Note 34 — INDRUKKEN VAN DEN DAG.
Reading edition
(Noot van 1875). De zeer gewone fout die ook ik maakte. Dorheid, droogheid, deugdzaamachtigheid, worden vaak voor deugd aangezien. Thans ben ik minder naïf op dit punt. De van Twisten hebben me genezen. Hoe lang zal ’t nog duren voor de meerderheid des Nederlandschen Volks begint te walgen van de vuile tartufferie die ons arm land verpest?
Doch ook vóór ’t doorbreken van ’n beetje verlichting, hoe is ’t mogelyk, dat het volk maar altyd door genoegen neemt met de uitgaven voor ’t onderhoud van den zwerm gauwdieven die, al geven onze wetten dan geen middelen aan de hand om hen voor ’t Gerecht te roepen, toch waarlyk geen aanspraak kunnen maken op belooning? Ons leger, onze vloot, onze koloniën, onze nyverheid... alles verkeert in slechten staat. En toch gaat men maar voort met het opbrengen der belastingen: 1o. om dien toestand te doen voortduren, 2o. om de ellendelingen in ’t leven te houden dìe—vooral sedert 1848! door onbekwaamheid, plichtverzuim en baatzucht, de bewerkers waren van dien algemeenen achteruitgang!
Dat het peil der publieke zedelykheid laag staat, kan nu eenmáal niet anders. Het is ’n onmisbaar gevolg van tien eeuwen demoralizeerende goddienery. Maar eilieve, ’t belang? sedert jaren peins ik over de oorzaak van dat zonderling gebrek aan verzet, en kan alweer geen andere verklaring vinden dan de bekende onbekwaamheid in de kunst van lezen. Heeft men ook den hier—gewis reeds voor den tienden keer gepubliceerden—brief aan van Twist niet begrepen?