Note 5 — CAPITOLO XCIV. L’Italia dopo caduti gli Hohenstaufen. I Feudatarj. Torriani e Visconti.

Nel 999 Ottone III conferma al vescovo di Vercelli il contado: Liberalitas nostri imperii pro Dei et sancti Eusebii amore donavi Leoni episcopo, omnibusque successoribus suis in perpetuum totum comitatum vercellensem in integrum cum omnibus publicis pertinentiis, et totum comitatum Sanctæ Agatæ (Santhià) in perpetuum cum omnibus castellis, villis, piscationibus, venationibus, sylvis, pratis, pascuis, aquis, aquarumve decursibus, et cum omnibus publicis pertinentiis, cum mercatis, cum omnibus teloneis, et cum omnibus publicis functionibus; ut remota omnium hominum omni contrarietate, tam Leo sanctæ vercellensis sedis episcopus, quam omnes sui successores, ad honorem Dei omnipotentis et ad reverentiam sancti Eusebii magnifici episcopi, invicti contra heresiarcas militis, et in civitate vercellensi intus et foris, et in toto comitatu Sanctæ Agatæ, et in omnibus eorum pertinentiis liberam habeat potestatem placitum tenendi, legem omnem faciendi, omnem publicum honorem, omnem publicam potestatem, omnem publicam actionem, et omnem publicam redditionem habendi, exigendi, et secundum propriam voluntatem et potestatem judicandi, et omnem potestatem, et omne dominium publicum quod ad nos pertinuit, in potestatem et in dominium sanctæ vercellensis ecclesiæ et Leonis nostri episcopi et omnium sibi successorum dedimus, largiti sumus, ut omnino concessimus in perpetuum. Seguono le minacce perchè nessun conte, marchese, vescovo, grande o piccolo, tedesco o italiano, turbi tale possesso. Monum. Hist. patriæ, Chart. I. 326.

Però in una carta del 1146 (Ib. 788) il delegato apostolico dichiara che, degli stromenti prodotti in una pretesa del vescovo sovra i porti de’ fiumi Servo e Sesia, major pars falsa propter sigillorum impressionem ac literarum mutationem a nobis jure suspecta est.