Note 6 — HET LEVEN VAN EISE EISINGA EN BEKNOPTE GESCHIEDENIS VAN ZIJN PLANETARIUM.

Ook aan de eertijds bloeijende Akademie te Franeker vond de Wis-, Natuur- en Sterrekunde in dit tijdvak ijverige beoefenaars in de Hoogleeraren Anthonius Brugmans, van Hantum, Van Swinden, Nicolaas Ypeij van Bergum, Jacobus Pierson Tholen, van Leeuwarden en Adolphus Ypeij, van Franeker. Aan deze Akademie waren mede verbonden, als Hortulanus David Meese, van Leeuwarden, bijzonder door kruidkundige schriften vermaard, en Jan Pieters van der Bildt, van L. Vrouwe-Parochie, als Amanuensis en verzorger der verzameling physische instrumenten; een man van geringe afkomst, die eerst door het maken van uurwerken en daarna van optische instrumenten zich zeer verdienstelijk gemaakt en een grooten naam verworven heeft, daar vooral zijne teleskopen lang op hoogen prijs werden geschat. In genoemde betrekking werd hij in 1791 opgevolgd door Sybrand Taekes van der Fliet, van Franeker, die lang trekschipper was, doch door vlijt en inspanning, ten gevolge der verkeering met de zonen van Van der Bildt, het zoo ver bragt, dat ook hij optische en andere instrumenten vervaardigde. Bij zijn dood in 1806 werd hij opgevolgd door Bauke Eisma van der Bildt, van Franeker, die, als bekwaam werktuigkundige, den naam zijns grootvaders ophield en eene menigte teleskopen, kijkers en andere werktuigen heeft vervaardigd, welke algemeen geacht zijn6. Bovendien waren er destijds in den eenvoudigen burgerstand te Franeker verscheidene personen, die voor zich zelve de mathematische wetenschappen beoefenden, en van wie dus weinig meer dan hunne namen bekend is. Deze waren Willem Wytzes, Douwe Wytema, Dirk Dodenga, Marten Claver en Pieter Idserds Portier, die tevens als een zeer bekwaam teekenaar van schepen en landschappen bekend is. Nog was Wouter Martens van der Werff, van Woudsend geboortig, daar als leermeester in de Wis- en Sterrekunde zeer geacht; terwijl Pibo Steenstra, de zoon van een tigchelaarsknecht, het geluk had, opgemerkt te worden door Prof. Ypeij, die zijn gunstigen aanleg dermate ontwikkelde, dat hij als Lector in de Wis-, Zeevaart- en Sterrekunde te Amsterdam, verscheidene goede leerboeken uitgaf, welke bij het publiek lang grooten bijval vonden. Ook de scheikundige Boudewijn Tieboel en de beroemde wijsgeer Frans Hemsterhuis, beide te Franeker geboren, behooren nog bij dit getal genoemd te worden.