Note 22 — AN ESSAY, &c.

The alms of “Romescot,” “Heord (hearth) penny,” or “Peter-pence,” “arose by degrees and parcels: for first Ina, the Saxon king, granted a penny out of every house in his kingdom. After, Offa granted it out of every dwelling house that had ground thereto, occupied to the yearly value of thirty pence, excepting the lands which he had purposed for the monastery of St. Albans. This Offa had a much larger dominion than Ina, and was king over three and twenty shires. After whom Æthelwolf passed a new grant thereof out of his whole kingdom, which was well nigh all that part which was called Saxony, with this proviso, nevertheless, that where a man had divers dwelling houses he was only to pay for that house wherein he dwelt at the time of payment. Afterwards Edward the Confessor confirmed that donation out of such tenements as had thirty pence, ‘vivæ pecuniæ.’”—Bacon, chap. 11th. V. also Holinshed, b. 6. ch. 1.

The particulars of Offa’s visit to Rome, at which city the arrangements alluded to in the text took place, are recorded by the monk of St. Albans as follows, viz.:—Matth. Paris, Vita Offæ Secundi, 18.

Offa igitur rex piissimus, suorum magnatum sano adquiescens consilio, divino ductus spiritu, transalpinum valdè laboriosum et sumptuosum iter arripit, sine moræ dispendio. Nec eum cura rei familiaris, vel regni custodiendi necessitas, vel comminantis senii gravitas, nec laboris immanitas, vel pecuniæ inæstimabiliter effusio ipsum poterant retardare, stabilem retinens in proposito cordis intentionem, ut sicut beatus Albanus protomartyr refulsit Angligenis, ita et monasterium ejus omnibus regni Cænobiis, possessionibus similiter et libertatibus, necnon et privilegiis, præfulgeat et præponatur.

Præparatis igitur edicto regio navibus, cum navium armamentis, rex puppes ascendit, et sinuatis velis, prospero cursu in quodam portu maris in Flandria applicuit, desiderato. Veniensq. ad quoddam oppidum, ubi quoddam erat monasteriolum, hospitandi gratia illuc divertit. Ubi jumentis suis pabula non inveniens, miratur valdè, quum locus ille pratorum copia conspicitur abundare. Quærit ergo rex, cujus sint prata illa? Responsum accipit, quod Dominos plures haberent qui jubentur omnes, ante regem comparere. Convenit igitur eos, de venditione pratorum illorum. At ipsi responderunt, dicentes, se nolle prata sua vendere, cum auro et argento satis abundassent, nec habebant propter egestatem necesse, alicui, præcipuè transeunti, sua vel prata vel rura vendere. Quos cum audisset rex divitiis omnimodis abundare, ait rex magnificus et munificus: “Credo quòd non sic abundetis, quin non possitis ampliùs abundare. Nos prata vestra comparabimus, non secundum eorum æstimationem, sed juxta vestram. Nec erit ulla difficultas de pretio, licèt nulla sit propriatio in contrahendo.” Ipsi verò considerantes regis licèt piissimi potentiam, et quòd si vellet, parvo nutu posset eos obruisse, responderunt, se velle voluntati suæ obsecundare, si tot nùllia ipsis vellet numerare. Et nominaverunt tot millia, quot credebant regem nùllo modo, licèt prodigalissimus esset et inæstimabiliter abundaret, illis velle numerare, quia prata sua vendere non curabant.

Dinumerata deniq. pro distractione pratorum pecunia a loco rex progreditur, et Romam tandem perveniens, optata Apostolorum limina contingit, et diversorum loca Sanctorum percurrit: demum Adriano summo Pontifici, sub causam adventus explicans, et de loco, simul et beato Albano canonizando, et magnificando, Cænobioq. constituendo, devotè preces porrigens petitioni suæ Romanam de facili curiam inclinavit: Præsertim cùm Martyris inventio cælitus mortalibus sit declarata. Adaugebat quoq. omnium devotionem, qùod non cuilibet de populo, sed tanto taliq. Regi, tam magni Martyris sui pignora Dominus revelavit. De monasterio igitur conventuali, videlicet cænobiali, dignè ac celeriter constituendo, et ab omni Episcoporum subjectione emancipando, Papam et totam curiam consulit cum effectu.

Cumq. inclytus rex Offa eleganter perorasset, Romanus Pontifex humiliter ac favorabiliter inclinato capite, sic respondit. “O regum christianissimè, fili Offa, devotionem tuam circa regni tui protomartyrem, non mediocriter commendamus.” Nec nos quamvis, remotos, latet vestra strenuitas vel sincera sanctitas. Verè Cælibem vitam agentibus, meritò mittendus fuit angelus, cum castitati cognita sit puritas angelica, et cum favorabilis sit persona tua, favorabilior est causa quam proponis in medio, et labor tuæ peregrinationis acceptus est altissimo. De monasterio verò construendo et priviligiando petitioni tuæ assensum præbemus gratissimum; Injungentes tibi in tuorum remissionem peccatorum, ut prosperè ac feliciter rediens, cum Dei et mea benedictione in terram ac regnum tuum, consilio Episcoporum et optimatum tuorum, quas volueris possessiones sive libertates beati Albani Anglorum protomartyris cænobio conferas. Et tuo privilegio inde facto, Nos originale tuum privilegio nostro inviolabili gratanter roborabimus et confirmabimus consequenter; et monasterium illud in specialem Romanæ Ecclesiæ filiam adoptabimus, et nostro tantum illud Apostolatui subjicientes, ab omni nocivo cujuslibet mortalium impetu, specialiter mediante Episcopo sive Archiepiscopo, protegemus.

His igitur auditis rex, quid dignê tantæ benignitati compenset secū studiosè pertractat. Tandem divina inspirante gratia consiliū invenit salubre, et in die crastina, Scholam Anglorum qui tunc Romæ floruit, ingressus, dedit ibi ex regali munificentia ad sustentationem gentis regni sui illuc venientis, singulos argenteos, de familiis singulis, omnibus in posterum diebus, singulis annis. Quibus videlicet, sors tantum contulit extra domos in pascuis, ut triginta argenteorum pretium excederet. Hoc autem per totum suam ditionem teneri in perpetuum constituit. Excepta tota terra Sancti Albani, suo monasterio conferenda, prout postea collata privilegia protestantur. Ut illo denario, à generali cōtributione sic excepto, et dicto monasterio sic collato, memoria donatoris indelibiliter perpetuetur. Et hoc tali largitate obtinuit, et conditione, ut de regno Angliæ nullus publicè pænitens, pro executione sibi injunctæ pænitentiæ, subiret exilium.

Celebrata igitur donatione prædicta, et de peccatis omnibus (præcipuê tamen de præliorum multorum commissione) facta confessione, et pro prædicta Cænobii fundatione accepta pænitentia; Cum benedictione devota summi Pontificis, rex ad propria prosperê remeavit.

Matt. Westmonast. relates this in almost the same words, and adds, p. 288.

“Tunc congregato apud Verolamium episcoporum et optimatum suorum concilio, unanimi omnium consensu, et voluntate beato Albano amplas contulit terras, et possessiones innumeras, quas multiplici libertatum privilegio insignivit. Monachorum verò conventum, ex domibus benê religiosis ad tumbā martyris congregavit, et abbatum eis nomine VVillegodum præfecit cui cum ipso monasterio, omnia jura regalia concessit.”