Note 854 — CAPITOLO XXI. L'impero nel medio evo.
Reading edition
Ad Heinricum IV imperatorem, l. I, ap. Pertz, Script., t. XI, p. 602. Pietro d'Eboli nel suo Liber ad honorem Augusti, altrimenti intitolato Carmen de motibus siculis, così descrive la incoronazione di Enrico VI (l. I, partic. X, testo pubblicato di sul manoscritto originale da E. Winkelmann, Lipsia, 1674, p. 29):
Serta recepturus cum cesar venit in urbem, Exultat pompis inclita Roma novis. Ad Petri devenit eques venerabile templum, Quo pater antistes preredimitus erat. Balsama, thus, aloe, mirietica, cinnama, nardus, Regibus assuetus ambrae modestus odor Per vicos, per tecta fragrant, redolentque per urbem, Thuris aromatici spirat ubique rogus. Vestit odora viam mirtus sociata diathis, Luxuriant croceis lilia iuncta rosis. Prima domus templi bisso vestitur et ostro, Stellificat tedis cerea flamma suis. Ad domus interior, ubi mensa corruscat et agnus, Purpurat aurato res operosa loco. A vice, Petre, tua pius introducitur heros, Inclitus altaris sistitur ante gradus. Primo papa manus sacrat ambas crismate sacro, Ut testamentum victor utrumque gerat. Brachia sanctificans, scapulas et pectus inungens: «In christum domini te deus unxit,» ait. Post hec imperii correptum tradidit ensem, Quem Petrus abscissa iussus ab aure tulit. Ensis utrimque potens, templi defensor et orbis, Hinc regit ecclesiam, corrigit inde solum. Iura potestatis, pondus pietatis et equi, Signat in augusta tradita virga manu. Anulus ecclesie, regnorum nobilis arra, Offertur digitis, Octaviane, tuis. Quam geris aurate, cesar diadema thiare Signat te apostolicas participare vices. Post hec cantatis ad castra revertitur ymnis, Mandat in Apuliam quisque quod ire paret.
Parecchie altre descrizioni simili a questo ci sono rimaste. Della cerimonia discorre il Cancellieri, De secretariis veteris basilicae vaticanae, l. I, c. XIX, XX.