Note 20 — Uit Peter Kolbe se „Beschryving van De Kaap de Goede Hoop.”

Interessant is dit om met hierdie beskrywing dié te vergelyk van kommissaris-generaal H. A. van Rheede, wat voorkom in sy joernaal opgestel gedurend sy verblyf aan die Kaap in 1685, onder datum 24 April: „Nae den middagh quamen de Capitijnen oft overstens der inlanders in het Casteel met veel volck, oud, jongh, vrouwen en kinderen; uyt dien hoop wierden ontrent dartigh jongelingen uytgesogt die haer in tween verdelende ontrent 50 roeden van en tegen malkanderen aanstelden, hebbende ider een stuck van een brandhout of tack van een boom sonder onderscheyt regt, krom of met tacken, met de welcke ter weder zijden, soo fel en gewis op malkanderen wierpen, men sich over de vaerdigheyt, grote force en sekerheyt als over de behendigheyt en raddigheyt om die te ontwijken en af te keeren most verwonderen, doende blijken alsoo grooten konst in wel te offenceren als defenderen, makende soo evenmatige bewegingh met alle de ledematen van het lighaem, zulcx niet en geschiede in het wilde en na iders sinnelijckheyt, maer nae een vasten regul, nae welck zij dese oefeningh als op een schermschool in orde hebben geleert; en dewijle dese soo fel vliegende houten, soo niet en konden werden gemyd en daar een stock, die een ider van haer in de linckerhandt hadt, afgekeert, of daer wiert te met imandt van d’ een of andere parthye geraeckt, en dat zij te saemen bevorens een weynigh brandewijn hadden gedroncken, soo wierden dese strijdende partijen soo tegen den anderen verhit, het yok ernst wordende, niet meer malkanderen mijdende, soo vinnigh wierpen om te raeken, dat haere overstens en oudste, die tot daer en toe stil hadden sitten toesien, dien strydenden hoop met gewelt en authoriteyt van een mosten scheyden.” (Joernaal van Van Rheede, Kaapse argief, No. 703, blss. 49 en 50.) ↑