezer, die zoodra hij bemerkt had, welken keer de zaken schenen te nemen, de beide paarden buiten het gedrang gebracht had. Terwijl hij nog altijd op het eene gezeten was, en het andere vasthield, antwoordde hij op Waverley’s luid en herhaald geroep om zijn paard: „Neen, neen, zoo ge geen vriend van de kerk en den koning zijt, en als zoodanig wordt aangehouden, moogt ge u voor de eerlijke lieden in het land verantwoorden wegens uw verraad, en ik zal den knol en den mantelzak nemen tot loon en schadevergoeding, daar mijn paard en ik morgen een dag werk zullen verliezen, behalve de namiddagpreek.” Eduard, die zijn geduld verloor, en zich van alle kanten ingesloten en door het grauw voortgestuwd zag, terwijl hij ieder oogenblik persoonlijke mishandeling verwachtte, besloot te beproeven, hun vrees in te boezemen, en haalde nu een zakpistool voor den dag, dreigende, aan de eene zijde, iedereen neêr te schieten, die het zou durven wagen hem tegen te houden, en aan den anderen kant Ebenezer een gelijk lot belovende, als hij zich met de paarden verroerde. De wijze Partridge1 zegt, dat één man met een zakpistool tegen honderd ongewapenden bestand is, omdat, hoewel hij maar één van de menigte kan treffen, niemand weet, of hij zelf die ongelukkige niet wezen zal. De groote menigte in Cairnvreckan zou dus waarschijnlijk toegegeven hebben; ook zou Ebenezer, wiens natuurlijke bleekheid nog drie graden lijkachtiger geworden was, het niet gewaagd hebben een aldus gegeven bevel te weerstreven, zoo niet de Vulkaan van het dorp, die verlangde de woede, welke zijn wederhelft had opgewekt, aan een waardiger voorwerp te koelen, en wel in zijn schik, dat hij zoo iemand in Waverley vond, op hem toegeschoten ware met de gloeiende ijzeren staaf, en met zooveel drift, dat het afschieten van zijn pistool, voor Eduard, een daad van zelfverdediging werd. De ongelukkige man viel; en terwijl Eduard, door natuurlijken schrik over den afloop, geen tegenwoordigheid van geest bezat, noch om zijn degen te trekken, noch om zijn andere pistool te lossen, wierp het gepeupel zich op hem, ontwapende hem en was op het punt om hem zwaar te mishandelen, toen de verschijning van een eerwaardigen geestelijke, den predikant van het dorp, zijne woede breidelde.