Note 341 — CAPITOLO XLI. Coltura de' Romani. Età d'argento della loro letteratura. (continued 2)
Reading edition
Svetonio conservò un buon dato di queste satire. Allorchè Cesare introduceva molti Galli in senato, cantavasi per le vie:
Gallos Cæsar in triumphum ducit, idem in curiam; Galli bracas deposuerunt, latum clavum sumpserunt.
E quando faceva lui ogni cosa, togliendo la mano al collega Bibulo:
Non Bibulo quidquam nuper, sed Cæsare factum est; Nam Bibulo fieri consule nil memini.
Sotto le sue statue si lesse:
Brutus quia reges ejecit, consul primus factus est; Hic quia consules ejecit, rex postremo factus est.
Allorchè Augusto, nel tempo della proscrizione, ambiva i vasi corintj, alla sua statua fu scritto:
Pater argentarius, ego corinthiarius.
E alludendo alla sua smania del giuocare:
Postquam bis classe victus naves perdidit, Aliquando ut vincat, ludit assidue aleam.
E quando Livia, dopo tre mesi di matrimonio, gli partorì Druso: Τοῖς εὐτυχοὔσι καὶ τρίμενα παιδία, cioè: Ai fortunati nascono sin i fanciulli di tre mesi.
Quando egli imbandì quel banchetto di lasciva empietà:
Cum primum istorum conduxit mensa choragum Sexque deos vidit Mallia, sexque deas: Impia dum Phœbi Cæsar mendacia ludit, Dum nova Divorum cœnat adulteria: Omnia se a terris tunc numina declinarunt, Fugit et auratos Jupiter ipse thoros.
Più violento fu questo contro Tiberio:
Asper et immitis, breviter vis omnia dicam? Dispeream, si te mater amare potest.
E contro lo stesso:
Non es eques. Quare? non sunt tibi millia centum; Omnia si quæras, et Rhodos exsilium est. Aura mutasti Saturni sæcula, Cæsar: Incolumi nam te, ferrea semper erunt. Fastidit vinum, quia jam sitit iste cruorem: Tam bibit hunc avide, quarti bibit ante merum. Adspice felicem sibi, non tibi, Romule, Sullam; Et Marium, si vis, adspice, sed reducem; Nec non Antoni, civilia bella moventis, Nec semel infectas adspice cæde manus. Et dic, Roma perit, regnabit sanguine multo Ad regnum quisguis venit ab exilio.
Il matrimonio di Nerone ferivano i seguenti:
Νέρον, Ορέστης, Αλκμαίων, μητροκτονοι. Νεονύμφον Νέρων, ἰδίαν μητέρ ἀπέκτεινεν. Quis negat Æneæ magna de stirpe Neronem? Sustulit hic matrem, sustulit ille patrem. Dum tendit citharam noster, dum cornea Parthus, Non erit Pæan, ille ἐκατηβελέτης.
Sull'immensa fabbrica del Palazzo aureo:
Roma domus fiet; Vejos migrate Quirites, Si non et Vejos occupat ista domus.
Nerone diede Poppea a Otone da custodire col titolo di sposo e null'altro; e avendone quegli voluto usurpare i diritti, lo sbandì. Allora fu scritto:
Cur Otho mentito sit, quæritis, exsul honore? Uxoris mœchus cœperat esse suæ.
Non ho potuto consultare i Versus ludicri in Romanorum Cæsares priores olim compositi; collatos, recognitos, illustratos edidit G. H. Heinrichius. Ala 1810.