Note 16 — HET LEVEN VAN EISE EISINGA EN BEKNOPTE GESCHIEDENIS VAN ZIJN PLANETARIUM.

Het bolletje in de eerste sleuf verbeeldt de planeet Mercurius, die in 88 dagen haar loop om de zon volbrengt;—dat in de tweede, Venus, de morgen- en avondster, die 225 dagen daartoe noodig heeft;—de derde cirkel is de weg, welke onze Aarde in 365¼ dagen om de zon volbrengt, nevens wier bol eene kleinere de Maan verbeeldt, welke in ruim 27 dagen om de Aarde en tevens om haar eigen as draait, en met de aarde eens in ’t jaar om de zon gevoerd wordt, waardoor dit maan-bolletje (dat half verguld en half zwart is) altijd de vergulden kant naar de zon gekeerd houdt;—de vierde bol is de planeet Mars, met 687 dagen omloopstijd;—de vijfde, Jupiter, met 4 kleinere bolletjes, welke zijne wachters of manen voorstellen, loopt in 11 jaren en 315⅓ dagen rond;—in de zesde sleuf stelt eene bol, met een platten breeden ring omvangen en van 5 manen vergezeld, Saturnus voor, welke in 29 jaren en 164 dagen zijn loop om de zon volbrengt;—de zevende en uiterste sleuf verbeeldt den weg van de Zon, waarin een wijzer, in 365 dagen ééns rond gaande, aan de binnenzijde de teekens en graden van de lengte der zon op de ecliptica en aan de buitenzijde de maanden en dagen van het jaar en de declinatie der zon aanwijst16.—Tot aanwijzing van de beweging der Maan om de Aarde had hij verder aan den zolder twee en aan de bedschutting twee groote en vier kleine cirkels met wijzers geplaatst; waar tusschen zich in het midden gelijke aanwijzingen bevonden van den dag der week, het uur van den dag en het jaartal, alsmede van de schijnbare beweging der zon en vaste sterren. Dit laatste Hemelsplein en niet minder de Maanwijzers, die de ongeregelde beweging der maan zeer naauwkeurig voorstellen, veroorzaakten Eisinga bij de zamenstelling de meeste moeite en zorg.