Note 313 — Chapter III
Reading edition
A few lines will suffice as a specimen. O Romani pontifices, exemplum facinorum omnium cæteris pontificibus, et improbissimi scribæ et pharisæi, qui sedetis super cathedram Moysi, et opera Dathan et Abyron facitis, itane vestimenta apparatûs, pompa equitatus, omnis denique vita Cæsaris, vicarium Christi decebit? The whole tone is more like Luther’s violence, than what we should expect from an Italian of the fifteenth century. But it is with the ambitious spirit of aggrandisement as temporal princes, that he reproaches the pontiffs; nor can it be denied, that Martin and Eugenius had given provocation for his invective. Nec amplius horrenda vox audiatur, partes contra ecclesiam; ecclesia contra Perusinos pugnat, contra Bononienses. Non contra Christianos pugnat ecclesia, sed papa. Of the papal claim to temporal sovereignty by prescription, Valla writes indignantly. Præscripsit Romana ecclesia; o imperiti, o divini juris ignari. Nullus quantumvis annorum numerus verum abolere titulum potest. Præscripsit Romana ecclesia. Tace, nefaria lingua. Præscriptionem quæ fit de rebus mutis atque irrationalibus, ad hominem transfers; cujus quo diuturnior in servitute possessio, eo detestabilior.