Note 2 — Aanteekeningen.

Er is niets bekend van een bron, waaruit dit stuk geput kan zijn.—Navarre is als tooneel der handeling met oordeel gekozen, als een neutraal gebied tusschen Spanje en Frankrijk, beide aan Engeland vijandig gezind; dat het de zetel was van Hendrik IV, deed aan de belangstelling geen afbreuk. De gebeurtenissen van 1589 in Frankrijk wekten in Engeland levendige belangstelling, vooral toen Elizabeth den troonpretendent met hulptroepen ondersteunde. Opmerkelijk is de overeenkomst van enkele namen met die van voorname, toen levende personen in Frankrijk. Het was onder Biron, dat de Engelsche hulptroepen in Frankrijk dienden; hij was zeer bij hen gezien (in de oude uitgaven heet hij Berowne2, welke naam IV. 3. 232 op moon rijmt). Longaville maakte naam bij Senlis in 1589; Dumaine doet denken aan den Duc de Maine of de Mayenne, wiens naam door Chapman in zijn “Conspiracie of Byron” evenzoo gespeld wordt. In 1586 had er een luisterrijke samenkomst plaats van den Koning van Navarre en een Fransche prinses, Catharina de Medici. De naam van den Spaanschen bluffer,—in de oude uitgaven vaak met het woord Braggart, in plaats van met zijn naam aangewezen,—doet aan de Onoverwinnelijke vloot, de Armada, denken. Het is, alsof Shakespeare aan zijn personen in dit blijspel met opzet namen gaf, die de belangstelling der toeschouwers moesten verhoogen. Ook dit wijst er op, dat dit stuk dagteekent uit een tijd, dat de Fransche toestanden en gebeurtenissen de meeste aandacht trokken, dus tusschen 1589 en 1593.