Note 6 — Inleiding.
Reading edition
“Om den alleenhandel van Batavia te bekomen”, schreef Coen aan bewindhebbers 20 Juni 1628, “moeten wij niet alleen den handel op Manila, Macao, Cochinchina en gansch Indië beletten, maar hem daarenboven langs de geheele kust van China zoozeer kwellen en incommodeeren als doenlijk is”. Medegedeeld door Tiele, Bijdragen 1887, 5e R., dl. II, blz. 295. Uit de missieven van Goeverneur-Generaal en Raden aan bewindhebbers van 20 Juni 1623 (Rijks-Archief) sprak dezelfde geest. Kenschetsend zijn bijvoorbeeld hierin de volgende woorden: “Met vriendschap is niet alleen geen handel te vercrygen (met de Chineezen), maar ’t is onmogelijk gehoor te bekomen ende alsoo 20 jaer tervergeeffs vrientelijck daer naer getracht hebben, dunckt ons om verscheiden redenen meer dan tijd te wezen, dat geen meer tijdt verliesen, maer ondersoecken, wat met herdicheit verwachten connen. De Chinesche schepen [sullen] de handel op Manilla om ’t verlies van goederen niet naarlaten, maar soo haer van daer willen houden, dat al ’t volck ’t welck becomen, gevangen gehouden off doden moeten”.